Hà Nội vẫn thiếu lao động phổ thông

Thiếu lao động chưa qua đào tạo

Hà Nội đã trải qua sáu phiên giao dịch giới thiệu việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu lao động, việc làm cho doanh nghiệp và người lao động. Trong khi một số doanh nghiệp "bội thu" số đơn xin việc của những ứng cử viên có trình độ đại học, cao đẳng, thì nhiều đơn vị vẫn tiếp tục chạy đua tìm lao động có trình độ phổ thông. Ðiều này khiến thị trường lao động phổ thông tại Hà Nội đang ngày càng "nóng". Chỉ tính riêng trong tháng 6, theo số liệu của Ban tổ chức giới thiệu việc làm, ước tính có khoảng 5.500 người lao động đến phiên giao dịch việc làm, có 109 đơn vị đăng ký tham gia với nhu cầu tuyển dụng 3.803 lao động. Kết thúc phiên giao dịch, có 1.489 người lao động được tuyển dụng trong tổng số 3.596 người được phỏng vấn. Trong đó, lao động có trình độ cao đẳng, đại học chiếm nhiều nhất, với 767 người, lao động có trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật là 444 người. Chỉ có 278 lao động phổ thông chưa qua đào tạo được tuyển dụng. Nhiều công ty có nhu cầu tìm hàng trăm lao động phổ thông, như Khu công nghiệp Thăng Long, Công ty Cổ phần hội nhập kinh tế quốc tế EU, Công ty Cổ phần cao-su Hà Nội, Công ty Goshi - Thăng Long, Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ tổng hợp Toàn Cầu, Công ty Mitax Việt Nam,...

Phiên giao dịch tháng 6 có đông sinh viên tham gia, vì tháng 6 là thời điểm học sinh, sinh viên các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp... tốt nghiệp, đổ xô đi tìm việc làm. Các công ty, doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng nguồn lao động chất lượng cao, có trình độ đại học, cao đẳng vào các công việc như tài chính, ngân hàng, công nghệ thông tin, ngoại ngữ... có nhiều cơ hội tuyển chọn lao động. Còn các công ty, doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông đều "vắng khách". Nhiều doanh nghiệp không tuyển được lao động phổ thông không phải do yêu cầu cao, mà thực ra là không có lao động để tuyển.

Chị Hoàng Trang, đại diện bộ phận nhân sự của một công ty may xuất khẩu cho biết: Tình trạng này đã xảy ra với nhiều doanh nghiệp và khu công nghiệp khi nhiều lao động phổ thông không quay lại làm việc và chuyển đổi sang các công việc khác ở địa phương. Ðể thu hút các ứng cử viên, phần lớn doanh nghiệp phải thay đổi phương án tuyển dụng, như chấp nhận hồ sơ phô-tô-cóp-pi, hoặc lao động nào chưa chuẩn bị hồ sơ thì chỉ cần đăng ký tên tuổi, số điện thoại liên lạc, khi nào đến công ty thi tuyển mới cần mang hồ sơ chính thức. Ngoài ra, có công ty chỉ yêu cầu lao động phổ thông học hết THCS, thay vì tốt nghiệp THPT, ở trong độ tuổi lao động và sức khỏe tốt, chăm chỉ, cần cù. Người lao động sau khi được tuyển dụng sẽ được đào tạo ngay tại doanh nghiệp và vẫn được hưởng lương. Thu nhập cơ bản thường dao động từ 800 nghìn đồng đến 1 triệu đồng/tháng, nếu làm việc tốt, người lao động có thể hưởng thu nhập xấp xỉ hai triệu đồng/tháng. Với các lao động ở tỉnh xa, một số đơn vị sản xuất còn sẵn sàng chi trả tiền ăn ở, điện nước tại nhà trọ. Với ưu đãi như vậy, đáng lẽ doanh nghiệp phải nhận được sự quan tâm của nhiều lao động. Thực tế, nhu cầu tìm lao động phổ thông của chúng tôi rất lớn, vậy mà, việc tuyển được người lại quá khó. Nhiều phiên giao dịch, chúng tôi không thấy ai đến xin việc. Chúng tôi thường phải gợi ý sinh viên chưa có việc vào làm, nhưng không mấy ai trong số những ứng cử viên này chấp nhận ngay. Nhiều người trẻ hiện nay vẫn nuôi mơ ước làm thầy, chẳng ai chấp nhận làm thợ cho nên họ chỉ đến hỏi qua, chứ không nộp đơn xin việc. Ðiều này khiến nhiều doanh nghiệp và khu công nghiệp, dù có tham gia vào sàn giao dịch việc làm hằng tháng, nhưng vẫn không tìm đủ lao động phổ thông.

