Làm thế nào phát hiện sớm bệnh ung thư phổi?

Thuốc lá - “kẻ thù” của phổi

Hiện nay, hút thuốc là nguyên nhân số một gây ung thư phổi. Tại Mỹ, năm 1996, trong số 177 nghìn ca mới mắc ung thư phổi, có 87% là do hút thuốc lá; còn lại là do ô nhiễm môi trường, bệnh nghề nghiệp, ăn uống, cơ địa và các yếu tố di truyền.

Hằng năm, 90% trong số 660 nghìn ca được chẩn đoán ung thư phổi trên thế giới là ở người hút thuốc lá. Nguy cơ mắc bệnh này của những người hút thuốc cao hơn gấp 10 lần so với những người không hút thuốc. Ngoài ra, nguy cơ mắc ung thư phổi còn đến với cả người hít phải khói thuốc lá. Người hút thuốc càng nhiều, càng lâu và bắt đầu ở tuổi càng trẻ thì nguy cơ mắc bệnh càng cao.

Còn có một số tác nhân khác mà khi tiếp xúc với chúng cũng dễ gây ung thư phổi là hóa chất sơn, amiăng, các chất phóng xạ... Nếu con người vừa tiếp xúc với các chất này, vừa hút thuốc lá thì càng dễ bị ung thư phổi hơn nữa.

Để phát hiện sớm ung thư phổi

Triệu chứng của ung thư phổi tùy thuộc vào giai đoạn sớm hay muộn của bệnh, bao gồm các dấu hiệu hô hấp và ngoài hô hấp, các hội chứng đặc biệt, các hội chứng cận u, các dấu hiệu bệnh đã di căn đến những bộ phận khác của cơ thể. Đây là một căn bệnh diễn tiến âm thầm, nên một số trường hợp không biết mình bị bệnh vì không thấy xuất hiện các triệu chứng của bệnh, cho đến khi tình cờ phát hiện ra bệnh khi chụp X-quang phổi.

Những triệu chứng thường gặp nhất là ho, ho khan và ho có đờm, đôi khi ho ra máu. Đau ngực thường biểu hiện với nhiều mức độ khác nhau, có người cảm thấy đau rất dữ dội và càng thấy đau hơn khi  hít thở sâu, nhưng cũng có người chỉ có cảm giác đau tức kéo dài âm ỉ. Người bị ung thư phổi thường ăn uống kém đi, ăn không ngon miệng và sụt cân nhanh chóng trong vài tháng. Đôi khi người bệnh cũng có những biểu hiện như khàn tiếng, khó thở, thở khò khè và nặng ngực...

Khi bệnh được phát hiện muộn, khối u ác tính đã lan ra vùng xung quanh, tế bào ung thư theo đường máu di chuyển đến các hạch bạch huyết trong trung thất hoặc các vùng hố trên xương đòn, xương sống và lên não (gọi là ung thư di căn). Nếu ung thư di căn đến não, người bệnh sẽ nhức đầu, lú lẫn, ngất hoặc có động kinh co giật; ung thư di căn đến gan thì người bệnh chán ăn, vàng da, đau vùng hạ sườn; ung thư di căn đến xương thì chỗ xương bị di căn sưng lên, đau nhức hoặc dễ bị gãy xương, dù va chạm rất nhẹ... Để chẩn đoán bệnh, cần phải tiến hành chụp phổi, nhiều khi phải chụp cắt lớp bằng máy điện toán mới thấy rõ khối u và các hạch di căn trong trung thất.

Điều trị ung thư phổi

Ung thư phổi thường có kết thúc không mấy tốt đẹp. Trong  số 100 người bị ung thư phổi thì chỉ có khoảng 13 người có thể sống được sau 5 năm. Thời gian sống của người bệnh còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố như: tốc độ phát triển của khối u, tình trạng sức khỏe của người bệnh và cách điều trị... Nếu người bệnh được điều trị đúng phương pháp, thì thời gian sống sẽ được kéo dài hơn.

Hiện có ba phương pháp điều trị ung thư phổi: Mổ cắt khối u (phẫu thuật), dùng thuốc (hóa trị) và điều trị bằng cách chiếu tia phóng xạ (xạ trị). Trong ba phương pháp này, phẫu thuật là cách cho kết quả khả quan nhất vì có thể loại bỏ khối u gần như hoàn toàn. Tuy nhiên, người ta chỉ thực hiện phương pháp này khi tình trạng sức khỏe của người bệnh vẫn tốt và khối u còn nhỏ, chưa di căn. Các phương pháp hóa trị và xạ trị chỉ có tác dụng ngăn chặn tạm thời căn bệnh và giảm bớt các triệu chứng. Ở nước ta, do hiểu biết về căn bệnh còn hạn chế, nên thường phát hiện bệnh muộn, khi phát hiện, khối u đã lan sang các cơ quan khác, nên điều trị  không có hiệu quả.

Cổ nhân có câu “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, để tránh bị mắc căn bệnh quái ác này, chúng ta hãy “nói không” với thuốc lá, hạn chế tối đa tiếp xúc với các hóa chất độc hại như a-mi-ăng, phóng xạ..., thường xuyên kiểm tra sức khỏe và chụp X-quang phổi định kỳ. Khi có dấu hiệu ho dai dẳng, ho ra máu...cần đến các bệnh viện chuyên khoa để được phát hiện và chẩn đoán sớm bệnh ung thư phổi.