Sau ngày nước nhà thống nhất, căn cứ đề nghị của UBND tỉnh Thanh Hóa, ngày 5-7-1977, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định số 177-CP sáp nhập hai huyện Ngọc Lặc và huyện Lang Chánh thành huyện Lương Ngọc. Sau năm năm sáp nhập, ngày 30-8-1982, Hội đồng Bộ trưởng ra Quyết định số 149-HÐBT chia tách huyện Lương Ngọc thành hai huyện Ngọc Lặc và Lang Chánh theo địa giới hành chính như cũ. Tỉnh ủy Thanh Hóa quyết định tái lập Ðảng bộ huyện Lang Chánh và tổ chức lãnh đạo công cuộc xây dựng trong điều kiện mới.
Ngày 21-1-1983, Lang Chánh tổ chức Ðại hội Ðảng bộ huyện lần thứ 14, đề ra cơ cấu kinh tế là: Kết hợp phát triển lâm nghiệp - nông nghiệp với tiểu thủ công nghiệp, trong đó phát triển lâm nghiệp - nông nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm. Những ngày đầu tái lập, Lang Chánh có mười đơn vị hành chính trực thuộc, diện tích tự nhiên gần 59 nghìn ha, trong đó hơn 90% là đất rừng và đất lâm nghiệp. Tập quán sản xuất chủ yếu mang tính tự cung, tự cấp, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn; kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội yếu kém, địa hình phức tạp, giao thông không thuận tiện. Ðội ngũ cán bộ còn thiếu nhiều về số lượng, hạn chế về trình độ năng lực... Mặc dù vậy, huyện đã vượt mọi khó khăn, đoàn kết, phát huy các thế mạnh nội lực, tranh thủ sự đầu tư chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh tập trung cho phát triển. Xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp, thực hiện cơ chế thị trường định hướng XHCN, tạo động lực mới thúc đẩy các thành phần kinh tế chuyển hướng sản xuất, kinh doanh, xóa đói, giảm nghèo. Ðời sống vật chất, tinh thần của đồng bào được nâng lên, cơ sở hạ tầng kinh tế, văn hóa, xã hội được đổi mới.
Nhìn lại chặng đường 30 năm qua với tám kỳ đại hội, thành tựu thật là to lớn. Tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2011 ước đạt 13,5%. Thu nhập bình quân đầu người năm 2011 ước đạt 7,7 triệu đồng. Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản năm 2011 ước đạt 101 tỷ đồng. Trồng rừng tập trung hằng năm bình quân đạt 1.000 ha/năm, độ che phủ rừng hiện là 74,6%, toàn huyện hiện có hơn 11.000 ha diện tích rừng luồng. Sản phẩm lâm nghiệp được khai thác hợp lý đóng góp phần lớn vào việc cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân. Tổng đàn trâu, bò cả huyện hiện gần 20 nghìn con và đang phát triển theo hướng trang trại vừa và nhỏ. Sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp ước đạt gần 16 tỷ đồng; tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ năm 2011 ước đạt 42 tỷ đồng...
Mười năm trước chỉ có 5/11 xã có đường ô-tô, ba xã có điện lưới, 60% số phòng học là tranh tre tạm bợ, trạm y tế xã đồng loạt xuống cấp, mương, đập không đủ cung cấp nước sản xuất... Hiện nay, 100% số xã có đường ô-tô từ huyện về trung tâm xã; 100% số xã có điện lưới quốc gia; hơn 80% số trường học xây dựng kiên cố; hầu hết các trạm y tế xã được đầu tư xây dựng mới hoặc sửa chữa nâng cấp, bệnh viện đa khoa, trung tâm y tế của huyện được đầu tư nâng cấp theo hướng hiện đại.
