Một thương hiệu mạnh của ngành vật tư nông nghiệp

Lớn mạnh theo thời gian

Nếu trong thời kỳ bao cấp, cửa hàng bán gạo quyền lực thứ nhất thì cửa hàng bán phân đạm quyền năng thứ nhì. Thời ấy, đây là hai trong số nhiều mặt hàng thiết yếu, hệ thống phân phối quốc doanh độc quyền 100%. Lơ mơ có bao phân đạm mà không chứng minh được nguồn gốc là bị cán bộ xã "hỏi thăm" ngay. Được vào làm tại các cửa hàng bán phân lân, đạm, ka-li, thuốc trừ sâu... hồi đó là niềm mơ ước của nhiều người. Trong những ngày cả nước dồn sức cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thì ưu tiên cho sản xuất nông nghiệp là mệnh lệnh không cần bàn cãi. Đồng thời, những người làm công tác "đầu vào" cho nông nghiệp cũng gánh một trọng trách lớn trước đất nước, lo từng bao phân bón, cân giống má, lưỡi cày, ... cho đồng ruộng miền bắc XHCN.

Hơn 55 năm trước, đúng ngày 1-6-1960, Công ty Tư liệu sản xuất - tiền thân của Tổng công ty cổ phần Vật tư Nông nghiệp Nghệ An hiện nay, được thành lập trên cơ sở hợp nhất Hợp tác xã mua bán tỉnh với Ty Thương nghiệp. Những năm qua, cái tên "vật tư nông nghiệp Nghệ An" không chỉ trụ vững mà liên tục phát triển. Nhất là sau đổi mới, chủ trương xóa bỏ bao cấp vật tư nông nghiệp đã làm "biến mất" hàng nghìn công ty vật tư nông nghiệp cấp huyện, kể cả cấp tỉnh.

Di chuyển nhiều địa điểm, thay đổi nhiều tên gọi, tách nhập nhiều lần, Tổng công ty cổ phần vật tư Nông nghiệp Nghệ An từ một doanh nghiệp nhỏ bé đứng trong hàng ngũ những doanh nghiệp địa phương đã vươn ra tầm quốc gia, thật sự lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, đứng vững trên thị trường, phục vụ đắc lực sự phát triển kinh tế - xã hội không chỉ của tỉnh Nghệ An mà cả khu vực miền bắc và miền trung. Theo một chuyên gia ngành nông nghiệp, hiện tượng "toàn quốc hóa" một số doanh nghiệp nông nghiệp cấp tỉnh có thể ghi dấu sự thành công là rất hiếm hoi với số lượng không vượt quá một bàn tay, trong số đó có Tổng công ty cổ phần Vật tư nông nghiệp Nghệ An.

Ra đời trong bối cảnh đất nước tạm thời bị chia cắt, đội ngũ cán bộ của Công ty Tư liệu sản xuất được tăng cường chủ yếu từ các Hợp tác xã mua bán và Hợp tác xã nông nghiệp, thiếu kinh nghiệm trong công tác quản lý nghiệp vụ, chuyên môn. Nhiều chỉ tiêu tỉnh giao cho công ty rất cao, như xây dựng các lò vôi, sản xuất lưỡi cuốc, bàn vét, cày chữ chi, cung ứng dầu hỏa, dầu ma dút, kim chỉ, vải vóc, phân bón, thuốc trừ sâu, thuốc thú y, dụng cụ thú y, ... Ngoài ra, công ty còn nhận nhiệm vụ thành lập và xây dựng các trại con giống như trâu, bò, lợn... để cung ứng giống, phát triển chăn nuôi và sức kéo.

Tháng 10-1969, thực hiện chủ trương phân công quản lý vật tư nông nghiệp của Trung ương, Công ty Tư liệu sản xuất được đổi tên thành Công ty Vật tư nông nghiệp Nghệ An theo Nghị quyết 192 của Bộ Nông nghiệp. Đến tháng 9-1975, Trung ương quyết định hợp nhất hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Theo đó, hai công ty vật tư nông nghiệp của hai tỉnh sáp nhập lại thành Công ty Vật tư nông nghiệp Nghệ Tĩnh với thị phần ở 27 huyện, thành phố, thị xã.

