Hà Nội thu hồi đất ở 18 Hàng Khoai có trái pháp luật ?

Về việc thu hồi đất tại 18 phố Hàng Khoai, Hà Nội

Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Thăng Long (Công ty Thăng Long) trước đây là Công ty Tư vấn xây dựng thủy lợi và phát triển nông thôn Hà Nội (thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) được cho phép chuyển cổ phần hóa và được UBND thành phố phê duyệt phương án cổ phần hóa tại Quyết định số 5242/QÐ-UB ngày 23-8-2004 của UBND thành phố. Theo phương án này, Nhà nước không tham gia vốn trong Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Thăng Long.

Nhà và đất tại 18 phố Hàng Khoai, quận Hoàn Kiếm là nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước có tổng diện tích đất là 1.580,4 m², có một số diện tích nhà một tầng và hai tầng, trước đây thành phố bố trí cho Sở Thủy lợi (nay là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) sử dụng làm trụ sở làm việc. Trong quá trình sử dụng, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã bố trí một số diện tích nhà (trên diện tích 344 m² đất) cho các cơ quan, đơn vị trực thuộc sở sử dụng làm văn phòng làm việc, trong đó có Công ty Tư vấn xây dựng thủy lợi và phát triển nông thôn Hà Nội (là đơn vị trực thuộc sở).

Ðến thời điểm thu hồi đất, Công ty Tư vấn xây dựng thủy lợi và phát triển nông thôn Hà Nội không có giấy tờ về quyền sử dụng đất, hiện đang trả tiền thuê đất hằng năm  theo Chỉ thị 245/TTg ngày 22-4-1996 của Thủ tướng Chính phủ (áp dụng đối với các đơn vị sử dụng đất không có giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất) và cũng lập hồ sơ hợp thức quyền sử dụng đất chính thức.

Thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về sắp xếp, bố trí lại trụ sở làm việc của các cơ quan của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (trong đó có Công ty Tư vấn xây dựng thủy lợi và phát triển nông thôn Hà Nội), theo đề nghị của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất tại Tờ trình số 1208/TTr-STNMT&NÐ ngày 17-3-2004, UBND thành phố ban hành Quyết định số 2012/QÐ-UB ngày 6-4-2004 thu hồi 1.580,4 m² đất tại 18 phố Hàng Khoai cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn lập dự án tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất tại 18 phố Hàng Khoai để lấy kinh phí đầu tư xây dựng trụ sở làm việc mới của sở tại phường Quan Hoa, quận Cầu Giấy. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và UBND quận Hoàn Kiếm đã tổ chức bồi thường, hỗ trợ, di chuyển các cơ quan, đơn vị theo quy định của Nhà nước và thành phố về giải phóng mặt bằng. Ðến nay, toàn bộ các cơ quan của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã di chuyển theo kế hoạch.

Như vậy, đất tại 18 phố Hàng Khoai thuộc tài sản Nhà nước, không phải do Công ty Tư vấn xây dựng thủy lợi và phát triển nông thôn Hà Nội (nay là Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Thăng Long) tạo lập ra. Việc Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Thăng Long khiếu nại Quyết định số 2012/QÐ-UB ngày 6-4-2004 của UBND thành phố vi phạm Luật Ðất đai 2003 (trong khi Luật Ðất đai 2003 có hiệu lực từ ngày 1-7-2004) là chưa nắm rõ về pháp luật đất đai hiện hành.

Việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và giải phóng mặt bằng tại 18 Hàng Khoai

Thực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, UBND thành phố đã ban hành Quyết định số 5242/QÐ-UB ngày 23-8-2004 về việc xác định giá trị tài sản và phương án cổ phần hóa Công ty Tư vấn xây dựng thủy lợi và phát triển nông thôn Hà Nội (thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) thành Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Thăng Long với tổng giá trị tài sản thực tế khi cổ phần hóa là 2,612 tỷ đồng, Nhà nước không tham gia vốn tại doanh nghiệp (thời điểm Quyết định cổ phần hóa sau thời điểm UBND thành phố đã có Quyết định số 2012/QÐ-UB ngày 6-4-2004 thu hồi đất).

Tại Quyết định số 5242/QÐ-UB, không tính giá trị quyền sử dụng đất và lợi thế vị trí thương mại tại 18 Hàng Khoai vào giá trị doanh nghiệp khi cổ phần; nhưng để tạo điều kiện cho công ty tạo lập cơ sở làm việc mới, tại Khoản 3, Ðiều I Quyết định số 5242/QÐ-UB ngày 23-8-2004 đã quy định: "Nhà cửa, đất đai: hiện công ty đang quản lý, sử dụng và đã ký hợp đồng thuê đất với Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất 344 m² tại 18 Hàng Khoai, Hà Nội. Khi thành phố bán đấu giá toàn bộ khu đất tại 18 Hàng Khoai, công ty cổ phần được bố trí địa điểm khác tương xứng với trụ sở của công ty tại 18 Hàng Khoai, Hà Nội. Ðược xem xét đến lợi thế của trụ sở tại 18 Hàng Khoai để doanh nghiệp có điều kiện tái đầu tư". Nay công ty này căn cứ vào nội dung này để khiếu nại.

Theo quy định tại Ðiều 12 Nghị định 197/2004/NÐ-CP ngày 3-12-2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, với nguồn gốc sử dụng đất thuê như trên Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Thăng Long không được bồi thường thiệt hại về đất mà chỉ được hỗ trợ bằng tiền theo dự án đầu tư cơ sở mới theo dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt nhưng không quá mức bồi thường đất bị thu hồi do tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất chi trả (thực tế tại đây công ty chưa nộp tiền sử dụng đất) theo quy định tại Ðiều 17 của Nghị định 197.

