Hành trình của tinh thần sẻ chia và truyền thống hiếu học

Năm 1997, từ sáng kiến của Trung tâm Hỗ trợ Sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh (nay là Trung tâm Hỗ trợ học sinh, sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh), lần đầu chương trình “Hỗ trợ thí sinh đi thi đại học” được tổ chức với mục tiêu hỗ trợ thí sinh và người nhà thí sinh từ các tỉnh về thành phố mang tên Bác tham dự kỳ thi được xem là quan trọng bậc nhất trên con đường học tập.

Thời gian đầu, các tình nguyện viên cơ bản chỉ hướng tới việc giúp đỡ để thí sinh và người nhà có chỗ trọ an toàn. Vì thế, chương trình chỉ được triển khai với quy mô nhỏ ở bến xe miền đông và bến xe miền tây (cũ).

Đến năm 2001, khi chương trình đã lớn mạnh hơn, lượng tình nguyện viên tham gia cũng tăng gấp nhiều lần, “Hỗ trợ thí sinh đi thi đại học” nhận được sự ủng hộ, đồng hành của nhiều tổ chức, cá nhân và cộng đồng, trong đó có Công ty Bút bi Thiên Long (nay là Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Long). Sự tham gia của Thiên Long lúc này được đánh dấu với việc chương trình đổi tên thành “Tiếp sức mùa thi”. Chỉ một năm sau, hiệu quả của “Tiếp sức mùa thi” được nhân rộng hơn khi Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các đơn vị liên quan phối hợp triển khai tại 7 điểm thi lớn của cả nước với hơn 600 tình nguyện viên tham gia.

Tài sản chung quý báu

Không biết từ khi nào, “Tiếp sức mùa thi” đã vượt ra khỏi khuôn khổ một chương trình tình nguyện vì cộng đồng để trở thành một tài sản chung quý báu của toàn xã hội. Mỗi mùa thi, lại có hàng nghìn cánh tay tự nguyện trên khắp đất nước bền bỉ nâng đỡ các thí sinh. Cũng từ đây, hàng triệu tấm lòng thơm thảo, hàng triệu trái tim thương yêu đã kết lại thành một làn sóng âm thầm nhưng mạnh mẽ, làm dịu đi ánh nắng hè và xua tan những áp lực không tên cho cả thí sinh và người nhà.

Thiều Quang Thanh Sang là một trong những người đã dang rộng hai cánh tay, trở thành một tình nguyện viên thầm lặng của “Tiếp sức mùa thi” như thế. Từng hàng trăm lần cùng người dân và các lực lượng chức năng trấn áp tội phạm cướp giật trên đường phố, từng nhận Huy hiệu “Tuổi trẻ dũng cảm”, giải thưởng “Thanh niên sống đẹp”…, nhưng chưa một lần Thanh Sang chia sẻ về những vụ việc táo tợn xảy ra trong các kỳ thi mà anh đã ngăn chặn.

“Tôi từng nhiều lần tham gia các đội hình tình nguyện “Tiếp sức mùa thi”, nhưng kỷ niệm đáng nhớ nhất là một lần làm nhiệm vụ ở điểm thi Trường Trung học phổ thông Marie Curie (quận 3 cũ, nay là phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh). Tôi đã bắt quả tang một thí sinh bị giật đồ. Kẻ gian theo dõi từ lúc bạn đó bước ra khỏi điểm thi tới khi đứng chờ xe buýt về phòng trọ. Rất nhanh, ngay lúc bạn lấy điện thoại ra gọi cho người thân, một trong hai đối tượng đã nhảy khỏi xe máy để thực hiện vụ cướp rồi nhanh chóng được đồng bọn đưa khỏi hiện trường”, chàng trai thường được nhiều người gọi là “Lục Vân Tiên 9x” kể lại.

