Về thăm xã vùng núi khó khăn Cao Răm, chúng tôi thấy đường đã trải nhựa cấp phối rộng rãi. Bà con đang khẩn trương triển khai vụ hè thu. Bận rộn vì cày ruộng bằng máy chưa quen nhưng anh Nguyễn Văn Sinh, xóm Mường Lau, vẫn trò chuyện với chúng tôi. Vụ lúa xuân vừa qua, gia đình anh đạt năng suất lúa cao nhất từ trước đến nay, đạt 50 tạ/ha. Ðó là nhờ các đồng chí trong chi bộ thôn vận động anh mua máy cày làm đất và áp dụng trồng thí điểm giống lúa mới do Trung tâm giống cây trồng huyện Lương Sơn cung cấp. Nhiều gia đình khác trong xã áp dụng trồng giống lúa mới này cũng cho năng suất cao. Năm nay, kinh tế chung có nhiều khó khăn, đất nông nghiệp của địa phương lại bị thu hẹp, nhưng đời sống của gia đình anh và người dân trong xã vẫn giữ được ổn định.
Huyện Lương Sơn được tỉnh Hòa Bình xác định là vùng kinh tế động lực của tỉnh. Ngành mũi nhọn là công nghiệp được tập trung đầu tư. Hiện Lương Sơn đã hình thành ba khu công nghiệp nằm trong quy hoạch các khu công nghiệp quốc gia. Cùng với đó, diện tích đất nông nghiệp chuyển đổi mục đích sử dụng sang sản xuất công nghiệp cũng rất lớn, ảnh hưởng không nhỏ đến sản lượng nông nghiệp. Chương trình hành động của Huyện ủy Lương Sơn nhiệm kỳ 2010-2015 xác định phương hướng phát triển nông nghiệp là thực hiện quy hoạch sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, cây trồng nhằm tăng năng suất và nâng cao giá trị kinh tế trên một diện tích đất. Triển khai chương trình này, Ðảng ủy các xã, các chi bộ thôn, bản đã tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân. Hội Nông dân, Hội Phụ nữ nhiều xã đã đi đầu trong áp dụng các mô hình nuôi trồng cây, con mới. Ở Cao Răm, mỗi chi bộ thôn, bản nhận thử nghiệm nuôi trồng một cây, con mới. Từ đầu nhiệm kỳ Ðại hội Ðảng bộ xã đến nay, toàn xã đã áp dụng sáu mô hình mới về trồng trọt, chăn nuôi và lâm nghiệp cho kết quả tốt. Thu nhập của người dân tăng 20% so cùng kỳ năm trước. Năm 2011, Cao Răm đã thoát khỏi diện xã phải hỗ trợ theo Chương trình 135 của Chính phủ.
Xã Hòa Sơn có diện tích đất nông nghiệp chuyển đổi mục đích sử dụng hơn 150 ha. Ðất nông nghiệp thu hẹp, đời sống nhân dân khó khăn. Ðảng ủy xã đã chỉ đạo quyết liệt đưa cây trồng, vật nuôi mới vào thử nghiệm. Vai trò tiên phong của cán bộ, đảng viên, hội viên các đoàn thể được chú trọng phát huy. Với hơn 100 triệu đồng vay của ngân hàng, anh Ðỗ Ngoạn, hội viên Hội Nông dân xã, mạnh dạn xây một nhà chứa 200 giàn treo, nhà cấy giống, nhà xử lý nguyên liệu, nhà kho rộng 700 m2, mua máy sấy, nguyên liệu làm nấm. Vụ đầu, do chưa có kinh nghiệm chăm sóc nên thất bại. Không nản chí, anh tìm đọc thêm sách hướng dẫn và làm theo. Vụ thứ hai, các loại nấm trong vườn phát triển tốt. Vụ thứ ba, anh mở rộng diện tích trồng, khi thu hoạch, trừ chi phí lãi 20 triệu đồng. Từ đó anh đưa vào sản xuất đại trà. Hiện trang trại trồng nấm của anh đã cho thu hoạch 2.000 tấn nấm, mộc nhĩ mỗi năm. Thấy cách làm hiệu quả, nhiều người đã đến trang trại của anh tham quan, học tập.
Phương pháp trồng rau, quả sạch được Huyện ủy Lương Sơn chỉ đạo đưa vào thử nghiệm đầu năm 2010. Ðây là phương pháp trồng, chăm sóc bằng phân bón hữu cơ, không phun hóa chất, thuốc trừ sâu. Phương pháp này đòi hỏi công chăm sóc phức tạp, vất vả hơn so với sản xuất thông thường. Nhưng bù lại, chất lượng sản phẩm cao hơn, được nhiều người ưa thích vì không gây độc hại. Năm 2010, hội nông dân 12 xã nhận thí điểm đã cho hiệu quả kinh tế cao. Ðiển hình là Hội Nông dân xã Nhuận Trạch trồng cà chua cho năng suất 1,5 tấn/sào, cho thu nhập bình quân 416 triệu đồng/vụ, mỗi năm trồng từ hai, ba vụ. Ðến nay, trồng rau, quả sạch đang là hướng đi hiệu quả ở các địa phương có diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi nhiều như Hòa Sơn, Hợp Hòa, Hòa Lâm, Nhuận Trạch, thị trấn Lương Sơn.
Không chỉ chú trọng mô hình sản xuất cây trồng, Huyện ủy Lương Sơn tập trung chỉ đạo xây dựng mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm. Huyện ủy chỉ đạo quy hoạch các khu chăn nuôi tập trung, quy mô lớn. Nhiều mô hình nuôi lợn thịt, bò sữa, dê đã hình thành và phát triển mạnh. Trang trại của ông Trần Cao Bình ở xóm Ðồng Ỷ, xã Hợp Hòa chăn nuôi thường xuyên 32 nghìn con gà thương phẩm. Do khâu chăm sóc, phòng dịch bệnh tốt mà bình quân thu nhập của ông luôn đạt hơn 6 tỷ đồng/năm. Các mô hình sản xuất mới đã và đang đem lại hiệu quả kinh tế cao cho nông dân. Nhưng kết quả sẽ không toàn diện nếu các mô hình không được nhân rộng. Ðồng chí Hoàng Thị Tám, Trưởng Ban Tuyên giáo Huyện ủy Lương Sơn, cho biết: Sau mỗi mô hình thành công, Huyện ủy đều chỉ đạo rút kinh nghiệm, phổ biến rộng rãi trong toàn huyện. Các gia đình trồng mới được huyện ưu tiên cho vay vốn, hướng dẫn kỹ thuật và liên hệ tìm đầu ra. Mô hình trồng nấm ở Hòa Sơn lúc đầu chỉ có 20 hộ tham gia, nay đã mở rộng hơn 1.000 hộ trong toàn huyện. Các sản phẩm hoa quả, rau xanh, thịt lợn của Lương Sơn đã có mặt tại nhiều siêu thị lớn của Hà Nội. Nhiều loại cây đặc sản như quả lặc lày được thương lái tìm về tận vườn thu mua. Về chăn nuôi, hiện huyện Lương Sơn có hơn 70 trang trại chăn nuôi theo hướng thương phẩm, giải quyết việc làm thường xuyên cho hơn 300 lao động.
Ngắm những cánh đồng chuyên canh rau xanh mướt, những ruộng bắp cải cuộn tròn của nông dân Lương Sơn, chúng tôi nghĩ dù diện tích đất sản xuất có bị thu hẹp nhưng với những mô hình mới hiệu quả đang được nhân rộng, sản xuất nông nghiệp của Lương Sơn sẽ không tụt giảm mà còn phát triển đi lên. Ðây sẽ là động lực hỗ trợ, thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa của huyện.