Hàng vạn người dân ở Bình Dương sống trong ô nhiễm (Kỳ 2)

Chưa kiểm soát được nước và rác thải

Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nam Bình Dương tiếp nhận trên dưới 371 tấn rác thải/ngày, chủ yếu là rác thải sinh hoạt và rác thải công nghiệp từ các KCN, cụm công nghiệp tập trung, thị xã Thủ Dầu Một và các huyện. Tuy nhiên, mới khoảng 60% lượng rác thải trên toàn bộ địa bàn tỉnh được kiểm soát. Như vậy, ước tính mỗi ngày có trên 100 tấn rác các loại, phần lớn là rác thải công nghiệp, chưa được kiểm soát về các mối nguy hại đến môi trường.

Tình trạng này tập trung nhiều nhất ở những huyện và khu vực đông dân cư hoặc nhà máy nằm ngoài KCN như Thuận An, Bến Cát… Tỷ lệ thu gom rác của các huyện này cũng luôn đạt rất thấp khỉ khoảng 50% - 60%, riêng huyện Bến Cát chỉ thu gom được 30% - 40% lượng rác.

Đại diện một doanh nghiệp hàng đầu tại Bình Dương với hơn chục năm đầu tư nhà máy sản xuất tại Bình Dương cho biết: “Doanh nghiệp đầu tư vào đây đều chú trọng xây dựng hệ thống xử lý nước thải. Nhưng cứ tới mùa mưa, lượng nước quá nhiều khiến hệ thống chứa nước của công ty bị quá tải làm tràn nước ra ngoài, để gom được lượng nước này, bắt buộc doanh nghiệp phải có đường thoát nước. Tuy nhiên, do không có đường dẫn từ hạ tầng cơ sở của địa phương trong khi ống dẫn của công ty không thể đấu nối trực tiếp được nên đành chấp nhận thải trộm ra ngoài”.

Không chỉ vậy, hệ thống xử lý cũng quá tải, đặc biệt phương pháp và hệ thống xử lý rác thải công nghiệp chứa nhiều tạp chất hoặc rác thải thực phẩm vẫn còn nhiều điểm đáng bàn.

Ngày 19-5 vừa qua, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) và Phòng Cảnh sát phòng, chống tội phạm môi trường Bình Dương phát hiện một khối lượng khổng lồ sữa Dutch Lady của Công ty Friesland Campina Việt Nam được chôn tại bãi rác Xí nghiệp xử lý chất thải Nam Bình Dương (thuộc Công ty TNHH một thành viên Cấp thoát nước - môi trường Bình Dương) chưa tuân thủ quy trình xử lý, chưa bảo đảm đúng quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.

Tại thời điểm kiểm tra, xí nghiệp này đang tiến hành tiếp nhận 5.000 tấn trong tổng số 15.500 tấn sữa hộp ký kết hợp đồng xử lý tiêu hủy trị giá hơn 20 tỷ đồng với Friesland Campina Việt Nam. Theo hợp đồng, hai bên đã thống nhất phía xí nghiệp xử lý chất thải sẽ thu gom, vận chuyển, xử lý theo đúng quy trình hiện hành. Nhưng theo ông Trần Thanh Quang, Phó Chi cục trưởng Môi trường tỉnh Bình Dương, trong khoảng hơn 5.000 sữa được đưa vào bãi rác, mới chỉ có khoảng 1.000 tấn được xử lý theo đúng quy trình.

Loay hoay tìm lời giải

Theo đánh giá của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương Trần Văn Nam, việc chưa kiểm soát hết các nguồn xả thải của doanh nghiệp kể cả khâu xử lý, khiến ô nhiễm môi trường vẫn là bức xúc nhất. Vì vậy, cần phải đánh giá chính xác, lập báo cáo cụ thể nhằm đưa ra phương hướng xử lý, khắc phục ô nhiễm đúng trọng tâm hơn...Trong đó, giới chuyên môn lại cho rằng để hạn chế được rác và nước thải thì Bình Dương cần nhìn nhận và đánh giá đúng hiện trạng môi trường để xây dựng cơ chế, chính sách tăng cường quản lý, xử lý các vụ gây ô nhiễm môi trường.

Theo các doanh nghiệp tại Bình Dương, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc tình trạng nước và rác thải thải ra môi trường ngày càng tăng do tỉnh phát triển quá nhanh về công nghiệp mà chưa tập trung đầu tư mạnh vào hạ tầng KCN, nhất là hệ thống thu gom xử lý rác và hệ thống thoát nước, dẫn đến mất cân đối, chưa thể kiểm soát hết được lượng nước và rác thải trên địa bàn.

Ngày 17-6, UBND tỉnh Bình Dương công bố 91 cơ sở, doanh nghiệp trong danh sách đen gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, nhưng trong số đó, chỉ có 28 cơ sở mới bị phát hiện, còn lại đều tồn đọng từ những năm trước mà chưa được xử lý.

Theo bà Vũ Thị Ngọc Hạnh, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên & Môi trường Bình Dương, hằng năm tỉnh vẫn công bố danh sách các cơ sở gây ô nhiễm. Năm nay theo hạn định đến hết ngày 30-7 thì các cơ sở công nghiệp phải khắc phục, cơ sở nào cố tình kéo dài thời gian khắc phục có khả năng sẽ bị đóng cửa. Tuy nhiên, đến giữa tháng 8-2010 chỉ có 4/91 cơ sở trong danh sách đen này đưa được ra phương án và hồ sơ đã xử lý.

Ô nhiễm môi trường vẫn là bài toán khá hóc búa đối với tỉnh Bình Dương. Trong báo cáo đánh giá hiện trạng môi trường của tỉnh trong 5 năm qua (2005-2010), môi trường ở Bình Dương ngày càng xấu đi. Đáng lo ngại nhất là nạn xả thải nguồn nước sản xuất công nghiệp ở ngoài khu công nghiệp (hiện có hơn 8.100 doanh nghiệp hoạt động ngoài khu công nghiệp tập trung) rất khó kiểm soát. Số doanh nghiệp ngoài khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải chiếm khoảng 75%, nhưng việc vận hành các hệ thống xử lý nước thải này là chưa cao. Đó là nguyên nhân chính khiến người dân Bình Dương vẫn sống trong ô nhiễm.