Lý Đại Bàng, người công an tiêu biểu của TP Hồ Chí Minh

Một ngày giữa năm 1984, Ban Chỉ huy Công an quận 5 nhận được hung tin về hai vụ cướp táo bạo ngay giữa ban ngày. Vụ thứ nhất xảy ra tại góc ngã tư Hàm Tử - Nguyễn Thới Trung. Hai tên cướp xông vào một cơ sở bán bình ắc quy chĩa súng cướp xe gắn máy, sau đó buộc nạn nhân lột luôn nhẫn, dây chuyền nộp cho chúng. Quýnh quáng, nạn nhân chưa kịp thực hiện, một tên đã kê ngay nòng khẩu Colt 45 vào bụng anh ta bóp cò, sau đó vọt đi ngay.

Ít hôm sau, tại ngã tư Hàm Tử - Lương Nhữ Học, chúng lại làm tiếp vụ thứ hải. Anh thanh niên bán thuốc lá chỉ còn biết đứng há hốc mồm trước hai họng súng đen ngòm chĩa ngay vào mặt, để mặc cho hai tên cướp đoạt chiếc xe máy dựng bên cạnh phóng đi mất dạng. Từ nhận dạng và mô tả của quần chúng, Công an quận 5 đã điều tra ra được tung tích của hai tên sát nhân. Chúng là Nguyễn Văn Chính và Nguyễn Chính Thắng, lừng danh từ trước năm 1975. Đặc điểm chung của hai tên này là chúng thường xuyên cướp giật bằng "hàng nóng" (súng). Chúng chạy xe máy rất giỏi và bắn súng cực kỳ nhanh, chính xác. Hễ bị nạn nhân nhìn thấy mặt là chúng không ngần ngại bắn ngay. Ngoài ra, trong người chúng luôn thủ sẵn vài quả lựu đạn, sẵn sàng ăn thua đủ với những người đuổi bắt. Nhiệm vụ truy tìm và chặn đứng bàn tay tội ác của hai tên máu lạnh này, vì thế trở nên hết sức nặng nề, nguy hiểm. Nhận nhiệm vụ này, toàn bộ Đội săn bắt cướp (SBC) của Lý Đại Bàng đều phải rong ruổi 24/24 giờ trên các ngả đường để đón lõng hung thủ.

Một hôm, khi đang cùng một đồng đội tên là Dũng mai phục gần chợ Tân Thành, Lý Đại Bàng nhác thấy bóng dáng hai thanh niên chở nhau trên xe Honda bám theo một phụ nữ xách giỏ đi chợ. Không kịp quan sát biển số xe, nhưng linh tính nghề nghiệp khiến Lý Đại Bàng nhận ra ngay đó chính là hai tên cướp cả đội đang ráo riết truy lùng. Chỉ một cái liếc ngang trao đổi, Dũng đã hiểu ngay, nhảy vội xuống xe rảo theo tên Nguyễn Chính Thắng vừa rời xe theo chân chị phụ nữ vào chợ, trong khi Lý Đại Bàng canh chừng tên Chính đang ngồi chờ trên xe máy.

Ngay trước cửa chợ, hai tên cướp không mảy may chú ý đến hai thanh niên đang lúi húi mua vỏ xe cạnh đó. Nhoáng một cái, tên Thắng đã giật phăng chiếc giỏ xách của chị phụ nữ và tót ngay lên xe của đồng bọn phóng vút đi. Lý Đại Bàng cũng vặn ga phóng theo ngay không để lỡ một giây. Tốc độ chóng mặt. Khi vọt lên ngang tầm xe của hai tên cướp, anh bỗng buông tay lái, nhún người bay vọt sang xe đối thủ; ôm ngang người tên ngồi sau khi hắn vừa thò tay vào bụng rút súng, quật đổ hắn xuống đường. Chỉ trong tích tắc, khẩu súng đã bị anh đánh văng, tên cướp Nguyễn Chính Thắng bị Bàng bẻ quặt tay ra sau lưng và gí đầu xuống mặt đường nhựa. Tên Chính hốt hoảng vặn tay ga, nhưng những đồng đội khác của Lý Đại Bàng đã kịp thời có mặt tham gia cuộc truy đuổi. Sau mấy loạt đạn, trên bàn đạp, bắp chân tên cướp bỗng giật nảy lên, máu rắc xuống mặt đường.