Huyện đã hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học và THCS vào năm 2005; 12/40 trường đạt chuẩn quốc gia; số học sinh thi đỗ vào các trường đại học ngày càng tăng, năm 2011 có 30% đỗ đại học; hiện nay nhiều học sinh những khóa đầu tiên tốt nghiệp đại học khi tái lập huyện trở thành những cán bộ chủ chốt của huyện. Mạng lưới y tế từ huyện đến cơ sở tiếp tục được củng cố. Chất lượng khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày càng được nâng lên. Hiện nay, có 5/11 xã đạt chuẩn quốc gia về y tế. Từ phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", huyện đã khai trương 127/172 đơn vị, làng bản, cơ quan có đời sống văn hóa tốt, có hai xã khai trương xây dựng xã văn hóa, 56,3% số hộ đạt danh hiệu Gia đình văn hóa. Các di tích danh thắng, di tích lịch sử văn hóa như: Thác Ma Hao, Chùa Mèo được từng bước trùng tu tôn tạo phát huy hiệu quả.
Các chính sách đối với người có công, đối tượng hưởng bảo trợ xã hội được thực hiện kịp thời, đúng đối tượng. Phong trào "Ðền ơn đáp nghĩa" đã hỗ trợ xây dựng hàng nghìn nhà ở cho hộ nghèo. Tỷ lệ đói nghèo liên tục giảm. Tình hình tôn giáo trên địa bàn ổn định, phần đông bà con giáo dân sống "tốt đời, đẹp đạo", chấp hành tốt các chủ trương, đường lối của Ðảng, pháp luật của Nhà nước.
Cấp ủy đảng, chính quyền luôn coi trọng lãnh đạo công tác quốc phòng - an ninh, kết hợp phát triển kinh tế với tăng cường công tác quốc phòng - an ninh. Thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và biên phòng toàn dân, an ninh biên giới được giữ vững... Thường xuyên giáo dục nâng cao ý thức cảnh giác chống âm mưu "Diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch. Phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc được triển khai sâu rộng và đồng bộ; an ninh nội địa, an ninh biên giới và trật tự an toàn xã hội được bảo đảm.
Tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ các cơ quan trong khối nội chính huyện được củng cố, cơ sở vật chất được tăng cường đã tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án bảo đảm đúng người, đúng tội không để xảy ra oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm.
Phát huy truyền thống 50 năm đoàn kết, hữu nghị đặc biệt Việt - Lào, nhân dân hai huyện Lang Chánh và Sầm Tớ (Hủa Phăn) đã cùng nhau qua lại, thăm thân, buôn bán, khám, chữa bệnh và trao đổi thông tin, kinh nghiệm về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, giữ gìn an ninh biên giới.
Công tác xây dựng Ðảng, chính quyền và hệ thống chính trị từ huyện đến cơ sở được củng cố, thường xuyên đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành. Từ chỗ có ít chi bộ và đảng viên khi tái lập, đến nay đã phát triển lên 33 đảng bộ, chi bộ trực thuộc Huyện ủy, hằng năm, số đảng bộ, chi bộ trong sạch, vững mạnh đạt từ 80% trở lên. Bộ máy chính quyền sắp xếp theo hướng tinh gọn, giảm nhẹ biên chế. Hiện tại, 100% số đồng chí lãnh đạo, quản lý cấp huyện đều có trình độ đại học và trên đại học. Công tác dân vận, MTTQ và các ngành, đoàn thể được củng cố, kiện toàn, đổi mới. Các phong trào: "Dân vận khéo", "Toàn dân đoàn kết, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư", "Giúp nhau xóa đói, giảm nghèo", "Thanh niên lập nghiệp và xây dựng bảo vệ Tổ quốc", "Nông dân sản xuất giỏi", "Cựu chiến binh gương mẫu, gia đình văn hóa"... Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" đã đi vào chiều sâu, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân, từ đó tạo chuyển biến về hành động.
