Lễ hội Hết Chá - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Chúng tôi có dịp lên huyện Mộc Châu (Sơn La), đúng ngày tổ chức lễ đón chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và cũng là ngày lễ hội Hết Chá (26-3) được tổ chức. Đây là lễ hội tri ân thầy mo của người Thái ở Mộc Châu mang nhiều giá trị lịch sử, văn hóa dân gian sâu sắc, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

Sơn La là vùng đất có nhiều lễ hội thường được tổ chức vào mùa xuân, từ tháng Giêng đến tháng Tư âm lịch hằng năm. Các lễ hội đều mang nội dung xây dựng và bảo vệ cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Ngoài các giá trị về tinh thần, văn hóa, lịch sử, các lễ hội trên địa bàn tỉnh Sơn La nói chung, huyện Mộc Châu nói riêng còn chứa đựng những giá trị văn hóa - du lịch tâm linh. Trong đó, lễ hội Hết Chá của người Thái trắng ở xã Đông Sang, huyện Mộc Châu được hình thành từ bao giờ không biết nhưng việc các thầy cúng và bốc thuốc nam chữa khỏi bệnh cho dân bản đã trở thành nét đẹp của đồng bào Thái nơi đây. Vì vậy, lễ hội Hết Chá được tổ chức nhằm tạ ơn các thầy mo chữa khỏi bệnh và tạ ơn trời đất, tổ tiên, thần linh, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, con cháu không ốm đau, bệnh tật... Trong ngày hội còn diễn ra nhiều hoạt động văn hóa thể thao, vui chơi giải trí như múa xòe dân tộc Thái, đi cầu kiều, cà kheo…

Già làng, trưởng bản Áng Hoàng Văn Min cho biết: "Lễ hội Hết Chá tức là ngày hội tri ân thầy cúng đã chữa khỏi bệnh cho dân bản. Ngoài ra, lễ hội là hoạt động tín ngưỡng dân gian nhằm đáp ứng nhu cầu tâm linh, tinh thần lao động, sản xuất của đồng bào…”.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Đông Sang Vi Thị Phượng, lễ hội Hết Chá năm nay đặc biệt hơn khi được đón chứng nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa tâm linh sâu sắc, mang ý nghĩa đoàn kết cộng đồng, thể hiện lòng biết ơn giữa người với người. Đây cũng là dịp để người Thái tạ ơn đất trời, tạ ơn đấng sinh thành, thể hiện ý thức gắn kết cộng đồng dân tộc và cầu chúc cho vạn vật hòa hợp, sinh sôi nảy nở, mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu... Việc phục dựng, duy trì lễ hội Hết Chá đã thu hút nhiều khách du lịch trong và ngoài nước đến với Mộc Châu.