Tìm lời giải cho "Bài toán nhân lực phổ thông"

Qua tìm hiểu tại Hà Nội, hiện nay, mặc dù sức ép về việc làm khá lớn, số lượng người trong độ tuổi lao động thất nghiệp tại Hà Nội đang chiếm tỷ lệ cao, nhưng số lao động phổ thông không thích làm những công việc ổn định tại các doanh nghiệp, công ty, khu công nghiệp cũng đang có xu hướng gia tăng. Theo các nhà quản lý nhân sự, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến nghịch lý về lao động phổ thông tại Hà Nội trong giai đoạn này. Trong đó, nguyên nhân mấu chốt là mức thu nhập hiện tại ngày càng thấp so với giá cả. Những doanh nghiệp được coi là có mức lương cao, thì nay, với đà tăng giá thu nhập của người lao động cũng chỉ còn ở mức trung bình. Người lao động phổ thông luôn làm việc trong tình trạng "đứng núi này, trông núi nọ", chỉ cần các doanh nghiệp khác thêm quyền lợi mới, tăng mức thu nhập và điều kiện đi lại, họ sẵn sàng chuyển đổi chỗ làm việc.

Bên cạnh đó, nhiều người Hà Nội không muốn con em mình làm những công việc phổ thông với cường độ lao động căng thẳng, vất vả. Ðó là chưa kể đến việc thu hút đầu tư ở các tỉnh đang tăng lên, các khu công nghiệp ở địa phương đã trở thành nơi thu hút lao động tại chỗ, cho nên việc tìm nhân lực phổ thông cho doanh nghiệp ở Hà Nội lại càng khó. Anh Ðức Phương (quê Bắc Ninh), một lao động phổ thông làm nghề cơ khí, cho hay: "Các vùng nông thôn có không ít nam nữ ở tuổi đôi mươi không có việc làm, nhưng các gia đình không muốn cho con đi làm những công việc phổ thông. Con gái cứ ở nhà vài năm, đến khi đủ tuổi đi lấy chồng, còn con trai thì lại thích ngồi nhà chờ bố mẹ lo cho đi xuất khẩu lao động." Còn tại thành phố, nhiều người không có trình độ học vấn cao đẳng, đại học song không muốn làm công nhân vì mức thu nhập không bằng việc họ buôn bán, hoặc làm công việc khác. Mức lương công nhân 1 đến 2 triệu đồng mà phải vất vả lao động chân tay, ngành nghề thì đơn giản, chả thể bù được số tiền bỏ ra chi tiêu ngày càng đắt đỏ ở đô thị. "Thà đi buôn bán, làm chủ còn hơn là đi làm thuê", chị Nguyễn Thị Hoa (tiểu thương ở chợ hoa quả Long Biên), sau hai lần trượt khi nộp hồ sơ đăng ký làm thợ may đã kết luận.

Tỷ lệ thất nghiệp ở mức cao, "cơn khát" lao động phổ thông ngày càng nhiều vẫn là mâu thuẫn khiến cho thị trường lao động tại Hà Nội lâm vào tình trạng thiếu trầm trọng. Các phiên giao dịch việc làm được mở ra đều đặn cũng chưa đủ đáp ứng nhu cầu việc làm cho doanh nghiệp lẫn người lao động. Nhà nước đầu tư kinh phí đào tạo, gia đình của người lao động phải bỏ tiền cho con em ăn học (dù chỉ là tốt nghiệp THCS hay THPT)... trong khi đó, doanh nghiệp không mất nhiều chi phí, chế độ đãi ngộ chỉ ở mức trung bình, yêu cầu làm việc ngày càng khắt khe... là điều khó được người lao động chấp nhận. Các doanh nghiệp cần tính toán để có chế độ tiền lương thỏa đáng cho người lao động, và những ưu đãi phù hợp mức sống. Phải coi đây là sự đầu tư nhằm gắn kết người lao động lâu dài với doanh nghiệp. Chỉ khi chủ doanh nghiệp và người lao động có cùng chung mục đích phát triển doanh nghiệp thì bài toán "khát" nhân lực phổ thông, thừa lao động thất nghiệp tại Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung mới có kết quả hợp lý.