Hiểu hơn về thẩm quyền trưng dụng phương tiện

Có thể thấy, việc ban hành thông tư này là cần thiết nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng CSGT thi hành nhiệm vụ điều tiết giao thông, ngăn cản hành vi vi phạm pháp luật của người tham gia giao thông một cách kịp thời.

Tuy nhiên, khi thông tư ra đời vấp phải nhiều ý kiến trái chiều. Các chuyên gia cho rằng, quy định này đi ngược lại quy định của Hiến pháp, Bộ luật Dân sự và Luật Trưng mua, trưng dụng. Hơn nữa, thông tư này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ, lợi ích của người dân, doanh nghiệp; liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực.

Những tài sản của người dân mà CSGT được quyền trưng dụng là tài sản của cá nhân, tập thể, trong khi đó, theo pháp luật hiện hành thì quyền sở hữu, sử dụng tài sản của người dân và tổ chức được Nhà nước tôn trọng, bảo vệ theo Hiến pháp và pháp luật.

Ngày 4-2, Cục CSGT (Bộ Công an) có Công văn số 525 gửi Giám đốc Công an các tỉnh, thành phố trực thuộc T.Ư giải thích rõ hơn nội dung thực hiện Thông tư số 01, quy định CSGT được trưng dụng tài sản của người dân. Theo đó, công văn đồng tình với hầu hết những ý kiến phân tích, góp ý của các chuyên gia, báo chí, dư luận đã nêu. Đồng thời khẳng định: Việc trưng dụng phải được thực hiện đúng luật pháp.

Riêng lực lượng CSGT chỉ được thực hiện quyền hạn trưng dụng phương tiện khi có quyết định của Bộ trưởng Công an.

Nhằm giải thích rõ hơn, văn bản dẫn lại Khoản 15, Điều 15 Luật Công an nhân dân quy định, Công an nhân dân có nhiệm vụ, quyền hạn: "Huy động, trưng dụng theo quy định của pháp luật phương tiện thông tin, phương tiện giao thông, phương tiện khác và người đang sử dụng, điều khiển phương tiện đó trong trường hợp cấp bách để bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội hoặc để ngăn chặn hậu quả thiệt hại cho xã hội đang xảy ra hoặc có nguy cơ xảy ra".

Cũng tại Khoản 18, Điều 2 Nghị định số 106/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công an có quy định: "Trong trường hợp cấp thiết để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm hoặc để ngăn chặn hậu quả thiệt hại cho xã hội đang xảy ra hoặc có nguy cơ xảy ra, được huy động, trưng dụng phương tiện thông tin, phương tiện giao thông, phương tiện khác của cơ quan, tổ chức, cá nhân và người điều khiển sử dụng phương tiện đó; trong tình huống có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội được huy động tiềm lực khoa học và công nghệ phục vụ công tác công an theo quy định của pháp luật".

Điều 13 Luật Công an nhân dân và Điều 30 Luật Giao thông đường bộ cũng quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam có trách nhiệm tham gia, phối hợp, cộng tác, giúp đỡ Công an thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật; khi xảy ra tai nạn giao thông phải dừng ngay phương tiện; giữ nguyên hiện trường; cấp cứu người bị nạn; người điều khiển phương tiện khác khi đi qua nơi xảy ra vụ tai nạn có trách nhiệm chở người bị nạn đi cấp cứu.

Như vậy có thể thấy, quy định tại Khoản 6, Điều 5 Thông tư số 01 của Bộ Công an không trái với các quy định của pháp luật mà chỉ nhắc lại quyền hạn của lực lượng Công an. Tuy nhiên, việc trưng dụng phương tiện phải được thực hiện theo đúng quy định của Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản năm 2008 (điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục...). Riêng lực lượng CSGT chỉ được thực hiện quyền hạn trưng dụng phương tiện khi có quyết định của Bộ trưởng Công an. Trong trường hợp thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát giao thông mà xảy ra tình huống cấp bách, cấp thiết... CSGT có thể thực hiện quyền huy động phương tiện giao thông, phương tiện thông tin liên lạc và người sử dụng, người điều khiển phương tiện đó. Thí dụ, trong trường hợp xảy ra tai nạn giao thông nghiêm trọng; truy bắt tội phạm; cháy, nổ...