Hà Tĩnh từng bước chuẩn quốc gia y tế xã

Sau trường đến trạm

Trong những năm qua Hà Tĩnh đã tranh thủ nhiều nguồn vốn, tích cực đầu tư phát triển mạng lưới này. Cơ sở vật chất được cải tạo, xây mới; cán bộ được tăng cường đào tạo lại; trang thiết bị được bổ sung từng bước đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân. Ðiều dễ nhận thấy là tuyến xã được đầu tư nhiều nhất trong các tuyến y tế (tỉnh, huyện) trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh.

Bên cạnh sự đầu tư của Nhà nước, tỉnh chủ động tìm kiếm các nhà tài trợ trong và ngoài nước xây dựng mới 197 nhà kỹ thuật trạm y tế. Ðáng chú ý, giai đoạn năm 2003 - 2006, tỉnh đã huy động sự đóng góp của nhân dân được gần 40 tỷ đồng xây dựng 140 trạm y tế đạt chuẩn quốc gia.

Bác sĩ Phan Thị Ninh, Phó Giám đốc sở Y tế Hà Tĩnh cho biết: Sau nhiều năm, phong trào xây trường học đạt chuẩn đã cơ bản hoàn thành, nay đến lượt phong trào xây trạm y tế đạt chuẩn dành được sự ưu tiên hơn. Ðây là bước đột phá trong phong trào xây dựng Chuẩn quốc gia về y tế xã. Từ các huyện ven biển Nghi Xuân, Cẩm Xuyên, Thạnh Hà đến các huyện vùng cao Hương Sơn, Vũ Quang, Hương Khê phong trào này đều dành được sự quan tâm của chính quyền địa phương và sự tham gia đóng góp của người dân đối với sự nghiệp bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Theo thống kê, bình quân mỗi xã, nhân dân đã đóng góp khoảng 200 triệu đồng xây dựng trạm y tế.

Sau cơn lũ năm 2002 đã gây tổn thất lớn cho các trạm y tế trên địa bàn huyện Hương Sơn, với hàng chục trạm y tế bị phá hỏng. Sau đó, các trạm được xây mới hoàn toàn hoặc sửa chữa chắc chắn theo hướng đạt chuẩn quốc gia, trong đó có tám trạm hai tầng đủ điều kiện chống lũ.

Bác sĩ Hồ Ngọc Ðường, Giám đốc Trung tâm Y tế Hương Sơn đánh giá: Công tác xây dựng trạm y tế đạt chuẩn quốc gia được tiến hành trên toàn huyện. Ở xã nào cũng vậy, bên cạnh sự đầu tư của nhà nước, hỗ trợ của quốc tế, khi huy động người dân góp tiền xây trạm y tế đều được mọi người ủng hộ. Chính vì vậy, nếu như năm 2003 chỉ có một xã đạt chuẩn quốc gia thì đến năm 2005 con số này đã là 15/32 xã và đến năm 2006 có thêm mười xã đáp ứng được mười chuẩn (quy định của Bộ Y tế), đang chờ thẩm định để được UBND tỉnh cấp chứng nhận đạt chuẩn quốc gia về y tế.

Những cán bộ tuyến đầu

Ðầu năm 2007, chúng tôi đến một số trạm y tế ở Hà Tĩnh. Đây có thể coi là nơi tập trung "đổ về" của mười chương trình mục tiêu y tế quốc gia và hàng loạt các chương trình, dự án khác. Ngoài công tác chữa bệnh thường ngày, họ (trung bình mỗi trạm có từ ba đến năm cán bộ, tùy thuộc vào số dân trong xã) kiêm luôn những cán bộ chương trình, những tuyên truyền viên sức khỏe...

Ðã cuối giờ chiều nhưng trạm y tế xã Cẩm Trung (huyện Cẩm Xuyên) vẫn còn khá đông người đến khám bệnh. Bên phòng điều trị vẫn còn bốn người bệnh đang được giữ lại tiếp tục theo dõi. Trao đổi với chúng tôi, bác sĩ Nguyễn Văn Dục, Trưởng trạm y tế nói: Là trạm y tế của xã, nhưng đây gần như là một phòng khám đa khoa khu vực vì người dân ở các xã chung quanh, như: Cẩm Lĩnh, Cẩm Lộc, Cẩm Lạc... đều đến đây khám, chữa bệnh. Chính vì vậy, trung bình mỗi ngày trạm khám, chữa bệnh cho khoảng 30 người, trong đó có khoảng năm đến mười người phải nằm điều trị nội trú.

