Hà Nội: Về làng, trải nghiệm văn hóa Việt

Đều đặn mỗi sáng thứ 7 hằng tuần, lối nhỏ dẫn về Xưởng thêu tay Tú Thị trong làng Quất Động lại đón những bước chân háo hức của các học viên lớp thêu tay. Chỉ cách phố xá nhộn nhịp nơi trung tâm Thủ đô khoảng 25km, địa điểm nằm trong sân căn nhà ngói cổ đặc trưng làng quê đồng bằng Bắc Bộ, giữa khu vườn xanh mát đầy hoa.

Buổi sáng mùa xuân se lạnh, không khí trong lành, yên tĩnh. Đến trưa, nắng hửng lên, ánh sáng vừa đủ để người học quan sát rõ từng mũi kim, sợi chỉ. Việc tổ chức lớp học trong không gian mở của làng nghề giúp người tham gia cảm nhận nhịp sống chậm rãi, hoài niệm.

Theo chị Nguyễn Hà Phương, đại diện Tú Thị, ý tưởng tổ chức workshop xuất phát từ mong muốn giản dị: để thêu tay không chỉ nằm trong sách vở hay bảo tàng, mà được tiếp tục "sống" giữa đời sống đương đại. Đơn vị đã tổ chức nhiều workshop học thêu tay tại phố cổ Hà Nội và nhận được những phản hồi tích cực, trong đó chính khách hàng cũng gợi ý về việc mở lớp thêu tay tại làng Quất Động.

“Chúng tôi mong người học không chỉ đến để học một kỹ thuật thủ công mà còn thực sự trở về làng, tiếp xúc với không gian, con người và nhịp sống của nghề thêu Quất Động”, Hà Phương nói.

Đồng hành cùng workshop là bà Phạm Thị Hương, quản lý Xưởng thêu tay Tú Thị, người con của làng Quất Động với hơn 40 năm gắn bó với nghề. Ở tuổi 55, bà Hương vẫn trực tiếp hướng dẫn từng học viên.

“Tôi lớn lên cùng nghề. Ngày nhỏ, một buổi đi học, một buổi về nhà thêu với bố mẹ. Không qua trường lớp nào, cứ làm rồi quen tay”, bà kể. Sáu anh chị em trong gia đình bà đều theo nghề bằng cách tự nhiên như vậy.

Trong lúc hướng dẫn, bà Hương không chỉ chỉ cách lên chỉ, xuống kim hay phối màu. Xen giữa những thao tác là câu chuyện về làng nghề, về những năm tháng thêu hàng xuất khẩu, về lúc nghề gặp khó khăn rồi dần tìm được lối đi mới với thời trang hiện đại, sản phẩm nội thất, du lịch làng nghề...

Học viên vừa nghe, vừa làm, vừa hình dung một dòng chảy kéo dài qua nhiều thế hệ, hiện hữu ngay trên từng mũi thêu mình đang thực hành.

Tham gia lớp học, chị Đức Hiền, một MC tại Hà Nội, cho rằng buổi học mang đến cho chị nhiều hơn là việc thành thạo đường thêu. “Đó là một sự đắm chìm sâu sắc với những nét đẹp truyền thống, giúp mình hiểu được vẻ đẹp thực sự của nghệ thuật thêu”, Hiền chia sẻ.

Đức Hiền cho biết trước đây, khi chỉ ở vai trò người thưởng thức hay tiêu dùng, chị yêu thích cách các nghệ nhân phối màu, sáng tạo họa tiết. Nhưng khi đã bắt tay vào làm, chị cảm nhận được dù chỉ là một bông hoa nhỏ thêu trên áo hay cả một đầm sen trải rộng trên bức tranh treo tường, mỗi sản phẩm đều là kết quả của sự kiên nhẫn và tình yêu nghề.

Trước và sau buổi học thêu, người tham gia còn có dịp dạo bước, tham quan, chụp ảnh, tìm hiểu kỹ hơn về nghề thêu tay truyền thống ở làng nghề Quất Động, thưởng thức ẩm thực làng quê...

Trải qua một thời gian tưởng chừng có nguy cơ mai một, thêu Quất Động hiện nay đang có tín hiệu phục hồi tích cực từ những lớp người trẻ trở về làng nối nghiệp, đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ, xuất khẩu đi nhiều nước...

Hiện nay, hoạt động workshop "Về làng học thêu tay" chủ yếu được giới thiệu thông qua mạng xã hội và truyền miệng từ người tham gia. Hình ảnh khung thêu đặt dưới tán cây, học viên ngồi thêu trong sân nhà cổ làng nghề được chia sẻ như một trải nghiệm văn hóa đậm chất Việt Nam, nhẹ nhàng mà sâu sắc.

Theo xưởng Tú Thị, sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ, đơn vị dự kiến phối hợp các công ty lữ hành để xây dựng tour thêu tay dành cho khách du lịch quốc tế, gắn trải nghiệm học nghề với tham quan làng nghề.

Việc phát triển mô hình du lịch trải nghiệm tại chỗ được kỳ vọng sẽ tạo thêm sinh kế cho người làm nghề, đồng thời góp phần gìn giữ giá trị văn hóa làng nghề theo cách bền vững. Khi du khách trực tiếp chứng kiến thời gian, công sức và sự khéo léo cần có để hoàn thành một sản phẩm thêu, giá trị của nghề thủ công truyền thống cũng được nhìn nhận rõ ràng hơn. Đồng thời qua đó, người thợ có cơ hội giao tiếp, chia sẻ câu chuyện nghề, đồng thời hiểu hơn nhu cầu, thị hiếu của khách hàng.

Trong bối cảnh du lịch ngày càng chú trọng trải nghiệm và chiều sâu văn hóa, những lớp học thêu tay như ở Quất Động đang cho thấy khả năng trở thành điểm đến mới, góp phần làm phong phú bản đồ du lịch làng nghề của Thủ đô và vùng đồng bằng Bắc Bộ.