Với họ, phần thưởng có ý nghĩa động viên rất lớn sau bao vất vả, đối mặt sự nghi kỵ, thù oán của một số người trên hành trình gian nan tìm ra sự thật. Đó là sự khẳng định niềm tin vào công lý, có giá trị thức tỉnh lương tâm và trách nhiệm của mỗi người, nhất là những người được giao quyền thực thi công vụ.
Từ năm 2010 đến 2015, hai ông Nguyễn Tiến Lãng và Nguyễn Công Uẩn (cùng trú huyện Thuận Thành, Bắc Ninh) đã kiên trì tố cáo hàng trăm đối tượng ở địa phương làm giả giấy tờ xác nhận là người có công để trục lợi. Từ tố cáo ấy, các cơ quan chức năng như Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Công an tỉnh Bắc Ninh, Bộ Tư lệnh Quân khu 1 đã vào cuộc điều tra, kết luận 2.745 hồ sơ giả mạo, kiến nghị đình chỉ trợ cấp số người tương ứng, thu nộp ngân sách nhà nước hơn 150 tỷ đồng; 24 đối tượng liên quan đã bị xử lý hình sự.
Với tính cộng đồng làng xã, việc xác minh hồ sơ người có công ở các địa phương có lẽ không quá phức tạp. Cùng làng, cùng xã, ai từng tham gia cách mạng, đi chiến đấu, ai không, lẽ nào làng trên, xóm dưới không biết! Nếu không có sự tiếp tay của một số cán bộ chuyên môn trong xác minh, xác lập hồ sơ thì làm sao trong một địa phương nhỏ, nhưng gần 3.000 người có thể làm giả hồ sơ, trục lợi thời gian dài?
Đó là minh chứng rõ ràng của nạn “chạy” hồ sơ, giấy tờ đã tồn tại trong xã hội lâu nay, nhưng chưa có giải pháp ngăn chặn triệt để. Sự lỏng lẻo trong kiểm tra, giám sát của ngành chức năng đã tạo cơ hội để một số cá nhân suy thoái kiếm lợi bất chính. Nguy hại hơn, nó làm méo mó một chủ trương, chính sách có ý nghĩa nhân văn rất lớn của Đảng, Nhà nước đối với những người đóng góp, hy sinh xương máu cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc. Những kẻ gian dối thì điềm nhiên hưởng ưu đãi, trong khi còn rất nhiều người có đóng góp xứng đáng, cuộc sống đang rất khó khăn, lại chưa được xem xét. Đây là vấn đề nhức nhối đã xảy ra ở nhiều địa phương.
Theo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, đến nay còn hơn 28.500 hồ sơ đang kê khai đề nghị hưởng chính sách, nhưng chưa được công nhận. Trong số này có hơn 5.000 hồ sơ đề nghị công nhận là thương binh, liệt sĩ, người hưởng chính sách như thương binh. Những người thuộc diện được xét duyệt hồ sơ và thân nhân của họ mong chờ sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa ngành chức năng, cấp ủy, chính quyền địa phương, để có được quy trình xét duyệt nhanh và chính xác nhất, bảo đảm công bằng xã hội. Ở đó, cần hơn nữa lương tâm, trách nhiệm của mỗi cán bộ, công chức trong quá trình thực thi nhiệm vụ.