Bác sĩ Dục khẳng định: Ðó là chất lượng và hiệu quả của công tác khám, chữa bệnh. Trạm y tế luôn có cán bộ thường trực 24/24 giờ sẵn sàng xử trí tất cả những trường hợp nằm trong khả năng chuyên môn, với những trường hợp nặng vượt quá khả năng thì xử lý ban đầu rồi hỗ trợ, phối hợp gia đình chuyển người bệnh lên tuyến trên. Chính vì vậy, nhiều năm qua, tỷ lệ khám và chẩn đoán điều trị đúng tại trạm luôn đạt hơn 80%, nhiều năm liền ở trạm không có tai biến xảy ra...

Năm 2006 vừa qua, bác sĩ của trạm đã thực hiện phẫu thuật cho 546 trường hợp đạt kết quả tốt. Ngoài ra, trong nhiều năm liền trên địa bàn xã Cẩm Trung không có các dịch bệnh: sốt xuất huyết, sốt rét; các chiến dịch vệ sinh môi trường, vệ sinh phòng bệnh được đông đảo người dân tích cực tham gia.

Có được kết quả đó là cả một quá trình phấn đấu của tập thể bảy cán bộ y tế của trạm và sự "tiếp sức" của một chương trình xã hội hóa y tế thông suốt trong cấp ủy, chính quyền và người dân toàn xã. Với một xã thuần nông, đời sống người dân còn nhiều khó khăn thế mà trong hai năm (2005 - 2006) đóng góp được gần 600 triệu đồng để xây dựng trạm y tế hai tầng khá khang trang vào loại đẹp nhất, nhì huyện với 13 phòng chức năng đã đủ nói lên điều đó. Và người dân chính là người hưởng lợi từ những công trình đó. Khi bị ốm đau, họ đều yên tâm, tin tưởng giao phó cho các thầy thuốc tại trạm. Cẩm Trung là một trong những xã đầu tiên của tỉnh Hà Tĩnh đạt chuẩn quốc gia về y tế (năm 2003).

Sau Cẩm Trung, chúng tôi ngược lên trạm y tế xã Sơn Diệm của huyện miền núi Hương Sơn. Với hai dãy nhà cấp ba kiên cố và một khuôn viên được bài trí khá hợp lý với vườn cây thuốc nam, cây bóng mát, hàng ghế đá phục vụ người bệnh nghỉ ngơi trong quá trình điều trị cũng đủ đáp ứng  tốt công tác chăm sóc sức khỏe người dân nơi đây. Y sĩ Nguyễn Thái Bình, trưởng trạm y tế, người có hơn 20 năm công tác tại trạm y tế xã vùng cao này cho nên anh hiểu được những gì người dân cần ở các thầy thuốc. Cán bộ y tế thường xuyên thay nhau đến các bản làng tuyên truyền, vận động người dân giữ vệ sinh môi trường, chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống các bệnh dịch dễ phát sinh. Còn ở trạm, lúc nào cũng đầy đủ thầy - thuốc.

Ông Lê Ðoan, 87 tuổi vừa được con trai đưa đến khám bệnh (vì bị cảm) nhận xét: Cán bộ y tế ở đây tốt lắm, lúc nào cần là có ngay. Nằm ngay bên  quốc lộ 8A, từ lâu trạm đã là điểm sơ cứu các trường hợp tai nạn giao thông của cả một quãng đường gần chục cây số. Rất nhiều người bị tai nạn giao thông nhờ được sơ cứu kịp thời trước khi chuyển lên tuyến trên mà không nguy hiểm đến tính mạng hoặc cũng giảm bớt những thương tật cho cơ thể.

Tuy đã đạt những kết quả bước đầu, nhưng công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân trên địa bàn Hà Tĩnh còn rất nhiều khó khăn. Cơ sở vật chất đã tạm ổn, nhưng yếu tố quyết định chất lượng công tác khám, chữa bệnh là cán bộ có trình độ và trang thiết bị y tế lại thiếu và yếu. Các bộ y tế mới đạt đủ về số lượng/trạm nhưng tỷ lệ bác sĩ vẫn còn rất thấp, đến cuối năm 2005 đạt tỷ lệ 45% số xã có bác sĩ thì đến cuối năm 2006 tỷ lệ này giảm xuống còn 27% số xã có bác sĩ, trong khi tỷ lệ trung bình của cả nước là hơn 65%. Trang thiết bị cũng không hơn gì, ngoài bộ dụng cụ y tế được cấp theo quy định của Bộ Y tế cấp từ lâu, cũng chỉ vài loại thông thường, ít được bổ sung, thay mới nên chất lượng cũng giảm theo năm tháng. Chính sách, đề án, kế hoạch phát triển y tế... đều đã có. Nhưng xem ra vẫn cần những cú hích mạnh hơn nữa thì mới làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân.