Trồng rừng 10 năm phá trong... chốc lát
Bãi Triều là khu vực nằm ngoài đê chắn sóng, trải rộng hàng nghìn ha thường xuyên ngập nước thuộc địa phận phường Tràng Cát, quận Hải An, TP Hải Phòng. Để giữ an toàn cho cơ đê và bảo vệ cuộc sống của người dân thành phố trước nguy cơ của bão gió, sóng thần... TP Hải Phòng đã đầu tư hàng tỷ đồng để trồng rừng tại khu vực này.
Theo ông Giang Văn Hòa, Chủ tịch UBND phường Tràng Cát thì bắt đầu từ năm 1993 (thực hiện chương trình 327) đến năm 1995, thành phố đã trồng được 530 ha rừng tại khu vực này. Đến năm 1997, Hội Chữ thập đỏ Nhật Bản tài trợ cho Hội Chữ thập đỏ TP Hải Phòng trồng tiếp được khoảng 200 ha rừng nữa, nâng tổng diện tích rừng ở khu vực này lên hơn 700- ha.
Những năm ấy, dưới sự chở che, chăm sóc của người dân, rừng phát triển nhanh trông thấy. Những cây trang, cây lậu, cây bần... chỉ qua vài năm đã cao tới hơn 4-5m. Toàn bộ khu vực Bãi Triều hầu như không còn một khoảng trống mặt nước mà xanh ngút ngàn rừng.
Theo những người dân Tràng Cát thì vào thời điểm ấy đứng trên đê chắn sóng chỉ thấy bạt ngàn mầu xanh. Người dân chỉ cần lách qua các gốc cây đã có thể bắt được cua, tôm... Chính quyền và người dân Hải Phòng từng rất tự hào về việc phát triển khu rừng trên. Đã có rất đông các đoàn đến thăm quan và học tập kinh nghiệm phát triển rừng. Thậm chí, Hội Chữ thập đỏ Nhật Bản đã sang quay cả một cuốn phim về khu rừng phòng hộ Bãi Triều làm tư liệu.
Mới đó thôi mà rừng ngập mặn Bãi Triều giờ chỉ còn tồn tại trong ký ức. Mấy năm gần đây người ta đua nhau chặt, phá, đắp đầm, khơi lạch "bức tử" gần như toàn bộ cánh rừng trong sự thờ ơ, bất lực của các cơ quan chức năng thành phố.
Theo thống kê của các cơ quan chức năng, đến nay người dân và cả các doanh nghiệp đã phát tuyến, đắp 56 đầm với tổng diện tích là 639 ha. Việc làm này làm hủy hoại và ảnh hưởng nghiêm trọng tới 678 ha rừng, trong đó có tới 386,3 ha bị chặt phá hoàn toàn; 137 ha rừng bị bao trong các đầm có nguy cơ chết bất cứ lúc nào.
Thành phố quy hoạch sai hay có chủ trương cho phá rừng (?!)
Rừng phòng hộ Bãi Triều bị phá bắt đầu từ nằm 2001. Theo tài liệu của Chi Cục Kiểm lâm Hải Phòng thì vào khoảng tháng 1 - 2001, ông Nguyễn Quang Hoè, sống tại xã Tràng Cát (nay là phường Tràng Cát) có làm đơn gửi UBND xã Tràng Cát xin khoanh bao một số diện tích rừng để nuôi trồng thủy sản. Trong lúc các cơ quan chức năng còn chưa cho phép, ông Hoè đã chặt phát tuyến, quây bao 30 ha rừng ngập mặn. Hạt kiểm lâm khu vực Đồ Sơn đã lập biên bản và ra lệnh đình chỉ ngay việc chặt phá rừng và quây đầm trái phép, đồng thời báo cáo UBND huyện An Hải (nay là quận Hải An) để huyện xử lý (vì vụ việc trên vượt quá thẩm quyền của Kiểm lâm). Trong lúc huyện còn lừng chừng chưa xử lý thì ông Hoè lại tiếp tục hoàn thiện việc quây bao đầm, làm mới ba cống tiêu nước. Nhận thấy vụ việc sẽ diễn biến phức tạp Chi Cục kiểm lâm đã làm văn bản báo cáo UBND thành phố và ngay sau đó UBND thành phố đã có chỉ đạo thành lập tổ công tác bảo vệ rừng ở Tràng Cát.
