Khi nào nhà dân nằm "kẹp" giữa hai đường điện 500 kV khu vực miền trung được di dời?

Mong muốn của họ là được dời chỗ ở càng sớm càng tốt. Thế nhưng, đến nay công tác dời những hộ dân đã, đang sống giữa hai đường dây này vẫn đang "dẫm chân tại chỗ".

Người dân chờ đợi...

Theo số liệu phòng Ðền bù thuộc Ban Quản lý Dự án các công trình điện miền trung thì số hộ nằm "kẹp" trong khoảng 60 m giữa hai đường dây 500 kV Ðà Nẵng - Hà Tĩnh hiện còn 132 hộ, trong đó Ðà Nẵng là địa phương có nhiều nhất với 53 hộ; Quảng Trị 33 hộ và Quảng Bình 33 hộ, còn lại là Thừa Thiên - Huế và Hà Tĩnh. 

Thời gian qua, những hộ dân ở ba xã Hòa Liên, Hòa Nhơn và Hòa Sơn (Hòa Vang, Ðà Nẵng) luôn thấp thỏm, lo lắng trước hiện tượng nhiễm điện, cuộc sống, sinh hoạt bị xáo trộn. Từ khi đường điện 500 kV mạch 2 chính thức được đưa vào hoạt động, các hộ dân phía dưới lưới điện ở đây phải sống trong cảnh bị ảnh hưởng nghiêm trọng, những triệu chứng như mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, nhức khớp thường xuyên xảy ra. Hầu hết các thiết bị điện gia đình đều bị nhiễu, đáng ngại nhất là vào những hôm trời mưa, những vật dụng bằng kim loại đều bị nhiễm điện, gây tê giật.

Chị Nguyễn Thị Kim Thủy ở tổ 8, thôn Phú Thượng, Hòa Sơn, Ðà Nẵng, bức xúc: "Có ở đây vào những hôm thời tiết xấu, độ ẩm cao mới thấy sợ, bởi những tiếng lè xè, lép bép do điện phóng phát ra liên tục. Các thiết bị thu sóng như ti-vi, ra-đi-ô đều bị nhiễu, không thể xem hay nghe được. Các hộ sống ở đây hoang mang lắm. Ai cũng mong muốn di dời sớm ngày nào hay ngày đó, chứ sống kiểu này vừa khổ, vừa sợ".

Theo người dân ở đây cho biết, thời gian đầu, khi phát hiện ra nguyên nhân, nhiều người đã "tùy nghi di tản", có nhà mà không dám ở, nhưng cũng không thể tá túc mãi ở nhà người thân được, vì hiện tượng này không chỉ diễn ra ngày một ngày hai.

Tiếp xúc với mười hộ dân đang sống giữa hai đường dây 500 kV ở thôn Nam Ðông, xã Gio Sơn, huyện Gio Linh (Quảng Trị), họ bày tỏ nguyện vọng được đền bù sớm để nhanh chóng chuyển đến nơi ở mới an toàn.

Anh Trần Văn Hùng, thôn Nam Ðông cho hay: "Vẫn biết sống ở dưới đường dây 500 kV là rất nguy hiểm, ảnh hưởng sức khỏe, nhưng từ khi có chủ trương hỗ trợ, di dời ra hành lang an toàn của Nhà nước thì gia đình đồng tình và mong được di dời sớm để bảo vệ tính mạng, tài sản. Tuy nhiên, đến thời điểm này chưa thấy hỗ trợ gì, nên vẫn phải ăn, ở vậy và nằm chờ thôi".

Các địa phương như thị xã Ðông Hà, huyện Cam Lộ (Quảng Trị); huyện Lệ Thủy, Bố Trạch, Quảng Trạch (Quảng Bình), mặc dù ngành điện và địa phương cũng đang khẩn trương lập hồ sơ, chuẩn bị phương án bố trí đất ở, nhưng đến nay các hộ dân sống giữa hai đường dây 500 kV vẫn chưa được di dời đến nơi an toàn, để sớm ổn định cuộc sống.

Chậm vì vướng mắc

Theo Nghị định 106/2005 ngày 17-8-2005 của Chính phủ, thì các hộ dân nằm giữa hai đường dây 500 kV, nhưng lại cách dây dẫn ngoài cùng hơn 7 m không thuộc diện phải di dời, nhưng thực tế, sau khi đường dây 500 kV mạch 2 đi vào hoạt động, hầu hết các nhà dân nằm kẹp giữa hai đường dây 500 kV đều bị nhiễm điện, ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống, nhất là khi vào mùa mưa.

Chúng tôi đã kiểm chứng điều này khi đứng trò chuyện trong nhà dân, tiếng rít và kêu ù ù từ hệ thống dây dẫn rất nhức đầu, máy thu thanh không bắt được sóng, chỉ toàn tiếng rít. Ban An toàn của Tổng công ty Ðiện lực Việt Nam cũng đã phối hợp các địa phương đo độ cảm ứng điện trường và khẳng định việc nhiễm điện là có thật.

Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) đã biết thực trạng này, và từ tháng 9-2006 đã có Công văn số 3221, hướng dẫn Tập đoàn Ðiện lực Việt Nam (EVN) hỗ trợ di dời nhà ở, công trình của các hộ dân nằm kẹp giữa hai đường dây 500 kV. Trên cơ sở đó, Ban Quản lý Dự án các Công trình điện Miền Trung phối hợp địa phương triển khai kiểm kê, áp giá đền bù...

Theo đó, đối với những hộ dân nằm giữa hai đường dây 500 kV mà khoảng cách giữa hai dây gần nhất là 60 m, việc hỗ trợ di dời trên nguyên tắc tự nguyện do nằm ngoài quy chế hiện hành của Chính phủ, thế nhưng đã hơn một năm trôi qua, vẫn còn hàng trăm hộ dân chưa được dời ra khỏi ảnh hưởng của hai đường dây 500 kV.

Nguyên nhân chủ yếu là mặc dù tất cả các hộ dân đều có nguyện vọng được di dời, nhưng do nằm ngoài quy định, nên theo hướng dẫn của Bộ Công thương thì ngành điện chỉ đền bù nhà cửa, tài sản gắn liền trên đất. Riêng phần đất ở cho dân là do địa phương bố trí.

Trong chuyến khảo sát mới đây, tại một số địa phương công tác triển khai hỗ trợ di dời nhà ở, công trình các hộ dân nằm trong hai mạch đường dây 500 kV quá chậm, nhất là trong quá trình thực hiện đã nảy sinh một số vướng mắc. Vấn đề nổi cộm, phát sinh là sau khi có phương án di dời, hỗ trợ, nhiều hộ dân không thể chuyển đến nơi ở mới được, chỉ vì tiền hỗ trợ di dời không đủ.

Ðể tháo gỡ vấn đề "nóng" này một số địa phương đã có giải pháp nhanh chóng hỗ trợ đất cho các gia đình sớm xây dựng nhà, chuyển đến chỗ ở mới để "an cư lập nghiệp". Ðiển hình, hai địa phương là Thừa Thiên-Huế và Hà Tĩnh chủ động yêu cầu huyện, xã bố trí đất ở, đất sản xuất  cho người dân không thu tiền, tạo điều kiện cho người dân sớm được di dời.

Thế nhưng, tại TP Ðà Nẵng, Quảng Bình thì công tác di dời các hộ nằm "kẹp" trong đường dây 500 kV vẫn chưa tìm được giải pháp nào hợp lý. Mặc dù chính quyền địa phương và chủ đầu tư đã ngồi lại họp bàn nhiều lần, nhưng mấu chốt vấn đề vẫn là "bố trí đất ở". Riêng TP Ðà Nẵng, chính quyền địa phương và các hộ dân yêu cầu ngành điện phải đền bù đất và bố trí tái định cư.

Ban Quản lý (BQL) Dự án các công trình điện miền trung nhận được đơn đề nghị hỗ trợ di dời của 37 hộ dân và tổ chức kiểm định tài sản. Trong cuộc họp mới đây, ngày 16-8, UBND huyện Hòa Vang (Ðà Nẵng) và các cơ quan, ban, ngành tổ chức nhằm tìm "tiếng nói chung", để sớm thực hiện dứt điểm di dời, hỗ trợ 37 hộ dân vẫn nằm "kẹp" giữa hai đường dây 500 kV mạch 1 và 2 trước mùa mưa bão năm nay thì "không hiểu sao" có đến 53 hộ đề nghị được đền bù để di dời (?!).

Ðáng lưu ý, trong khi các tỉnh khó khăn sẵn sàng hỗ trợ người dân tìm đất ở, đất sản xuất để dời nhà ra khỏi phạm vi ảnh hưởng của hai đường dây cao thế, thì UBND TP Ðà Nẵng lại cho rằng: "Việc đền bù cả đất ở, bố trí tái định cư cho dân là trách nhiệm của ngành điện, vì đất đô thị giá cao, chính quyền không đủ sức bố trí cho dân"! Chính vì thế, đến nay Ðà Nẵng vẫn là địa phương triển khai chậm nhất trong tất cả các địa phương có mạch kép 500 kV ở miền trung. Chỉ khổ, người dân Ðà Nẵng phải ngồi chờ và đợi!

Mùa mưa bão năm nay hàng trăm hộ dân sống giữa hai đường dây 500 kV đoạn Ðà Nẵng - Hà Tĩnh vẫn phải sống thấp thỏm, lo sợ trong tình trạng sức khỏe, tính mạng bị đe dọa chỉ vì "phải chờ đợi đủ các điều kiện cần thiết mới được di dời".

Thiết nghĩ, để giải quyết dứt điểm vấn đề di dời các hộ dân ra khỏi hành lang nguy hiểm, trước mắt từng địa phương, nhất là TP Ðà Nẵng cùng với các cơ quan chức năng và ngành điện cần nhanh chóng hỗ trợ, bố trí đất ở, đất sản xuất cho người dân để họ sớm dời nhà cửa đến nơi an toàn, ổn định đời sống.