Bàn giao tên bị bắt cho Công an phường, Lý Đại Bàng tức khắc lần theo dấu máu truy tìm tên còn lại. Đến trước khách sạn Trung Mai, đột nhiên dấu máu biến mất, chỉ còn chiếc xe máy của tên cướp đổ vật bên đường. Nhóm trinh sát chia ra hai ngã: Hai trinh sát vào khách sạn tiếp tục tìm, Lý Đại Bàng một mình một xe lao vào con hẻm gần đó và ngoặt sang đường Phù Đổng Thiên Vương, vừa vặn phát hiện tên cướp leo lên một chiếc xích lô.

Lại buông tay lái, bỏ xe, từ phía sau, anh tung một cú bay người đạp chiếc xích lô quay ngang. Nhanh như cắt, tay anh xỉa ngay một đường chặn ngay quả lựu đạn tên cướp vừa đưa lên miệng định cắn chốt. Quyết ăn thua đủ, hàm răng tên cướp bập mạnh vào tay anh khiến máu tuôn xối xả, trong khi tay hắn quơ nhanh đề rút chốt lựu đạn. Nhưng hắn vẫn không thể nhanh hơn bàn tay được tập dượt kỹ càng của Lý Đại Bàng. Một tay bóp chặt tay cầm lựu đạn của tên cướp, tay kia vung lên trong khi miệng anh vẫn la chỏi trời để báo cho những người chung quanh tránh ra xa. Nghe rắc một tiếng, tên cướp hộc ra một ngụm máu có lẫn mấy cái răng! Trái lựu đạn chưa kịp rút chốt đã bị Bàng chụp gọn và ném ra xa. Tên cướp cho tay vào túi quần nhưng lại bị Bàng quật nhào và đè chặt, bàn tay hắn đã nắm gọn báng khẩu Rulo vẫn chưa kịp rút ra khỏi túi.

Đó không phái là vụ đầu tiên, cũng không phải vụ cuối cùng của Lý Đại Bàng.

Vào lực lượng Công an từ tháng 11-1977, nếu chỉ tính trong thời gian làm lính, rồi sau đó được đề bạt làm Đội trưởng SBC, Đội trưởng Đội cảnh sát hình sự (CSHS) của Công an quận 5 và Công an TP Hồ Chí Minh, anh đã trực tiếp phá hơn 300 ổ nhóm và bắt giữ hơn 400 đối tượng thuộc hàng hung hãn. Cũng trong thời gian đó, anh đã cùng đồng đội khám phá gần 200 vụ án hình sự, tóm cổ thêm gần 250 tên tội phạm khác. Trong số này, có không ít băng nhóm khét tiếng từ thời trước giải phóng như băng "Tiêu mù" do tên Trần Anh Tuấn cầm đầu, băng "Nguyên tàn bạo" vừa nói ở trên, băng "Hoàng Cần Thơ", "Tuấn Côn Đảo", "Sinh Phú Nhuận", "Tâm nhập nha"... Hầu hết những tên cướp này đều tội lỗi chồng chất.

Nguyễn Văn Hoàng, tức "Hoàng Cần Thơ" nổi tiếng trong giới tội phạm vì tài "móc đổng" (giật đồng hồ). Khi bị bắt, hắn thừa nhận số đồng hồ, dây chuyền vàng đã cướp, gom hết lại chắc phải đổ đầy cả thùng phuy! "Tuấn Côn Đảo" thì "không coi nhà tù ra cái đinh gì", trước giải phóng đã từng bị cảnh sát chế độ cũ lưu đày ngoài Côn Đảo. Tội dày, bị bắt là cầm chắc ở tù mục xương, những tên này vô cùng liều mạng, đi đâu cũng giắt sẵn súng, lựu đạn, lưỡi lê để sẵn sàng chống trả. Tác oai tác quái một thời, nhiều lần còn tỏ ý đe dọa, thách thức Công an, cuối cùng chạm mặt Lý Đại Bàng, chúng đều bị anh quật ngã.

