Lãng phí tiền tỷ
Dự án xây dựng Trường mầm non Khang Ninh có tổng mức đầu tư 14,7 tỷ đồng, nguồn vốn đầu tư từ chương trình 30a và vốn tài trợ của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV (năm tỷ đồng). Dự án có quy mô xây dựng một nhà học hai tầng với sáu phòng học, nhà hiệu bộ và các công trình phụ trợ, địa điểm xây dựng tại một sườn đồi thôn Nà Làng, xã Khang Ninh.
Cuối năm 2013, chính quyền xã Khang Ninh và huyện Ba Bể đã thống kê, thu hồi 4.900 m2 đất của bảy hộ dân, tổng số tiền đền bù đã chi trả là 1,5 tỷ đồng. Đầu năm 2014, hạng mục đầu tiên được tiến hành là san ủi sườn đồi để tạo mặt bằng xây dựng các các công trình của Trường mầm non Khang Ninh. Việc san ủi đã xong với kinh phí tiêu tốn 1,8 tỷ đồng thì sườn đồi phía trên bị sạt lở với khối lượng rất lớn, có nguy cơ “san phẳng” nền trường vừa san ủi xong.
Sau khi xảy ra sự việc, UBND tỉnh Bắc Cạn chỉ đạo thành lập đoàn kiểm tra, bao gồm lãnh đạo, đại diện Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài chính, UBND huyện Ba Bể, chính quyền xã Khang Ninh, đơn vị thi công, tư vấn thiết kế kiểm tra hiện trường, xác định: ta luy dương bên trên mặt bằng xây dựng trường xảy ra tình trạng sạt lở nghiêm trọng, các vết nứt dọc sườn đồi dài hơn 30 m, sâu hơn bốn mét, rộng 10 cm, đã và đang sạt lở lớn với khối lượng đất hơn 36 nghìn khối. Do đó, đoàn kiểm tra yêu cầu chuyển việc xây Trường mầm non Khang Ninh sang địa điểm khác, tiến hành chốt khối lượng đã thi công (san nền) và làm thủ tục tất toán tiền cho nhà thầu.
Như vậy, những việc đã làm là “toi công”, số tiền đền bù, giải phóng mặt bằng, thi công san nền khoảng 3,3 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách đầu tư cho huyện nghèo... không giải quyết được việc gì, gây lãng phí lớn.
Người dân vạ lây
Khu vực sườn đồi thôn Nà Làng thoai thoải, nơi nhân dân địa phương cấy lúa, trồng ngô. Tại đây, có gia đình anh Dương Văn Thới sinh sống ở phía trên sườn đồi, dưới chân đồi có sáu gia đình cư trú ổn định từ nhiều năm qua. Nhân dân ở đây cho biết, hàng chục năm qua, khu vực này không có hiện tượng sạt lở nên gia đình anh Thới và các gia đình ở chân đồi yên tâm sinh sống.
Khi tạo mặt bằng xây dựng Trường mầm non Khang Ninh, sườn đồi bị đào mất chân, san phẳng nên khối lượng đất rất lớn trên sườn đồi mới sụt lở xuống, gây họa cho bảy hộ dân.
Căn nhà và các công trình phụ của gia đình anh Thới phía trên đồi đã bị sạt lở rất nghiêm trọng, các công trình phụ như bếp, chuồng lợn đã đổ nát tan hoang; sân bị sụt khoảng một mét, ngay trước cửa nhà ở xuất hiện vết nứt lớn. Cơ ngơi của gia đình anh Thới đang lở theo hàng chục nghìn khối đất, không thể cư trú, sinh sống được.
Sân nhà anh Dương Văn Thới bị lở, các công trình phụ đổ nát, phải chuyển đi chỗ khác.
Sáu hộ dưới sườn đồi, trong đó, có các hộ ông Nguyễn Văn Biển, Nguyễn Văn Thám và Nguyễn Văn Trịnh có nguy cơ bị khối đất khổng lồ phía trên sườn đồi ụp xuống bất cứ lúc nào. Lãnh đạo UBND xã Khang Ninh cho biết: “Thời gian qua, xuất hiện các vết nứt ngày càng rộng, sâu, sạt lở và chắc chắn khu vực này sẽ xảy ra sạt lở rất lớn và chính quyền huyện Ba Bể và xã Khang Ninh cần bố trí gấp địa điểm di dời các hộ này đến chỗ an toàn”.
Lẽ ra, nguồn vốn đầu tư cho huyện nghèo Ba Bể theo chương trình 30a phải được sử dụng sao cho có hiệu quả nhất, nhưng việc chọn vị trí xây trường không đúng, dẫn đến sạt lở, phải bỏ khi đã chi phí số tiền lớn là sự lãng phí. Sự cố này không thể đổ lỗi cho thiên nhiên, thiên tai, vấn đề đặt ra là vì sao khi quyết định địa điểm xây dựng một ngôi trường có quy mô như vậy mà chính quyền huyện, xã, cơ quan chức năng ở tỉnh lại không xác định được sạt lở?
