- Không lấy mức lương tối thiểu đã được Nhà nước điều chỉnh liên tục trong những năm qua để so sánh, tôi muốn so sánh với mức chi tiêu, giá cả sinh hoạt thực tế cho thấy mức học bổng đã quá thấp. Với thời giá hiện nay, mức 120.000 đồng/tháng rất thấp, không đủ để đóng học phí ở hầu hết các trường ĐH, nói gì đến chi tiêu... Mặt khác, từ góc độ quản lý của các trường, những quy định hiện hành về học bổng khuyến khích học tập đã lạc hậu, không còn phù hợp, dẫn đến nhiều bất hợp lý trong quá trình thực hiện, nhất là vấn đề bất hợp lý giữa số lượng suất và mức học bổng, đối tượng được hưởng học bổng...
- Thưa ông, theo quy định mới, dự kiến các mức học bổng khuyến khích học tập và phương thức xét cấp học bổng cho HSSV sẽ thay đổi so với hiện nay như thế nào?
- Theo quy định hiện hành, học bổng khuyến khích học tập được quy định “cứng” là 120.000 đồng/tháng/SV, trong khi học phí đã qua điều chỉnh tăng lên mức trần 180.000 đồng/tháng. Trong dự thảo của chúng tôi quy định học bổng tối thiểu của các trường ĐH, CĐ, trung cấp chuyên nghiệp phải bằng mức trần học phí hiện hành của trường, bảo đảm để HSSV có đủ khả năng đóng học phí.
Trong quy định mới, có thêm một đối tượng được xét cấp học bổng đó là HS các trường chuyên, năng khiếu đạt kết quả học tập xuất sắc. Ở bậc THPT học phí rất thấp, do đó học bổng bằng mức học phí sẽ không khuyến khích được những HS giỏi. Vì vậy chúng tôi dự kiến xây dựng mức học bổng sẽ bằng ba lần mức học phí.
Có một điểm mới là đối với diện được hưởng học bổng chính sách, trợ cấp xã hội, trước đây nếu đã được hưởng học bổng chính sách hoặc trợ cấp xã hội, tuy đủ điều kiện được học bổng khuyến khích học tập cũng chỉ được hưởng một phần hoặc thậm chí không đến lượt được cấp nếu quỹ không còn tiền. Trong dự thảo quy định học bổng mới, chúng tôi chủ trương tách bạch rõ ràng giữa chính sách xã hội và chính sách khuyến khích SV học tập, rèn luyện tốt. Đối tượng chính sách nếu đủ điều kiện vẫn được xét cấp học bổng khuyến khích học tập bình thường. Quy định như thế sẽ giải quyết được mâu thuẫn đã tồn tại lâu nay là HSSV diện chính sách nếu học giỏi vẫn không được hưởng học bổng khuyến khích.
Điểm mới nữa là hiện nay học bổng cấp theo học kỳ và năm học. Nhưng quy định mới đã hướng đến việc các trường ĐH dần chuyển sang đào tạo theo tín chỉ và đưa vào quy định cụ thể về học bổng cấp theo tín chỉ. Những trường đào tạo theo tín chỉ sẽ xét cấp học bổng khuyến khích học tập theo mức khoảng 25 tín chỉ, tương đương với một học kỳ.
* Điều kiện tối thiếu để HSSV được hưởng học bổng khuyến khích học tập theo quy định mới sẽ như thế nào?
- Theo dự thảo, HSSV phải đạt từ loại khá trở lên cả về xếp loại kết quả học tập và rèn luyện. Đối với kết quả học tập phải đạt điểm trung bình chung mở rộng từ 7,0 trở lên, đối với điểm rèn luyện đạt loại khá theo các tiêu chí trong quy định của Bộ GD-ĐT. Nhưng đó mới chỉ là điều kiện cần, chưa phải là điều kiện đủ. Đạt điều kiện tối thiểu kể trên, HSSV thuộc diện được xét học bổng nhưng có được cấp học bổng hay không tùy theo điều kiện cụ thể của nhà trường. Trường xét cấp học bổng theo nguyên tắc từ trên xuống dưới, từ người đạt điểm cao xuống đến hết quỹ học bổng của trường...
- Vậy việc xét cấp học bổng sẽ theo những nguyên tắc cụ thể như thế nào? Những quy định mới đã giải quyết được tình trạng bất hợp lý, mâu thuẫn giữa số suất học bổng và mức học bổng chưa, thưa ông?
- Từ kết quả khảo sát thực tế và trao đổi với các chuyên gia của Bộ Tài chính, chúng tôi đưa ra mức dự kiến là quỹ học bổng của các trường công lập phải tương đương 5% nguồn thu học phí của hệ chính quy của trường, đối với trường ngoài công lập, tỷ lệ này được xác định ở mức 2,5%. Đối với những trường không thu học phí, thí dụ như các trường sư phạm, sẽ xác định quy mô quỹ học bổng bằng mức trần học phí được Nhà nước cấp bù.
Theo quy định mới, hiệu trưởng nhà trường là người có quyền xác định số lượng suất học bổng cho từng khóa học, ngành học, mức tiền cụ thể cho từng mức học bổng khá, giỏi, xuất sắc. Đối với các trường ngoài công lập, mức học bổng tối thiểu do hiệu trưởng quy định.