Ngoài đời, tên anh có lúc đã được bọn tội phạm truyền tụng như một huyền thoại, được chúng kháo nhau, xem như một khắc tinh có... "bùa Lỗ Ban" đạn bắn không thủng. Vào tù, nhiều tên còn nằng nặc xin gặp bằng được anh, người hạ đo ván chúng. Tên Nguyễn Văn Chính thậm chí còn tỏ ra hoài nghi tiếc rẻ: "Chỉ có ông tôi mới bị bắt, người khác thì đừng hòng". Bàng chỉ cười: "Anh sai. Không có tôi thì sẽ có hàng trăm hàng nghìn người khác tóm cổ anh. Chính vì suy nghĩ sai lầm như vậy nên anh mới có ngày hôm nay, anh Chính ạ!". Không một chút kiêu kỳ, đắc thắng, nhận định khiêm tốn nhưng xác đáng của Lý Đại Bàng đã khiến tên hung thần bị chinh phục. Hắn im lặng gục đầu.

Dáng người to ngang, nhanh nhẹn, dù chỉ cao 1m72, cộng với tính cương quyết, suy đoán thông minh, chắc chắn trong công việc và lòng quả cảm khi đối mặt với những tên tội phạm nguy hiểm nhất, Lý Đai Bàng đã được cả lãnh đạo lẫn anh em, đồng đội tín nhiệm. Cứ hễ nơi nào nguy hiểm, khó khăn nhất là anh lại được điều đến, khi công việc đã trở nên ổn định, anh lại được điều đến chỗ mới còn khó khăn hơn.

Chỉ trong vòng hai năm (1990-1991), Lý Đại Bàng đã có tới 15 lần nhận quyết định thay đổi vị trí công tác, từ Đội phó CSHS Công an quận 5 sang Đội trưởng CSHS khu vực 2 của thành phố, qua Đội trưởng Đội Đặc nhiệm lại đến Đội trưởng CSHS Công an quận... Có khi đang từ chức vụ Đội trưởng, thành tích không ít nhưng được lệnh điều sang đội khác làm Đội phó, Lý Đại Bàng vẫn vui vẻ nhận ngay, không một chút băn khoăn gì về việc chức vụ bị giảm đi một bậc. Anh bảo: Công việc cần thì mình đến, miễn làm tốt là vui, chức tước có nghĩa gì đâu". Ở cương vị nào, anh cũng đều hoàn thành xuất sắc và hầu như chưa một lần để xảy ra sai sót, dù là trong lĩnh vực săn bắt cướp, trấn áp tội phạm hay bảo vệ yếu nhân.

Năm 2001, từ vị trí Phó trưởng Công an quận 5, Lý Đại Bàng được điều về làm Phó trưởng Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về ma tuý. Trước một Mặt trận mới, anh nhận việc mà không tránh khỏi chút lo lắng. Nhưng rồi nhiệt tình và trách nhiệm đã nhanh chóng đưa anh vào cuộc với một tần suất và hiệu quả rất cao. Cùng với tập thể cán bộ, chiến sĩ của Phòng, anh đã chỉ huy và tham gia phá hàng chục chuyên án ma tuý thuộc hàng "lớn nhất" trong cả nước như các chuyên án 403, 503, 603, 112H, 098H, 217T, 114E... Nhiều vụ, lượng ma tuý được bọn tội phạm buôn bán lên tới hàng nghìn bánh heroin, hàng nghìn viên ma tuý tổng hợp, lượng tiền bạc phi pháp lên tới hàng triệu USD.

Mỗi băng nhóm ma tuý có tới hàng chục tên tội phạm cực kỳ gian manh, giảo quyệt, địa bàn phạm tội và lẩn trốn của chúng trải dài trên hàng chục tỉnh, thành phố, ra cả nước ngoài... Trong khi đó, lực lượng truy bắt còn mỏng, trang bị và điều kiện còn thiếu thốn, lắm lúc anh em trinh sát còn phải bán cả tư trang để lấy tiền... ăn, phục vụ cho những chuyến trinh sát, truy bắt dài ngày. Để động viên anh em, Lý Đại Bàng và những thành viên khác trong Ban lãnh đạo Phòng đã phải thường xuyên "ba cùng" với họ, khó khăn kham khổ chia đều không một chút phân biệt.

Theo Lý Đại Bàng, trên mặt trận mới này, 95% thắng lợi phụ thuộc vào bản lĩnh nghiệp vụ, gồm cả tri thức, kinh nghiệm, sự nhạy bén và lòng kiên trì... còn nếu chỉ có lòng can đảm thì may ra chỉ nắm 5% cơ hội. Tất nhiên, can đảm là thứ không thể thiếu, nhưng hoàn toàn không được phép đánh đồng với sự liều lĩnh. Trong chuyên án phá đường dây ma tuý do hai đối tượng cộm cán "Hải luận", "Hạnh cầm" cầm đầu, Lý Đại Bàng đã có một quyết định hết sức bất ngờ.

Sau một thời gian dài mai phục, anh cùng ba cán bộ; chiến sĩ khác đã có mặt đúng vào lúc bọn tội phạm đang chuyền tay nhau hết bánh heroin này đến bánh heroin khác từ xe hơi vào kho. Từ vị trí các anh mai phục đến nơi tập trung của bọn tội phạm chỉ 30-40m. Anh em liên tục đưa mắt dò hỏi xin Bàng tấn công bắt quả tang vì cảm thấy cơ hội quá "ngon". Đáp lại, anh chỉ im lặng, sau đó ra lệnh rút, để rồi sau đó bốn tháng, toàn bộ đường dây này bị bóc dỡ, hàng chục tên bị bắt gọn với đầy đủ bằng chứng phạm tội buôn bán gần... một tấn heroin cùng không ít súng, lựu đạn. Đến lúc đó, anh em trinh sát mới thấy rõ ở anh bản lĩnh một cán bộ chỉ huy. Hôm đó, Công an chỉ có bốn người, bọn tội phạm những chín tên, vũ khí đầy đủ, nếu phát lệnh tấn công thì không những chỉ "ăn non" mà chuyện đổ máu cho cả đôi bên cũng là điều không thể tránh. Thắng lợi, nếu có, cũng sẽ không trọn vẹn!

Đối với anh, tránh đổ máu là yêu cầu hàng đầu. Ngay cả với những tên tội phạm nhiều lần đáng tử hình cũng phải cố giữ chúng nguyên vẹn để giao cho pháp luật trừng trị. Không ai được quyền thay pháp luật xử tội kẻ khác. Vả lại, kẻ phạm tội có nguy hiểm đến mấy, trước hết họ cũng là con người, chuyện sinh mạng không thể xem nhẹ!

Đằng sau thành công của người đàn ông luôn có bóng dáng một người phụ nữ. Gần 30 năm trong lực lượng Công an thì cũng chừng đó năm Lý Đại Bàng sống xa nhà. Rất nhiều lần, anh đã phải cùng đồng đội đón giao thừa ngoài đường phố, dù nhà anh ở Củ Chi, cách trung tâm thành phố chỉ chừng một giờ chạy xe gắn máy. May cho anh, chị Hoa, vợ anh là một người phụ nữ chịu khó và đảm đang. Chị đã tự nguyện nghỉ việc ở cửa hàng dược huyện Củ Chi, về gắn bó với ruộng vườn, thay anh chăm sóc mẹ già và chăm sóc ba đứa con ăn học đến nơi đến chốn. Với riêng anh thì chị có thể hoàn toàn yên tâm. Đi về như lốc cuốn, suốt ngày giáp mặt với công việc, với tội phạm, với cái xấu, nhưng anh luôn bình an. Đấu súng thì... có (Lý Đại Bàng thống kê được 6 trận) nhưng thói tật thì không. Mỗi tội hút thuốc lá hơi nhiều, còn bia anh cũng chỉ uống nửa ly là kịch bờ tường! Gần 30 năm trong lực lượng Công an, anh cũng chưa bao giờ phải xin nghỉ ốm. Tóm lại, câu cửa miệng "có gì đâu mà kể" của Lý Đại Bàng xem ra cũng đúng một phần. Vì thế, nhắc đến anh, có nhà báo đã nói vui: "Cả đời Lý Đại Bàng chẳng có gì phức tạp cả, ngoại trừ những vụ án!".