Là cán bộ lãnh đạo, càng cần thực hiện nghiêm túc tự phê bình

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc", "Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém". Qua tư tưởng của Bác cho thấy, công việc tự phê bình và phê bình của một đảng bộ, chi bộ hoặc của một đơn vị hiện nay đạt chất lượng cao hay thấp là tùy thuộc ở người cán bộ lãnh đạo chủ chốt có thực hiện nghiêm túc tự phê bình và phê bình hay không.

Thực trạng tự phê bình và phê bình ở những cán bộ lãnh đạo chủ chốt vừa qua cho thấy, nhiều cán bộ lãnh đạo chủ chốt đã thực hiện nghiêm túc, khuyến khích cán bộ, đảng viên, nhân dân và cấp dưới phê bình mình, nghiêm túc tiếp thu phê bình. Không những vậy, bản thân họ còn trực tiếp chỉ đạo đảng bộ, chi bộ, đơn vị cấp dưới thực hiện nghiêm túc công việc này. Do đó, đã góp phần tăng cường đoàn kết thống nhất trong đảng bộ, chi bộ, đơn vị đồng chí cán bộ lãnh đạo chủ chốt đó sinh hoạt. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều cán bộ lãnh đạo chủ chốt chưa nghiêm túc tự phân tích, phê phán công việc của mình, không công khai thừa nhận các sai lầm, khuyết điểm, nhất là các khuyết điểm nghiêm trọng của bản thân. Bởi vì "sự thật" đó nếu được nói ra sẽ ảnh hưởng đến uy tín và địa vị của người cán bộ lãnh đạo chủ chốt đó. Do đó, họ tìm mọi cách để che giấu, hoặc làm giảm nhẹ các khuyết điểm của mình.

Ðợt tự phê bình và phê bình trong các tổ chức đảng vừa qua cho thấy, nhiều cán bộ lãnh đạo chủ chốt bị thi hành kỷ luật không phải do bản thân tự phê bình, mà là do đơn thư tố giác, báo chí phanh phui hoặc các cơ quan Ðảng và Nhà nước cấp trên kiểm tra, thanh tra phát hiện. Có thể nói, chỉ có mình mới biết hết khuyết điểm của chính mình, do đó nếu cán bộ lãnh đạo chủ chốt không gương mẫu tự phân tích, phê phán công việc của mình và công việc chung, ít hướng dẫn người khác làm việc này thì khó hy vọng phát huy được tác dụng của phê bình. Có thể cứ hô hào phê bình, cứ nghiêm khắc phê bình, những cán bộ lãnh đạo chủ chốt phạm sai lầm, khuyết điểm. Song nếu người cán bộ lãnh đạo chủ chốt coi phê bình chỉ có lợi cho người khác, chứ không phải cho chính mình, thì những lời hô hào phát huy phê bình của họ chẳng ai hưởng ứng cả. Một khi người cán bộ lãnh đạo chủ chốt không thực hiện nghiêm túc tự phê bình mình, thì họ cũng khó mà phê bình các đồng chí khác hoặc chỉ đạo đảng bộ, chi bộ, đơn vị đó thực hiện nghiêm túc tự phê bình và phê bình. Và do đó, cũng làm cho cán bộ, đảng viên và quần chúng ở nơi đó không dám phê bình cán bộ lãnh đạo chủ chốt, sợ "đấu tranh" thì "tránh đâu".

Một hiện tượng khá phổ biến trong sinh hoạt đảng hiện nay là cán bộ lãnh đạo chủ chốt và đảng viên không dám phê bình nhau, thực hiện tự phê bình và phê bình thiếu nghiêm túc, qua loa, chiếu lệ, có biểu hiện thỏa hiệp, dễ người dễ ta, không phê bình ai, để không ai phê bình mình. Nếu có nói ra thì chủ yếu là nói ưu điểm, còn khuyết điểm thì nêu chung không có địa chỉ, những khuyết điểm thật sự cần nói thì họ không nói. Những yếu kém trong sinh hoạt đảng trên đây có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân là cán bộ lãnh đạo chủ chốt không thực hiện nghiêm túc tự phê bình và phê bình. Thực ra họ không biết rằng, giấu khuyết điểm như giấu bệnh trong mình, không dám uống thuốc để lâu ngày bệnh càng nặng, từ bệnh này có thể phát sinh bệnh khác, có thể gây nguy đến tính mạng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Một Ðảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một Ðảng hỏng. Một Ðảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm mọi cách để sửa chữa khuyết điểm đó. Như thế là một Ðảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn, chân chính"(1).

Trong cuộc sống, không bao giờ có một con người chỉ có ưu điểm mà không có khuyết điểm. Do đó, trong quá trình hoạt động người cán bộ lãnh đạo chủ chốt mắc sai lầm, khuyết điểm là điều khó tránh khỏi. Vấn đề quan trọng ở đây là, có dám thừa nhận sai lầm, khuyết điểm của mình mà sửa chữa để tiến bộ hay không. Bác Hồ cho rằng, tự phê bình và phê bình là quy luật phát triển của Ðảng, là sự cần thiết cho sự sống của Ðảng cũng như của mỗi người cán bộ lãnh đạo chủ chốt như cơm ăn, nước uống, không khí để thở. Thiếu tự phê bình và phê bình thì không một người cán bộ lãnh đạo chủ chốt nào có thể tiến bộ được. Ngược lại dễ phạm sai lầm, khuyết điểm. Vì vậy, đã là cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải thực hiện nghiêm túc tự phê bình và phê bình và phải là tấm gương sáng về mặt này.

Hiện nay nước ta chuyển sang thời kỳ phát triển mới - thời kỳ đẩy mạnh CNH, HÐH đất nước, thực hiện mục tiêu: "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh", vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Ðất nước ta đang có nhiều điều kiện thuận lợi, thời cơ, vận hội lớn, song cũng phải đối mặt với những nguy cơ: tụt hậu về kinh tế so với nhiều nước khác trong khu vực; chệch hướng xã hội chủ nghĩa; tham nhũng và tiêu cực; "diễn biến hòa bình". Hoàn thành những mục tiêu của thời kỳ mới là sự nghiệp vĩ đại, song cũng đầy khó khăn, thách thức, do đó không thể tránh khỏi những khuyết điểm, sai lầm, thiếu sót được. Không những vậy, chúng ta chủ trương phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, mở rộng quan hệ quốc tế.

Trong cơ chế thị trường, bên cạnh mặt tích cực nếu cán bộ lãnh đạo chủ chốt thiếu rèn luyện tu dưỡng, không thực hiện nghiêm túc tự phê bình và phê bình thì sẽ là một trong những nguyên nhân làm cho nền kinh tế có thể bị chệch hướng, một bộ phận nhân dân giàu lên nhanh chóng, đẩy nhanh sự phân hóa giàu nghèo ngày càng lớn giữa các giai tầng trong xã hội, khuynh hướng chạy theo đồng tiền. Hệ quả của khuynh hướng này đang làm thay đổi quan niệm về thang bậc xã hội: phẩm chất đạo đức, lòng trung thành, đức hy sinh tận tụy, tính nhân văn của nhiều người. Do đó, để nắm bắt cơ hội, tận dụng thời cơ, đẩy lùi nguy cơ, vượt qua khó khăn thử thách với tinh thần cách mạng tiến công đưa cách mạng tiến lên, đòi hỏi những người cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải thực hiện nghiêm túc tự phê bình và phê bình.

Không những vậy, thế kỷ 21 sẽ tiếp tục có nhiều biến đổi. Trong Văn kiện Ðại hội IX, Ðảng ta khẳng định: "Khoa học và công nghệ sẽ có bước tiến nhảy vọt. Kinh tế tri thức có vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển lực lượng sản xuất. Toàn cầu hóa kinh tế là một xu thế khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực, vừa có hợp tác, vừa có đấu tranh. Các mâu thuẫn cơ bản trên thế giới biểu hiện dưới những hình thức và mức độ khác nhau vẫn tồn tại và phát triển, có mặt sâu sắc hơn. Ðấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp tiếp tục diễn ra gay gắt". (2)

Với sự biến đổi của thế giới trên đây sẽ tác động vào cán bộ lãnh đạo chủ chốt, cán bộ, đảng viên và nhân dân ta cả mặt tích cực lẫn mặt tiêu cực. Ðể phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của thế giới tác động vào cán bộ lãnh đạo chủ chốt, cán bộ, đảng viên và nhân dân ta, đòi hỏi những cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải trong sạch vững mạnh thì mới góp phần cùng với Ðảng nêu ra được quan điểm, chủ trương và giải pháp đúng trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, giúp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân có hành động đúng. Muốn vậy, đòi hỏi những người cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải thực hiện nghiêm túc tự phê bình và phê bình.

Thứ nữa, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đang ra sức chống phá chủ nghĩa xã hội bằng chiến lược "diễn biến hòa bình", mưu toan chuyển hóa từng nước, làm xói mòn lý tưởng cộng sản, tiến tới phá sập niềm tin vào chủ nghĩa xã hội và sự lãnh đạo của Ðảng Cộng sản. Với mưu đồ thâm độc ấy, chúng triển khai chiến lược "diễn biến hòa bình" trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: cả chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh, tư tưởng, văn học - nghệ thuật, lối sống, quan hệ quốc tế. Chúng dùng mọi thủ đoạn thâm độc, đê hèn, bằng mọi hình thức, biện pháp, trong đó có thủ đoạn xuyên tạc, thổi phồng sai lầm, khuyết điểm của cán bộ lãnh đạo chủ chốt, nhằm hạ uy tín của cán bộ lãnh đạo chủ chốt, tạo ra sự nghi ngờ của nhân dân đối với cán bộ lãnh đạo chủ chốt. Ðể đập tan âm mưu và thủ đoạn phá hoại của địch, đòi hỏi những người cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải thực hiện nghiêm túc tự phê bình và phê bình, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của mình.

PGS, TS NGUYỄN VĂN BIỀU

--------------

1- Hồ Chí Minh, Toàn tập, T5 Tr261 NXB Chính trị quốc gia, 4-2002.

2- Ðảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Ðại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, tr13, NXB Chính trị quốc gia, 4-2001.