Tình trạng chặt phá rừng để quây đầm nuôi tôm ở Tràng Cát cơ bản được kiềm chế thì bất ngờ ngày 16-12-2001, UBND TP Hải Phòng ra quyết định 3710/QĐ- UB quy hoạch sử dụng Bãi Triều, xã Tràng Cát để nuôi thuỷ sản và trồng rừng phòng hộ.
Theo ông Giang Văn Hòa, Chủ tịch UBND phường Tràng Cát thì sau khi có quyết định trên, đích thân Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Trần Huy Năng đã về tận khu vực Bãi Triều để khảo sát và triển khai một hội nghị về công tác nuôi trồng thủy sản.
Ngay sau chuyến thị khảo của ông Chủ tịch, lần lượt 13 doanh nghiệp, đơn vị nối đuôi nhau về xem đất. Cuối năm 2001, Công ty Trường Giang và Biển Xanh làm lễ động thổ linh đình ngay trên khu vực rừng phòng hộ 327 để xây dựng đầm nuôi tôm. Từ thời điểm ấy người dân Tràng Cát lờ mờ nhận ra một điều thành phố không còn cần rừng phòng hộ và thế là họ ào ào viết đơn xin được phá rừng, quây đầm nuôi tôm.
Theo ông Giang Văn Hòa (lúc đó là Phó Chủ tịch UBND xã Tràng Cát) thì vào thời điểm ấy xã nhận được hơn 100 đơn xin quây đầm của dân. Trong lúc xã còn chưa biết trả lời ra sao thì người dân đã túa ra chặt cây, phát tuyến, quây đầm nuôi tôm. Người dân lo sợ nếu đợi các cơ quan trả lời thì toàn bộ đất rừng trên sẽ được giao cho các công ty hết. Chi Cục kiểm lâm vào cuộc nhưng cũng đành bất lực.
Đến ngày 18-4-2002, Chi Cục Kiểm lâm đã thống kê được thêm 10 chủ hộ đắp đầm trong rừng ngập mặn. Và theo Công văn số 28 của Chi Cục kiểm lâm gửi UBND TP Hải Phòng thì đến thời điểm này, toàn bộ diện tích rừng trồng theo chương trình 327 đã bị bao quây hết, diện tích rừng trồng theo chương trình Chữ thập đỏ đã bị chặt phá hoàn toàn. Chi Cục kiểm lầm đã đề nghị UBND thành phố xử phạt hành chính các chủ hộ vi phạm chặt phá rừng.
Tuy nhiên, TP Hải Phòng vẫn không có một giải pháp hữu hiệu nào. Rừng vẫn bị chặt phá, các đầm vẫn cứ được quây bao. Một số doanh nghiệp vẫn cứ ngang nhiên vào làm "dự án" phá rừng quây đầm nuôi tôm mà điển hình là Công ty TNHH Phú Gia; Công ty TNHH nuôi trồng và chế biến thủy sản 27-7; Công ty Thành Đạt. Thậm chí có doanh nghiệp còn ngang nhiên chuyển nhượng lại diện tích đầm đã chiếm ấy cho doanh nghiệp khác để hưởng lợi trái pháp luật.
Rừng phòng hộ Bãi Triều đã bị phá nát trong sự bất lực của các cơ quan chức năng và trong sự nhập nhèm về chính sách quy hoạch của TP Hải Phòng. Được biết, TP Hải Phòng vừa hoàn tất bản kết luận về tình trạng mất rừng ở khu vực này. Quan điểm của thành phố là phải khôi phục lại diện tích rừng đã bị phá. Tuy nhiên vấn đề đặt ra là ai sẽ phải chịu trách nhiệm trước thực trạng đau lòng là hàng trăm ha rừng bị chặt phá. Có hay không chủ trương phá rừng làm đầm nuôi tôm từ UBND TP Hải Phòng?