Từ năm 1978 đến 1988, công ty hai lần có sự biến động về tổ chức theo chủ trương của Trung ương. Năm 1978, thực hiện Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ IV của Đảng về việc xây dựng "Pháo đài huyện", Trung ương Đảng xác định rõ: Mỗi huyện tổ chức một cơ quan cung ứng vật tư kỹ thuật cho nông nghiệp, công nghiệp và cho các hoạt động kinh tế khác trong huyện..., trên tinh thần sử dụng ngay trạm vật tư nông nghiệp là tổ chức sẵn có ở huyện, chuyển thành Công ty Vật tư cấp 3 kinh doanh tổng hợp. Sau đó, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ Tĩnh cho sáp nhập trở lại các trạm huyện trực thuộc Công ty vật tư nông nghiệp tỉnh. Đồng thời tách các mặt hàng cung ứng theo từng lĩnh vực như: Nông cụ chuyển về công ty cơ khí; giống chuyển về Công ty Giống cây trồng; thuốc bảo vệ thực vật về Công ty bảo vệ thực vật; trâu bò chuyển về Công ty chăn nuôi gia súc...
Nhưng tất cả khó khăn, thuận lợi của ngành kinh doanh vật tư nông nghiệp chỉ thật sự "bùng phát" kể từ khi xóa bỏ cơ chế bao cấp. Các hợp tác xã mua bán lao đao, hệ thống kinh doanh phân bón, thuốc trừ sâu, giống... gần như phải thiết lập lại từ đầu.

Năm 1990, Nghệ Tĩnh lại tách thành hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Công ty Vật tư nông nghiệp Nghệ Tĩnh được tách thành Công ty Vật tư nông nghiệp I (của Nghệ An) và Công ty Vật tư nông nghiệp II (của Hà Tĩnh). Khi chia tách công ty, cơ sở vật chất của Công ty Vật tư nông nghiệp 2 (Hà Tĩnh) chưa có gì cho nên lãnh đạo tỉnh và ban lãnh đạo công ty đã ưu tiên tiền vốn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất cho Công ty Vật tư nông nghiệp 2, còn Công ty Vật tư nông nghiệp 1 (Nghệ An) gần như bắt đầu gây dựng lại.

Với số vốn ban đầu chỉ có 1,1 tỷ đồng nhưng nợ đọng lên đến 1,4 tỷ đồng, số lao động lại quá lớn 1.150 người thuộc 21 đơn vị thành viên và năm phòng nghiệp vụ. Đây là thời điểm có tính chất bản lề cho sự phát triển của công ty. Tư tưởng dám nghĩ, dám làm, quyết đoán và đổi mới của Đảng ủy, Ban giám đốc lúc đó thật sự là một điểm sáng trong tiến trình phát triển của Công ty cổ phần Vật tư nông nghiệp I - Nghệ An. Xưởng sản xuất NPK đầu tiên tại tỉnh Nghệ An đã ra đời, việc tuyên truyền cho bà con nông dân chuyển đổi từ bón phân đơn sang bón phân tổng hợp cũng đã được thực hiện thí điểm, nhân rộng trên các cánh đồng và đã đem lại năng suất cao cho các loại cây trồng, được đánh giá là có bước tiến nhảy vọt.

Năm 1992, theo Nghị định của Chính phủ và quy định của UBND tỉnh, công ty đã thực hiện việc tinh giản biên chế, sắp xếp lại bộ máy tinh gọn hơn. Trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, hệ thống cửa hàng bán lẻ, cung cấp tận nơi các loại vật tư cho nông dân, đã thu được kết quả rất tốt. Đến năm 1997, do là đơn vị lá cờ đầu trong ngành nông nghiệp cho nên công ty được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Thương mại và UBND tỉnh giao nhiệm vụ hết sức quan trọng - làm đầu mối nhập khẩu trực tiếp các loại phân bón để cung ứng trên địa bàn toàn tỉnh và toàn quốc.

Về phần công ty cũng đã mở rộng hai cơ sở sản xuất NPK tại xã Viên Thành, Yên Thành và xã Lưu Sơn, Đô Lương, kịp thời cung cấp cho bà con nông dân. Đến năm 2000, với tinh thần không ngừng đổi mới, mạnh dạn ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật, luôn đặt chất lượng sản phẩm lên hàng đầu, công ty đã quyết định đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất phân bón tổng hợp NPK công suất 55 nghìn tấn/năm, đặt tại TP Vinh.

Từ bước đột phá quan trọng này, sản phẩm của công ty đã được bà con nông dân đón nhận, sử dụng hết sức có hiệu quả. Ngoài ra, công ty còn áp dụng chính sách cho vay ưu đãi, lãi suất chỉ bằng 50% lãi suất ngân hàng, không thu lãi đối với các xã nghèo, vùng sâu, vùng xa, được bà con nông dân trong tỉnh ghi nhận, đánh giá cao.

Đổi mới để phát triển

Thời kỳ từ năm 2005 đến nay, đây là 10 năm hoạt động theo mô hình doanh nghiệp cổ phần hóa với tỷ lệ vốn Nhà nước chiếm 30%, CBCNV và cổ đông chiếm 70%. Với chiếc "áo mới" dường như rộng rãi hơn, công ty đã chủ động hơn trong sản xuất, kinh doanh, các mặt hàng cũng đa dạng hơn nhiều. Đây thật sự là giai đoạn thăng hoa, thể hiện được tất cả bản lĩnh và trí tuệ của lãnh đạo công ty. Năm 2005, công ty chủ động mở rộng sang hoạt động nghiên cứu, sản xuất kinh doanh giống cây trồng.

Để tăng cường sức cạnh tranh về chất lượng phân bón, năm 2007, công ty đã quyết định đầu tư thêm nhà máy sản xuất phân bón tổng hợp NPK chất lượng cao, dây chuyền hiện đại, công suất 100 nghìn tấn/năm tại khu kinh tế Đông Nam của tỉnh. Đến tháng 3-2008, công ty đổi tên thành Công ty cổ phần - Tổng công ty Vật tư nông nghiệp Nghệ An với số vốn điều lệ 46 tỷ đồng (Nhà nước sở hữu 19,9%). Đến tháng 1-2009, Nhà nước thoái vốn, công ty cổ phần hóa 100%, đổi tên thành Tổng công ty cổ phần vật tư nông nghiệp Nghệ An với số vốn điều lệ 55 tỷ đồng. Sau nhiều năm nỗ lực đầu tư, nghiên cứu, chọn tạo với đội ngũ cán bộ khoa học - kỹ thuật lành nghề, tổng công ty đã cho ra đời các giống lúa mới, như giống lúa thuần vật tư NA2, giống lúa gạo đỏ Nam Đàn,... Ngoài ra còn chuyển giao thành công các giống tiến bộ mới như giống ngô lai LVN14, giống lạc L26, giống lúa thuần LH12, BT09, Vật tư NA6...

Với những cố gắng không ngừng nghỉ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như nghiên cứu, chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật, đến tháng 12-2012, tổng công ty được Bộ Khoa học - Công nghệ công nhận là đơn vị khoa học công nghệ nông nghiệp, chuyên về lĩnh vực sản xuất, kinh doanh hạt giống. Đây là đơn vị đầu tiên của tỉnh Nghệ An hoạt động trên lĩnh vực này.

Sau này, tổng công ty tiếp tục mua lại các Công ty cổ phần Vật tư nông nghiệp Đác Lắc (sản xuất, chế biến, xuất khẩu tinh bột sắn), đưa công ty từ chỗ khó khăn đã có lãi, dự kiến năm 2015 lợi nhuận đạt 180 tỷ đồng, tăng gấp ba lần so với trước đây. Rồi cổ phần hóa Nhà máy Nghi Long thành Công ty cổ phần Lương thực Vật tư nông nghiệp Nghệ An, chỉ trong sáu tháng đầu sau cổ phần, công ty lãi 3,1 tỷ đồng, sang năm thứ hai lãi 29 tỷ đồng và dự kiến năm nay lợi nhuận hơn 45 tỷ đồng.

Năm 2014, tổng công ty đã quyết định mua lại cổ phần của các cổ đông thuộc Công ty cổ phần Khoáng sản Đác Lắc, sau khi công ty này 5 năm liền thua lỗ thì dự kiến năm 2015, lợi nhuận đạt 10 tỷ đồng. Gần đây nhất, để mở rộng thị trường các tỉnh phía bắc, tổng công ty đã mua lại cổ phần Nhà nước thoái vốn của Công ty cổ phần Giống cây trồng và dịch vụ nông nghiệp Hà Nam, đặt thêm bước chân vào thị trường giống và phân bón tại khu vực đồng bằng sông Hồng.

Suốt hành trình 55 năm xây dựng và phát triển, những thành quả trong sản xuất, kinh doanh, trong nghiên cứu khoa học đã khẳng định thương hiệu Tổng công ty cổ phần Vật tư nông nghiệp Nghệ An. Bên cạnh đó, tổng công ty cũng là địa chỉ tin cậy, là điểm sáng trong công tác đền ơn, đáp nghĩa, an sinh xã hội. Tổng công ty đã nhận phụng dưỡng 12 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng; hai mẹ của hai nữ liệt sĩ là Thanh niên xung phong đã hy sinh tại Truông Bồn. Tích cực ủng hộ các "Quỹ đền ơn đáp nghĩa", "Quỹ ủng hộ nạn nhân chất độc da cam"... Tổng số tiền tổng công ty đã đóng góp, ủng hộ sau 10 năm cổ phần hóa là hơn 25 tỷ đồng.