Theo Thanh Sang, những vụ việc như vậy không hiếm gặp, bởi các đối tượng luôn lợi dụng tình trạng đông người mỗi kỳ thi để thực hiện hành vi phạm tội. Chính vì vậy, chúng luôn chuẩn bị kỹ lưỡng từ phương tiện độ chế cho tới cách thức tẩu thoát và thậm chí huy động đồng bọn để “vô tình” cản bước những người truy đuổi. Không ít trường hợp chính những tình nguyện viên trong đội hình “xe ôm miễn phí” cũng đã trở thành nạn nhân của cướp giật mỗi mùa thi tới. Mánh khóe của những kẻ gian thường là đóng giả người nhà thí sinh bị lạc đường rồi xin tình nguyện viên đưa về “nhà trọ”, nhưng kỳ thực là dụ dỗ ra chỗ vắng vẻ để cướp xe, chiếm đoạt tài sản.

Cứ như vậy, mỗi kỳ thi trôi qua, lại có biết bao tình nguyện viên “Tiếp sức mùa thi” không quản nắng mưa và cả nguy hiểm, góp phần sức lực để hỗ trợ, đồng hành và bảo vệ các sĩ tử “đi tới nơi, về tới chốn”. Lớp lớp cán bộ Hội Sinh viên các cấp, các thế hệ sinh viên tình nguyện, các “mạnh thường quân”, chủ nhà trọ, người chạy xe ôm hay biết bao nhà hảo tâm thầm lặng đã truyền đi nguồn năng lượng tích cực, giá trị nhân văn cao cả, lan tỏa tinh thần sẻ chia tốt đẹp, ấm áp của dân tộc Việt Nam.

“Lần đầu tiên tôi khoác lên mình màu áo tình nguyện của chương trình là khoảng năm 2008, khi vừa mới bước vào cánh cổng giảng đường đại học. Lúc đó, tôi vô cùng ấn tượng với những dấu ấn mà “Tiếp sức mùa thi” để lại mỗi mùa hè, nhất là hình ảnh các đội hình hỗ trợ thí sinh và người nhà luôn thường trực ở các bến xe, nhà ga, cổng trường. Sự phối hợp nhịp nhàng, khéo léo giữa các tình nguyện viên trong tìm kiếm, xây dựng danh sách nhà trọ giá rẻ, miễn phí cũng là điều không hề dễ dàng. Nếu phải miêu tả một cách chân thật nhất, tôi xin dùng từ “lăn lộn”, đồng chí Nguyễn Bá Cát, Phó Chánh Văn phòng Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam nhớ lại.

Ngược dòng ký ức, khi về công tác ở Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên thành phố Hà Nội sau đó vài năm, đồng chí Bá Cát được giao triển khai mô hình “Cùng bạn đi thi”, tập trung phối hợp các đơn vị Đoàn Thanh niên cấp tỉnh khác đưa học sinh thuộc diện khó khăn, là người dân tộc thiểu số về Thủ đô dự thi.

Đáng chú ý, toàn bộ hoạt động hỗ trợ được làm “trọn gói”: các bạn không chỉ được đưa đi thi từ địa phương, mà còn được bố trí nhà trọ miễn phí hoặc giá rẻ và đưa về nhà an toàn sau khi kỳ thi khép lại.

Nếu phải dùng một từ để miêu tả những tình nguyện viên "Tiếp sức mùa thi" giai đoạn đầu, tôi xin phép được dùng từ "lăn lộn".

Đồng chí Nguyễn Bá Cát, Phó Chánh Văn phòng Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam

Với nhiệt huyết tuổi trẻ, cùng những kinh nghiệm thực tế từ khi còn là một sinh viên tình nguyện và giai đoạn cống hiến cho phong trào thanh niên Thủ đô, đồng chí Nguyễn Bá Cát tiếp tục trăn trở, đóng góp nhiều sáng kiến khi nhận nhiệm vụ mới tại Trung ương Đoàn, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam.

“Tôi và các cán bộ Trung ương Hội nhất trí rằng, trong bối cảnh “Tiếp sức mùa thi” đã có rất nhiều thay đổi để phù hợp phương thức tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, các mô hình, giải pháp gắn với chương trình cũng phải trở nên “dài hơi” và bền vững hơn. Thay vì tập trung vào một vài ngày thi, thì các hoạt động liên quan phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quy trình mang tính liên kết cao từ thời điểm ngay sau Tết Nguyên đán, từ tư vấn hướng nghiệp cho tới hỗ trợ thí sinh, định hướng cho tân sinh viên…”, anh nói.

