Làng mới của người Xê Ðăng, Rơ Ngao

Sau thoáng sững sờ khi có khách lạ ghé thăm, chị Y Thêu ở làng Kon Tu Pênh xã Pô Cô huyện Ðác Tô (Kon Tum) đon đả mời chúng tôi vào nhà. Lần đầu tiên vào nhà sàn đồng bào Tây Nguyên tôi hơi ngạc nhiên trước tiện nghi và sự sắp đặt đồ dùng gia đình của hộ người Xê Ðăng này. Giữa tủ to cao kê sát vách là chiếc ti-vi Samsung 21 in đang phát chương trình ca nhạc, mấy đứa nhỏ chăm chú theo dõi. Sát đó, bộ bàn ghế xa-lông kiểu dáng đẹp, véc-ni bóng láng. Chiếc xe máy còn mới dựng cẩn thận ở góc nhà. Chị Y Thêu ước ngoài 40 tuổi, trắng, mập như người dưới xuôi. Ðặt ly nước xuống bàn, chị nhẹ nhàng kéo ghế ngồi tiếp chuyện. "Thu nhập từ đâu mà mua sắm được nhiều đồ dùng đắt tiền vậy", anh bạn cùng đi mở đầu câu chuyện. Chỉ ra ngọn đồi thoai thoải gần đó, chị nói: "Bán củ mì. Nhà ta trồng gần 2 ha. Bán có tiền lắm. Ti-vi, xe máy nhờ bán mì cả đó".

Làng Kon Tu Pênh 73 hộ, 311 nhân khẩu đều là người Xê Ðăng. Ða số họ vừa từ vùng lòng hồ lên tái định cư. 73 ngôi nhà xây khang trang, có đầy đủ công trình phụ, giếng nước vốn đầu tư 80 triệu đồng/nhà, san sát hai bên đường liên huyện. Ngoài nhà ở kết cấu giống nhau, giữa làng có nhà rông mái tôn kẽm cao vút như lưỡi mác; trường mẫu giáo, nhà trẻ... Xã Pô Cô có 4-5 làng như vậy. Mỗi làng trên một ngọn đồi thoai thoải, cách nhau không xa lắm. Trường tiểu học, chợ gần trung tâm hành chính xã, đều xây dựng khang trang. Ðiện lưới quốc gia kéo về từng nhà. Cuối làng, gia đình anh A Peo, chị Y Pêu vừa chuyển đến nhà mới ít ngày. Khi chúng tôi đến cả hai vợ chồng đang sắp xếp đồ đạc trong nhà. Ðứng ngay hiên, anh A Peo khoe: Thế là đổi đời rồi, hạnh phúc ấm no rồi. Nhà nước cho ta nhà mới, cho ta đất sản xuất, điện thắp sáng... hết đói, hết khổ rồi.

Người Xê Ðăng, Rơ Ngao ở Kon Tum giờ vui lắm.  Ðến đâu chúng tôi cũng bắt gặp ánh mắt nụ cười rạng rỡ. Cuộc đời họ đã bước sang trang mới kể từ ngày chuyển đi khỏi vùng đất nay mai là lòng hồ chứa nước của thủy điện. Dự án thủy điện Plây Krông không chỉ đem đến cho họ nhà xây khang trang mà cơ sở hạ tầng của làng, của xã  rất hoàn thiện. Nhà ai cũng có vài ba héc-ta đất sản xuất. Cán bộ khuyến nông huyện đến cùng ăn ở với bà con hướng dẫn kỹ thuật canh tác. Ðói nghèo, thất học chỉ còn trong ký ức mỗi người.

Chỉ hơn năm nữa, Nhà máy Thủy điện Plây Krông công suất 110 MW sẽ phát điện hòa vào lưới điện quốc gia. Tại đây không chỉ cung cấp sản lượng điện hằng năm 425,5 triệu KWh mà còn tạo điều kiện cho các nhà máy thủy điện phía hạ lưu tăng thêm 168 triệu KWh/ năm. Với tổng vốn đầu tư 2.967 tỷ đồng, Dự án Thủy điện Plây Krông đã làm Tây Nguyên bừng sáng, trong đó 757 tỷ đồng dành cho giải tỏa, xây dựng cơ sở hạ tầng, tái định cư làm đổi đời 1.479 hộ người Xê Ðăng, Rơ Ngao. Họ không chỉ có nhà mới, làng mới, đầy đủ điện nước, cơ sở hạ tầng nông thôn hoàn thiện mà còn được Nhà nước hỗ trợ nhiều thứ để nâng cao đời sống vật chất tinh thần. Cũng theo ông Lê Xuân Tùng, trước mắt dự án hỗ trợ lương thực 30kg/người/tháng cho sáu tháng khi chuyển sang nhà mới. Ngoài ra còn các chế độ ưu đãi khác như cung cấp giống, phân bón cho sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi. Các thiết bị điện nước và cả tiền điện nước, học hành của con em đều được Dự án hỗ trợ toàn diện...

Có thể nói, cái được lớn nhất từ dự án này là làm đổi thay  đời sống cho gần 1.500 hộ đồng bào Xê Ðăng, Rơ Ngao ở Kon Tum. Ông cho biết: Có đoàn chuyên gia người nước ngoài khi đến thăm các làng tái định cư của đồng bào Xê Ðăng, Rơ Ngao ở Kon Tum đã ngạc nhiên trước sự đổi thay kỳ diệu này. Họ ghi nhận: Ðảng, Nhà nước Việt Nam chăm lo quá chu đáo đến đời sống đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.