Lãi suất nóng đè lên doanh nghiệp

Không ai đứng ngoài cuộc 

Sau động thái cuối tháng 7-2005, hàng loạt các ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) như Ngân hàng TMCP các doanh nghiệp ngoài quốc doanh (VP Bank), Ngân hàng Quốc tế (VLB Bank), Ngân hàng TMCP Phương Nam (PNB Bank)... đồng loạt tăng lãi suất huy động cả USD và VNĐ, các ngân hàng thương mại quốc doanh (TMQD) cũng đã vào cuộc.

Mở màn, đầu tháng 8-2005, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) đã công bố tăng lãi suất tiền gửi bằng USD từ 0,15% đến 0,2%/ năm ở hầu hết các kỳ hạn. Cụ thể, kỳ hạn ba tháng tăng lên 2,75%/năm, kỳ hạn sáu tháng 3%/ năm, kỳ hạn 12 tháng 3,6%/năm. Với tiền gửi VNĐ, do có sự thỏa thuận chung về lãi suất đầu vào giữa bốn ngân hàng TMQD trong việc khống chế lãi suất trần (kỳ hạn 12 tháng lãi suất 0,68%/ tháng) nên Agribank chỉ cho tăng nhẹ ở một số kỳ hạn cơ bản. Tuy nhiên, đã xuất hiện dấu hiệu "lách trần". Cụ thể, từ ngày 3-8, với kỳ hạn 13 tháng, Agribank đã đẩy lãi suất lên mức 0,8%/ tháng trả lãi cuối kỳ, tương đương với 9,6%/năm. Điều này làm nhiều ngân hàng TMCP lo lắng.

Sau Agribank, một ngân hàng TMQD lớn khác là Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cũng đã quyết định tăng lãi suất huy động USD từ ngày 5-8 với mức tăng từ 0 25% đến 0,4%/năm. Cụ thể là, kỳ hạn ba tháng tăng lên 3%/năm; kỳ hạn sáu tháng 3,25%/năm; kỳ hạn chín tháng 3,5%/năm; kỳ hạn 12 tháng 3,75%/năm. Chạy đua với ngân hàng này, Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu (Eximbank), từ 12-8 cũng tuyên bố tăng lãi suất USD dù họ mới điều chỉnh lãi suất ngày 15-7. Hiện lãi suất của Eximbank được kéo lên ở hầu hết các kỳ hạn, tăng từ 0,1% - 0,2%/năm.

Như vậy, so với tháng 6-2005, lãi suất trên thị trường tiền tệ đang hình thành một mặt bằng lãi suất mới: lãi suất VNĐ tăng thêm từ 0,05-0,3%/tháng kỳ hạn 12 tháng; lãi suất USD tăng khoảng 0,2- 0,4%/năm kỳ hạn một năm. Theo Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Chiến lược phát triển ngân hàng - NHNN, sự tham gia của các ngân hàng TMQD trong cuộc đua này là không tránh khỏi. Thực tế, từ đầu năm đến nay, tốc độ huy động vốn của khối ngân hàng này đạt rất thấp, chưa vượt mức 10%, thậm chí có ngân hàng tỷ trọng huy động vốn ở mức dưới 5%.

Áp lực đè nặng lên doanh nghiệp

Trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng hên tục tăng, việc các ngân hàng tăng lãi suất huy động là có lợi cho người gửi tiền. Song với các doanh nghiệp, đó lại là áp lực rất lớn bởi mức lãi suất cho vay họ phải chịu đầu vào tăng, tuy mức độ tăng chậm và thấp hơn. Theo tính toán, với mức huy động như Agribank hiện nay là 9,6%/năm thì mức cho vay phải trên 11,5%/năm. Việc đẩy lãi suất huy động cao cũng đưa Agribank trở thành ngân hàng có mức lãi suất cho vay cao nhất trên thị trường, từ 1,3%/tháng trở lên với những khoản vay dài hạn. Tương tự, Ngân hàng Công thương Việt Nam (Incombank) cũng đã tuyên bố tăng lãi suất cho vay VNĐ với mức tăng 0,6%/năm cho vay ngắn hạn, 0,5%/năm cho vay dài hạn và 0,25%/năm cho vay USD. Đây sẽ là thách thức lớn với các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa, nhỏ và hộ gia đình.

Tuy nhiên, tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa khuyến cáo, nên nhìn nhận việc điều chỉnh lãi suất của các ngân hàng thương mại như là một diễn biến bình thường của thị trường. Một điều doanh nghiệp có thể yên tâm là từ nay đến cuối năm, NHNN sẽ vẫn tiếp tục điều chỉnh chính sách tiền tệ theo hướng thận trọng và linh hoạt, nhằm không gây ra những biến động bất thường về lãi suất. Trong tháng 8, NHNN vẫn giữ nguyên các lãi suất chủ chốt: lãi suất cơ bản bằng VNĐ là 7,8%/ năm (0,65%/tháng), lãi suất tái cấp vốn 0,6%/năm (0,5%/ tháng); lãi suất chiết khấu 0,4%/ năm (0,33%/tháng). Các ngân hàng thương mại cũng nhận được cam kết sẽ không bị rơi vào tình trạng bị động về vốn và sẵn sàng đáp ứng nhu cầu thanh toán cho cả ngân hàng và doanh nghiệp từ phía NHNN.