Được biết, từ nền tảng kỹ thuật công nghệ mà đồng chí Nguyễn Bá Cát và các đồng nghiệp đã xúc tiến, thời gian gần đây, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam đã tích hợp nhiều bộ công cụ hiện đại, ứng dụng công nghệ trong nhiều nội dung của chương trình như bộ công cụ trắc nghiệm hướng nghiệp, cổng thông tin “Tiếp sức mùa thi”. Đồng thời, nội dung tư vấn tâm lý, kiến thức cho thí sinh cũng có sự tham gia của một số hình mẫu về học tập, gương thanh niên tiêu biểu như MC Khánh Vy, Hoa hậu Lương Thùy Linh…

Đồng hành với thí sinh trên mọi phương diện

Điểm lại quá trình phát triển của chương trình “Tiếp sức mùa thi”, đồng chí Lâm Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Sinh viên Việt Nam cho hay: Năm 2006, để đáp ứng nhu cầu thực tiễn, từ 7 cụm thi lớn, “Tiếp sức mùa thi” đã được mở rộng thêm địa bàn tỉnh Thái Nguyên (cũ) với tổng cộng gần 15 nghìn tình nguyện viên tham gia trên cả nước.

Lần lượt vào các năm 2007, 2009 và 2011, chương trình tiếp tục được triển khai ở 9, 10 rồi 12 tỉnh, thành phố, nâng số lượng tình nguyện viên “Tiếp sức mùa thi” lên 38 nghìn bạn trẻ. Đến năm 2015, chương trình chính thức được triển khai đồng bộ trên cả nước, đồng thời mở rộng hỗ trợ kỳ thi tuyển sinh lớp 10 của các địa phương. Cũng từ đây, các tình nguyện viên được tổ chức thành nhiều đội hình chuyên trách với nhiệm vụ đặc thù riêng.

Qua hơn hai thập kỷ, chương trình đã hỗ trợ hàng chục triệu thí sinh và người nhà, trong đó có hàng triệu thí sinh với hoàn cảnh khó khăn. Từ chương trình, nhiều mô hình tình nguyện hiệu quả, thiết thực của tuổi trẻ đã ra đời, trở thành “thương hiệu” như đội xe ôm miễn phí “Áo xanh chở ước mơ hồng”, “Ngân hàng nhà trọ”, “Mỗi xe bus một tình nguyện viên” hay “Cùng bạn đi thi”, Gia sư áo xanh” hoặc “Rửa xe gây quỹ”, “Trung tâm điều phối thông tin”…

Theo đồng chí Lâm Tùng, để góp phần phát huy, tăng cường hiệu quả, ý nghĩa của chương trình, năm nay, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam đã triển khai chuỗi livestream podcast “Vừa học vừa chill” vào tối thứ 7 hằng tuần từ tháng 5 đến tháng 6/2026, phát sóng trên các nền tảng TikTok, Facebook và nhiều kênh liên quan.

“Mỗi buổi phát sóng lại có sự tham gia của một gương mặt dẫn chương trình có sức ảnh hưởng trong giới trẻ cùng hai khách mời sinh viên với thành tích học tập xuất sắc. Nội dung podcast xoay quanh những câu chuyện, trải nghiệm thực tế về quá trình học tập, rèn luyện cùng phương pháp ôn luyện hiệu quả của các khách mời. Tất cả được xây dựng theo tiêu chí ngắn gọn, dễ hiểu, có tính ứng dụng cao”, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Sinh viên Việt Nam chia sẻ.

Cùng với đó, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam còn phối hợp Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên các tỉnh, thành phố triển khai Chuỗi ngày hội “Mind - Care - Trạm tiếp sức tinh thần” tại 10 trường trung học phổ thông trên cả nước với chủ đề “Vững tâm lý - Vượt mùa thi” như một hoạt động trọng tâm của “Tiếp sức mùa thi” năm nay.

Diễn ra từ ngày 28/4 đến 24/5 vừa qua, Chuỗi ngày hội với sự tham gia của nhiều KOL và KOC cũng đã thu hút hàng nghìn học sinh tham dự.

Điểm đặc biệt của chương trình là các hoạt động trải nghiệm như “check-in cảm xúc” giúp học sinh nhận diện mức độ căng thẳng của bản thân, hay các “trạm trị liệu nhanh” hỗ trợ giải tỏa áp lực và tái tạo năng lượng tinh thần ngay tại chỗ. Qua đó, chương trình hướng đến việc giúp thí sinh tiếp cận kỳ thi với tâm thế nhẹ nhàng, chủ động và tích cực hơn.

Đánh giá về những điểm mới của chương trình, đồng chí Nguyễn Minh Triết, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn cho biết: “Năm 2026, 'Tiếp sức mùa thi' được triển khai với tinh thần đổi mới mạnh mẽ, không chỉ về nội dung mà còn ở cách thức tiếp cận thí sinh. Thay vì dừng lại ở những buổi tư vấn, talkshow trực tiếp như trước đây, chương trình đã chuyển dịch sang môi trường không gian mạng với các chuỗi livestream podcast trên nền tảng số phổ biến”.

Song song với hướng đi giúp thông tin trở nên sinh động, gần gũi và dễ tiếp cận hơn với đông đảo học sinh trên khắp cả nước, việc huy động các KOL, KOC trẻ trung, năng động tham gia chương trình đã góp phần tạo sự kết nối tự nhiên, phù hợp với tâm lý thế hệ thí sinh hiện nay. Lực lượng tình nguyện viên cũng chuyển dịch từ vai trò hỗ trợ truyền thống sang chủ động, linh hoạt và cá nhân hóa hơn trong từng hoạt động. Sự kết hợp hài hòa giữa trực tuyến và trực tiếp trên được kỳ vọng tạo nên một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện và hiệu quả, giúp thí sinh vững tin bước vào kỳ thi.

Từ những “viên gạch” đầu tiên, được đặt xuống bởi tay các tình nguyện viên “Hỗ trợ thí sinh đi thi đại học” năm 1997, chương trình “Tiếp sức mùa thi” nay đã trở thành một hình ảnh quen thuộc, được ngành giáo dục và xã hội ghi nhận, đánh giá cao.

Gần 30 năm đồng hành với thí sinh và người nhà thí sinh trên con đường chinh phục tri thức, “Tiếp sức mùa thi” không chỉ trực tiếp nâng bước hàng chục triệu sĩ tử “vượt vũ môn”, mà còn tạo ra một hệ giá trị thiết thực của cộng đồng, là điểm đến tin cậy, môi trường rèn luyện cho các bạn trẻ. Ở đó, có những giá trị nhân văn đã tồn tại nghìn đời của dân tộc, có tinh thần xung kích tình nguyện của tuổi trẻ và có cả sự đùm bọc, gắn kết không gì thay thế giữa các thế hệ học sinh-sinh viên.

“Sau hơn hai thập kỷ, chúng tôi thật sự không kìm nổi xúc động khi gặp lại những anh, chị tình nguyện viên năm xưa, nay trở thành các bậc phụ huynh đưa con đi thi. Vẫn là những cây bút, những chiếc máy tính khoa học Thiên Long trên tay, các thí sinh chinh phục tri thức với sự đồng hành của “Tiếp sức mùa thi”. Chúng tôi mong muốn được có mặt trong cuộc đời mỗi học sinh theo cách đó, như một người bạn chân thành, thân thuộc, luôn thấu hiểu lẫn nhau và luôn sát cánh bên nhau để tri thức Việt Nam không ngừng vươn xa”, ông Trịnh Văn Hào, Giám đốc Truyền thông và Đối ngoại Tập đoàn Thiên Long bồi hồi nói.