Làm rõ trách nhiệm chậm thanh toán thiết bị y tế tại Bắc Cạn

Gói thầu mua sắm thiết bị y tế có trị giá 245 tỷ đồng, nằm trong tổng vốn dự án đầu tư xây dựng Bệnh viện đa khoa Bắc Cạn trị giá hơn 982 tỷ đồng. Đến ngày 24-12-2016, toàn bộ 191 thiết bị y tế với tổng giá trị 245 tỷ đồng đã được lắp đặt hoàn thiện tại bệnh viện. Đến ngày 30-12-2016, chủ đầu tư đã bàn giao 189 thiết bị cho bệnh viện, còn lại hai thiết bị hệ thống chụp mạch Angio một bình diện cảm biến phẳng và hệ thống cộng hưởng từ chưa được bàn giao vì chủ đầu tư “nợ” tiền mua đối với đơn vị cung ứng, do nguồn vốn trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2010-2015 còn hơn 45 tỷ đồng đã hết hạn thanh toán.

Nguyên nhân dẫn tới tình trạng này là do chủ đầu tư thiếu quyết liệt trong phối hợp đôn đốc, triển khai các thủ tục đầu tư.

Ngoài ra, việc chậm thẩm định, phê duyệt của các sở, ngành liên quan đã khiến cho nguồn vốn hết hạn thanh toán. Trong đó, đối với Văn phòng UBND tỉnh phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu chậm hai ngày so với quy định. Sở Kế hoạch và Đầu tư chậm 14 ngày khi thẩm định, trình phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Sở Y tế chậm 95 ngày khi thẩm định, trình phê duyệt thiết kế cấu hình, thông số kỹ thuật thiết bị. Đặc biệt, Sở Tài chính chậm tới 116 ngày so với quy định khi thẩm định, trình phê duyệt dự toán thiết bị. Việc chậm ở các khâu dẫn tới tận ngày 8-10-2015, UBND tỉnh mới phê duyệt được dự toán trang thiết bị y tế. Như vậy, nếu tính riêng các ngày chậm, Bắc Cạn mất hơn bảy tháng để hoàn thiện các thủ tục trước khi đấu thầu. Trong khi, nếu làm đúng thời hạn theo quy định, số thời gian này chỉ mất ba tháng, hoàn toàn đủ khả năng để thanh toán vốn trước 31-12-2015.

Giải trình với UBND tỉnh, các sở, ngành liên quan đều đưa ra những lý do “chính đáng” dẫn tới chậm làm các thủ tục đấu thầu, thanh toán hai thiết bị trên. Sở Kế hoạch và Đầu tư lý giải, khi đang nghiêm túc thực hiện các thủ tục thì UBND tỉnh có văn bản vào ngày 22-5-2014 yêu cầu rà soát quy trình đầu tư trang thiết bị y tế, trong thời gian rà soát tạm dừng toàn bộ các giao dịch và hoạt động có liên quan; thời điểm thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu đang trong giai đoạn chuyển tiếp giữa Luật Đấu thầu 2005 và Luật Đấu thầu 2013, có một số nội dung thay đổi nên cán bộ thẩm định còn lúng túng.

Sở Y tế thừa nhận việc sử dụng con dấu của Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) cho hội đồng thẩm định là chưa đúng, dẫn tới phải hủy kết quả, thành lập lại hội đồng thẩm định mới. Sở Y tế cho rằng, do nhiều ý kiến trái chiều nên Sở đã kiểm tra, rà soát cẩn thận nhiều lần để đi đến thống nhất dẫn tới kéo dài thời gian, chậm mất 95 ngày.

Theo văn bản 1153/SKHĐT-KTN ngày 25-9-2018 của Sở Kế hoạch và Đầu tư, giá trị các thiết bị y tế rất lớn, hiện đại, phức tạp, nhiều chủng loại, nhiều chuyên ngành, chuyên khoa, chủ yếu nhập khẩu. Do vậy, để bảo đảm quy trình đầu tư trang thiết bị y tế đúng quy định, các cơ quan thẩm định mất nhiều thời gian nghiên cứu, trao đổi. Sở Kế hoạch và Đầu tư cũng khẳng định, cả chủ đầu tư và các cơ quan thẩm định vẫn lúng túng trong tổ chức thẩm định dự toán, danh mục, cấu hình, thông số kỹ thuật. Cũng tại văn bản này, Sở khẳng định các sở, ngành đã thực hiện “rất nghiêm túc”, tuy nhiên không tránh khỏi những thiếu sót. Hiện nay, thời gian thực hiện đã lâu, cá nhân trực tiếp thẩm định, lãnh đạo sở một số chuyển công tác, nghỉ chế độ nên rất khó khăn trong xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân có liên quan.

Mặc dù vậy, thật khó có thể nói rằng với khả năng, chức năng, nhiệm vụ, con người của mình thì các ngành chức năng của Bắc Cạn lại không biết rằng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ giao giai đoạn 2010-2015 sẽ hết hạn thanh toán đến hết ngày 31-12-2015, vì từ ngày 19-3-2015, Bộ Tài chính đã có văn bản số 3623/BTC-ĐT chỉ đạo rõ vấn đề này.

Ngày 30-9-2016 (trước thời điểm lắp, bàn giao trang thiết bị y tế cho bệnh viện), Bắc Cạn có văn bản 4258/UBND-TH gửi Trung ương đề nghị cho phép thanh toán kế hoạch vốn trái phiếu Chính phủ dự án Bệnh viện đa khoa Bắc Cạn. Đến ngày 20-12-2016, Bắc Cạn tiếp tục có văn bản số 5676/UBND-TH đề nghị tiếp tục thanh toán kế hoạch vốn trái phiếu Chính phủ dự án Bệnh viện đa khoa Bắc Cạn. Mục đích của hai đề nghị này đều là nhằm xin chuyển nguồn vốn đã hết hạn thanh toán sang năm sau để thanh toán cho nhà thầu cung ứng, nhất là khi tỉnh nghèo, rất khó khăn.

Tuy nhiên, cả hai lần phúc đáp kiến nghị của tỉnh, Bộ Tài chính đều nêu rõ “các dự án sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ thuộc kế hoạch năm 2012, 2013, 2014 theo các quyết định được giao đúng quy định của cấp có thẩm quyền chưa giải ngân hết, được thực hiện và thanh toán đến hết ngày 31-12-2015 để thực hiện tiếp tục cho dự án đó tương ứng với từng năm kế hoạch giao”.

Như vậy, cánh cửa chuyển nguồn vốn trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2010-2015 dự án Bệnh viện đa khoa đã gần như “đóng lại” đối với tỉnh Bắc Cạn. Khoản nợ 45 tỷ đồng đối với một tỉnh thu ngân sách năm 2018 chỉ đạt hơn 600 tỷ đồng là quá lớn, vượt quá khả năng cân đối. Giải quyết thế nào để sớm đưa hai thiết bị y tế đắt tiền vào sử dụng đang là bài toán khó với Bắc Cạn.

Tuy nhiên, bên cạnh tiếp tục tìm giải pháp thanh toán vốn, đưa hai thiết bị y tế vào sử dụng, Bắc Cạn cần sớm làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, các sở, ngành, cá nhân liên quan để có hình thức xử lý trách nhiệm kịp thời, rút ra bài học kinh nghiệm, chấn chỉnh công tác đầu tư công trên địa bàn.

* Thiếu trách nhiệm, thiết bị y tế hàng chục tỷ đồng bỏ không