Những câu chuyện được kể lại trong "Người lính trở về cùng những chàng trai trẻ mãi" chan chứa nỗi nhớ, sự trân trọng và tưởng nhớ đến đồng đội mà tuổi xanh của họ mãi mãi hòa vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng và thống nhất đất nước.
Cuốn sách gồm 2 phần nội dung chính. Phần một là những trang viết khắc họa chân dung các chàng trai trẻ, những sinh viên trên các giảng đường đại học, đã gác lại ước mơ khoa học và tình yêu cuộc sống để “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, dấn thân vào một cuộc chiến “ra đi không hẹn ngày về” với niềm tin vào chiến thắng cuối cùng. Họ đã hiến dâng trọn đời cho Tổ quốc trên những nẻo đường chiến trận, để lại niềm thương nhớ thường trực trong lòng những người ở lại và những đồng đội may mắn trở về sau chiến tranh.
Tác giả Hoàng Liêm sinh năm 1953, quê xã Thạch Thất, thành phố Hà Nội, nhập ngũ năm 1972 khi đang là sinh viên Trường đại học Tổng hợp Hà Nội. Sau chiến tranh, ông tiếp tục trở về trường học tập và tốt nghiệp năm 1980. Sau đó, ông tái ngũ phục vụ trong Binh chủng Hóa học. Các tác phẩm riêng: “Chuyện kể về một gia đình liệt sĩ” - Nhà xuất bản Thanh niên; Lời bình và dẫn chuyện phim “Bốn liệt sĩ ra đi từ một mái nhà” - Đài Truyền hình Việt Nam. Các tác phẩm in chung: “Không thể lãng quên” và “Bài thơ viết dở” - Nhà xuất bản Thanh niên; tham gia biên soạn “Những nẻo đường chinh chiến của cựu chiến binh Dương Công Lợi".
Bức tranh một thời trận mạc với những gian khổ, khốc liệt được tái hiện sinh động trong những trang sách, qua những chân dung chiến sĩ. Đó là liệt sĩ Nguyễn Quốc Khải bị thương nặng vẫn lo cho đồng đội, bắn đến viên đạn cuối cùng chặn địch, chấp nhận hy sinh để đồng đội thoát khỏi ổ phục kích. Đó còn là chàng trai trẻ Bùi Khắc Tường bỏ qua lệnh hoãn nhập ngũ, khi gia đình anh đã có 3 anh chị là liệt sĩ. Anh hy sinh để lại sự tiếc thương của đồng đội về một người tài hoa, quả cảm, chan chứa tình yêu.
Còn nhiều nữa những tấm gương như: Nguyễn Khánh Thụy, Lê Sỹ Thiềng… mỗi người mỗi hoàn cảnh, một đam mê, nhưng các anh đã hiến dâng tất cả tuổi trẻ, tình yêu của mình cho sự nghiệp thống nhất đất nước, làm nên ngày Đại thắng mùa Xuân 1975.
Cuốn sách cũng mang lại nhiều cảm xúc cho bạn đọc về nghĩa tình đồng đội ấm áp của các cựu chiến binh - những người trở về sau chiến tranh khi họ tìm lại nhau và tìm đến gia đình các liệt sĩ, chung tay cùng thân nhân của họ trở lại những nơi an nghỉ và tìm hài cốt đồng đội. Theo nguyện vọng của gia đình, các anh đã kết hợp cùng địa phương đưa hài cốt liệt sĩ về nghĩa trang liệt sĩ quê nhà.
Các cựu chiến binh cũng đóng góp công sức, tiền của cùng nhau giúp đỡ các gia đình liệt sĩ gặp khó khăn, phối hợp các địa phương sửa nhà, xây nhà tình nghĩa cho các gia đình. Nhiều cựu chiến binh đã thay người bạn hy sinh chăm lo, báo hiếu cha mẹ họ, là những tấm gương “Trọn vẹn nghĩa tình đồng đội”. Đây cũng là nội dung được thể hiện trong các bài viết ấm áp nghĩa tình trong cuốn sách.
Là những sinh viên xếp bút nghiên đi theo tiếng gọi của non sông, Tổ quốc, trong trái tim của tác giả Hoàng Liêm và đồng đội còn có hình bóng của các thầy, cô giáo không chỉ trang bị kiến thức mà còn khơi dậy ở thế hệ học trò lòng yêu nước, ý chí quật cường và ý thức công dân trước vận mệnh đất nước. Và ở những trang viết cuối cùng trong phần một cuốn sách, tác giả Hoàng Liêm đã dành những trang viết khắc ghi những bài học đầu đời, thể hiện niềm kính yêu chân thành với các thầy, các cô giáo của mình.
Bạn đọc không thể quên hình ảnh người chiến sĩ bị thương nặng, trước lúc hy sinh đã chia đôi mảnh giấy cuối cùng để viết thư cho mẹ và cô giáo. Nghĩa cử ấy đã nâng tình cảm thầy trò lên ngang tầm với tình mẫu tử. Cảm động là sự hy sinh của “Người thầy tuổi thơ” Nguyễn Hữu Huân của tác giả đã gia nhập đoàn quân xung trận và hy sinh trên đỉnh Trường Sơn hùng vĩ. Tiếp bước những người thầy như thế, lớp lớp học trò, sau này là các sinh viên nối tiếp nhau lên đường ra trận, thực hiện nghĩa vụ với Tổ quốc.
Phần hai của cuốn sách và những bài thơ của tác giả Hoàng Liêm gửi gắm tâm sự với các đồng đội không trở về sau cuộc chiến. Ông nhớ về người bạn sinh viên Vũ Như Minh tài hoa qua tiếng đàn violon trong trẻo; nhớ Vũ Đức Thành với những câu chuyện kể hấp dẫn trên các nẻo đường hành quân hay sau những giờ chiến đấu. Cảm xúc dâng trào trong nỗi nhớ các bạn học phổ thông “mãi mãi tuổi hai mươi” để mang về những mùa xuân và hòa bình trọn vẹn cho các thế hệ hôm nay.
Sau nỗi nhớ đồng đội đã hy sinh là các bài thơ tình của tác giả, trong đó không có người hy sinh, không có tiếng bom rơi đạn nổ, nhưng sự ác liệt của chiến tranh và những mất mát của người lính dường như vẫn hiển hiện rõ nét đây đó. Những bài thơ đã gieo vào lòng người tình yêu tha thiết với cuộc sống hòa bình.
Cuốn sách “Người lính trở về cùng những chàng trai trẻ mãi” là tâm nguyện của tác giả Hoàng Liêm, tiếp tục và mãi mãi khẳng định những phẩm chất tốt đẹp của anh bộ đội Cụ Hồ: Chiến đấu kiên cường, không ngại gian khổ hy sinh, yêu thương hết mình với đồng đội trong chiến đấu cũng như trong cuộc sống thường ngày...