Những năm qua, cán bộ và nhân dân các dân tộc huyện Lang Chánh đã được Ðảng, Nhà nước tặng nhiều phần thưởng cao quý: Năm Huân chương Lao động hạng ba; cán bộ và nhân dân xã Yên Khương được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; lực lượng Công an huyện được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng nhất và Huân chương Quân công hạng ba...
Ðể tiếp tục thực hiện thắng lợi Nghị quyết Ðại hội Ðảng các cấp, mà trước hết là mục tiêu Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ lần thứ 21, nhiệm kỳ 2010 - 2015 "Phấn đấu đến năm 2015 đưa huyện Lang Chánh thoát khỏi tình trạng là một huyện nghèo và kém phát triển so với các huyện trong tỉnh", cần ưu tiên thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm, đó là:
Tiếp tục phấn đấu tốc độ tăng trưởng hằng năm đạt 11,5% trở lên, thực hiện thắng lợi Nghị quyết 07 của BCH Ðảng bộ huyện về phát triển lâm nghiệp và bốn chương trình trọng tâm trong Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ huyện lần thứ 21. Tập trung xây dựng nông thôn mới; thực hiện tốt khoanh nuôi, bảo vệ và phát triển rừng. Ðẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, chăn nuôi và chế biến lâm sản. Phát triển chăn nuôi đại gia súc ở cả hai quy mô gia trại và trang trại. Giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống bằng mức trung bình của tỉnh vào năm 2015.
Ðẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động giáo dục và đào tạo, y tế, văn hóa, thể dục thể thao. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên để nâng cao chất lượng dạy và học theo hướng đạt chuẩn quốc gia. Ðẩy mạnh việc xây dựng xã chuẩn quốc gia về y tế. Thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội. Ðẩy mạnh cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư", phong trào "Toàn dân tham gia tập luyện thể dục thể thao theo gương Bác Hồ vĩ đại"... Làm tốt công tác vận động quần chúng, công tác tôn giáo, công tác dân tộc.
Từng bước xây dựng vững chắc nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân, biên phòng toàn dân, phát triển lên tầm cao mới mối quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt - Lào. Tiếp tục đẩy mạnh việc Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Ðảng theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 (khóa XI); Nghị quyết 04 của BCH Ðảng bộ tỉnh về tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh tiên tiến vào năm 2020. Nâng cao chất lượng hoạt động của HÐND, chất lượng các kỳ họp, tạo điều kiện để các đại biểu phát huy trí tuệ, thảo luận, chất vấn và quyết nghị những vấn đề quan trọng đối với sự phát triển của huyện. Ðổi mới phương thức hoạt động của UBND các cấp theo hướng tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, bảo đảm sự điều hành, quản lý một cách thống nhất. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân. Ðổi mới nội dung, phương thức hoạt động tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân tích cực tham gia các phong trào thi đua, hoàn thành nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và xây dựng hệ thống chính trị trên địa bàn huyện vững mạnh toàn diện.
Thành tựu hôm nay, ngoài nỗ lực nội tại còn là nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, HÐND, UBND tỉnh; sự giúp đỡ của các sở, ban, ngành cấp tỉnh và các huyện bạn; sự hy sinh cống hiến to lớn của các anh hùng liệt sĩ, các đồng chí thương binh, bệnh binh và người thân của họ. Ðó còn là sự đóng góp to lớn của các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của huyện nhà qua các thời kỳ, sự nỗ lực của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân các dân tộc suốt 30 năm qua.
Tự hào về truyền thống vẻ vang luôn song hành với ý thức trách nhiệm lớn lao. Phát huy truyền thống đoàn kết, tiếp bước các thế hệ đi trước, Ðảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc huyện Lang Chánh quyết tâm phấn đấu vì một quê hương Lang Chánh ngày càng giàu đẹp, góp phần cùng cả tỉnh chung sức xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh kiểu mẫu như lời Bác Hồ từng căn dặn.
LÊ MINH HÀNH
Chủ tịch UBND huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa