Trong giai đoạn 2008-2023, Khu Nông nghiệp công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh đã xây dựng 567 mô hình về ứng dụng công nghệ cao trên các loại rau (rau ăn quả, rau ăn lá), hoa lan, sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu… Trong đó, có nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao ứng dụng IoT (internet vạn vật), công nghệ tuần hoàn... được các nhà khoa học của đơn vị này nghiên cứu, triển khai, và chuyển giao cho nông dân, doanh nghiệp, mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Những mô hình tiêu biểu
Mô hình nuôi tảo xoắn Spirulina platensis trong hệ thống ống kín ứng dụng công nghệ IoT do các nhà khoa học Trung tâm Ươm tạo doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao (Khu Nông nghiệp công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh) thực hiện. Mô hình này có hệ thống giám sát các thông số môi trường bằng công nghệ IoT để theo dõi chỉ số nhiệt độ, cường độ chiếu sáng, mật độ dinh dưỡng môi trường theo thời gian… Một hệ thống ống kín nuôi tảo gồm 14 ống có đường kính 11 cm, dài 10m. Thể tích nuôi cấy của ống là 78,5 lít, thể tích nuôi của một hệ thống là 1.000 lít (1m3 nước). Hệ thống nuôi trồng tảo xoắn Spirulina platensis trong hệ thống ống kín là hệ thống tích hợp, vận hành tự động, bảo đảm các yêu cầu: Cung cấp đủ quang năng cho tảo phát triển; thực hiện khuấy trộn, tuần hoàn môi trường nuôi cấy để tảo phát triển tốt; đo và giám sát được các thông số công nghệ như nhiệt độ, pH… tự động và có thể nối ghép thành hệ thống nhiều mô-đun tùy theo nhu cầu sản xuất. Toàn bộ hệ thống nuôi tảo xoắn Spirulina platensis khép kín, tích hợp, tự động nên bảo đảm sản xuất được sản phẩm sạch. Sau khoảng hai tuần, người nuôi sẽ căn cứ bằng màu sắc và đo mật độ tảo để tiến hành thu hoạch.
Theo tính toán, hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi trồng tảo xoắn Spirulina platensis cho 1 vụ/4 tháng với năm hệ thống ống kín (1m3/hệ thống) có lợi nhuận khoảng 38 triệu đồng. Ngoài việc sử dụng ít nhân công, sử dụng không nhiều diện tích đất, mô hình này có thể chế tạo nhiều dạng, với quy mô, kích cỡ khác nhau, từ hộ gia đình sản xuất nhỏ đến các doanh nghiệp sản xuất quy mô công nghiệp. Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Liên, đại diện nhóm nghiên cứu, tảo sau thu hoạch được sấy thăng hoa (làm khô lạnh) thành dạng rắn, có thể phối trộn với các nguyên liệu khác làm thực phẩm chức năng, mỹ phẩm… giúp tăng giá trị của tảo thay vì làm thực phẩm ăn thông thường.
Khu Nông nghiệp công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh hiện đang duy trì bộ sưu tập nguồn gen bảo tồn khoảng 800 nguồn giống phục vụ cho công tác nghiên cứu, lai tạo các giống thế hệ sau có năng suất cao, chất lượng tốt. Trong đó, đơn vị này đã lai tạo giống cà chua bi cho năng suất đạt 6-8 tấn mỗi vụ trên diện tích 1.000m2. Giống cà chua này ngoài cho năng suất cao còn có khả năng chống chịu bệnh héo xanh, loại bệnh phổ biến gây hại trên cây cà chua bi. Từ năm 2013 đến nay, Khu Nông nghiệp công nghệ cao thành phố đã nghiên cứu chọn lọc, lai tạo và sản xuất thử nghiệm thành công các giống lai F1 trên đối tượng rau ăn lá, rau ăn quả, hoa lan, cây cảnh, cây dược liệu và thủy sản. Hiện, đơn vị này đã làm chủ được công nghệ sản xuất hạt giống lai F1 và đã công bố tiêu chuẩn cơ sở với các giống dưa lưới CNC01, dưa leo CNC04, giống ớt CNC02, giống khổ qua CNC03, giống hoa lan Dendrobium D.CNC01 và D.CNC02, giống cà chua bi nữ hoàng CNC05. Trong đó, giống dưa lưới đã được Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cấp bằng bảo hộ giống cây trồng với tên giống bảo hộ là AHRD201. Hằng năm, Khu Nông nghiệp công nghệ cao thành phố đã cung cấp ra thị trường từ 1-3 triệu cây giống gieo ươm hoa lan, rau ăn quả; 100 kg hạt giống lai F1 các loại rau ăn lá, rau ăn quả; hơn 2,7 triệu cây lan nuôi cấy mô và hậu cấy mô…
Hình mẫu nông nghiệp công nghệ cao
Với những kết quả đạt được, Khu Nông nghiệp công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh dần trở thành trung tâm phát triển khoa học-công nghệ, là hạt nhân nông nghiệp công nghệ cao cả nước. Hiện, đây là nơi nghiên cứu, thực nghiệm; ươm tạo công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; thu hút các chuyên gia, các nhà khoa học trong nước và quốc tế; là nơi đào tạo, hợp tác trong và ngoài nước về nông nghiệp công nghệ cao, lan tỏa những thành tựu khoa học mới nhất về nông nghiệp. Tiến sĩ Phạm Đình Dũng, Trưởng ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Trải qua 20 năm xây dựng và phát triển, Khu Nông nghiệp Công nghệ cao đã được thành phố đầu tư hạ tầng hiệu quả và từng bước khẳng định vị trí trong ngành nông nghiệp thành phố, trở thành hình mẫu về phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong cả nước. Thời gian tới, Khu Nông nghiệp công nghệ cao tiếp tục mở rộng quy mô, phạm vi, lĩnh vực hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu và xu hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hội nhập sâu với thế giới.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, đơn vị này còn gặp một số khó khăn. Cụ thể, việc triển khai dự án Đầu tư xây dựng Khu Nông nghiệp công nghệ cao ngành thủy sản tại huyện Cần Giờ; dự án Đầu tư mở rộng Khu Nông nghiệp công nghệ cao (hơn 23 ha) tại huyện Củ Chi; dự án đầu tư Khu Nông nghiệp công nghệ cao lĩnh vực giống gia súc, chế phẩm sinh học phục vụ chăn nuôi… còn chậm. Công tác ươm tạo doanh nghiệp, khả năng hỗ trợ về cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động nghiên cứu, sản xuất theo yêu cầu của các doanh nghiệp ươm tạo còn hạn chế. Dù đã đi vào hoạt động ổn định nhưng đến nay Khu Nông nghiệp công nghệ cao thành phố chưa phát huy được hết vai trò của mình trong nền nông nghiệp đô thị hiện đại; các hoạt động chưa thực sự gắn kết chặt chẽ với các chương trình mục tiêu phát triển của ngành nông nghiệp thành phố.
Để khắc phục những hạn chế nêu trên, thời gian tới Ban Quản lý Khu Nông nghiệp công nghệ cao thành phố sẽ tập trung phát triển nông nghiệp công nghệ cao theo hướng bền vững gắn với tăng trưởng xanh, phát triển các mô hình kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0; mở rộng và hình thành các khu nông nghiệp công nghệ cao trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, sau thu hoạch...; đồng thời, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút các nhà khoa học, chuyên gia nông nghiệp có trình độ cao trong và ngoài nước đến làm nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Những giải pháp này được kỳ vọng sẽ đưa Khu Nông nghiệp công nghệ cao thành phố trở thành đầu mối phát triển và chia sẻ, trao đổi kiến thức khoa học-công nghệ tiên tiến trong nước và quốc tế ■