Tuy nhiên, để tạo điều kiện cho công ty, UBND thành phố đã có Văn bản 3483/UB-NNÐC ngày 11-8-2005 cho phép UBND quận Hoàn Kiếm căn cứ Ðiều II Quyết định số 74/2005/QÐ-TTg ngày 6-4-2005 của Chính phủ khi thu hồi đất của các tổ chức kinh tế "Trường hợp không phải là Công ty Nhà nước thì được hỗ trợ từ 20-30% mức bồi thường cho đất bị thu hồi để di dời, xây dựng cơ sở mới, nhưng tối đa không quá năm tỷ đồng. Mức hỗ trợ cụ thể do Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định". Cụ thể là 20% giá đất theo Quyết định 199/2004/QÐ-UB. Với chính sách hỗ trợ trên, UBND quận Hoàn Kiếm đã lập phương án hỗ trợ cho công ty với tổng số tiền gần hai tỷ đồng để tự tạo lập chỗ làm việc mới. Như vậy, từ chỗ Nhà nước không tính giá trị về đất, chưa đầy một năm sau cổ phần hóa, Ngân sách Nhà nước đã phải chi khoản tiền gần hai tỷ đồng để hỗ trợ cho công ty khi thu hồi đất.

Chỉ đạo của UBND thành phố về bố trí địa điểm cho Công ty Thăng Long

Sau khi nhận được đơn khiếu nại, kiến nghị của công ty, UBND thành phố và lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã trao đổi trực tiếp với lãnh đạo Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Thăng Long và kiểm tra tại chỗ trụ sở làm việc của công ty tại 18 Hàng Khoai. Tại buổi làm việc, lãnh đạo công ty hứa phối hợp các cơ quan chức năng để giải quyết. UBND thành phố đã có Văn bản số 614/UB-NNÐC ngày 22-2-2006 giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì cùng các ngành, kiểm tra xem xét về quá trình cổ phần hóa, thu hồi đất, đề xuất UBND thành phố  giải quyết kiến nghị của công ty.

Chủ trương của UBND thành phố  là bố trí quỹ nhà thuộc sở hữu Nhà nước cho công ty thuê làm trụ sở làm việc tạm thời trong thời gian di chuyển (trường hợp công ty thấy phù hợp và có nhu cầu thì được thuê sử dụng lâu dài) và chỉ đạo các sở, ngành đề xuất địa điểm đất cho công ty nghiên cứu, lập dự án đầu tư xây dựng trụ sở làm việc. Khi Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có Văn bản số 377/SNN-XD ngày 4-4-2006 đề xuất giải quyết kiến nghị của công ty theo nguyên tắc trên, để có tính khả thi, UBND thành phố đã có Văn bản số 1942/UBND-NNÐC ngày 11-5-2006 giao Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất đề xuất bố trí quỹ nhà cho công ty thuê trước, nhằm tạo điều kiện cho đơn vị ổn định kinh doanh trong khi đầu tư xây dựng trụ sở mới, đáp ứng được tiến độ giải phóng mặt bằng. Ngày 19-6-2006 Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất đã có Văn bản số 2232/TNMTNÐ-QL đề xuất sử dụng 500 m² nhà tầng 1 tại khu đô thị 5,3 ha phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy để bố trí cho Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Thăng Long làm trụ sở làm việc. UBND thành phố đã có Văn bản số 2737/UBND-NÐC ngày 23-6-2006 chấp thuận đề nghị của Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: bố trí 500 m² nhà thuộc sở hữu Nhà nước  tại tầng 1 nhà NƠ-2 khu 5,3 ha phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy cho công ty sử dụng làm trụ sở làm việc tạm thời trong thời gian trung chuyển; đồng thời giao công ty phối hợp  Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (chủ đầu tư) liên hệ với Sở Quy hoạch Kiến trúc và Sở Tài nguyên và Môi trường để được giới thiệu địa điểm đất lập dự án đầu tư xây dựng trụ sở làm việc theo quy định của Luật Ðất đai 2003.

Như vậy, căn cứ theo Khoản 3 Quyết định số 5242/QÐ-UB ngày 23-8-2004, thành phố đã chỉ đạo giải  quyết phù hợp quy định là: Bố trí cho công ty sử dụng 500 m² nhà tầng 1 để làm trụ sở làm việc trong thời gian xây dựng  trụ sở mới; Chỉ đạo các sở, ngành liên quan giới thiệu địa điểm đất để công ty lập dự án xây dựng trụ sở.

Ðiều đáng nói ở đây là công ty cần chủ động phối hợp Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) liên hệ các cơ quan chức năng để thực hiện theo chỉ đạo của UBND thành phố.

Như vậy, chỉ đạo và việc làm của UBND thành phố là thấu tình, đạt lý; đã chỉ đạo các sở, ngành thực hiện các nội dung theo đúng Quyết định số 5242/QÐ-UB ngày 23-8-2004 của UBND thành phố (vừa bố trí diện tích nhà để công ty sử dụng làm trụ sở làm việc trong thời gian lập dự án và đầu tư xây dựng trụ sở mới, vừa chỉ đạo các cơ quan chức năng bố trí địa điểm đất để chủ động đầu tư xây dựng trụ sở). Mặc dù vậy, công ty này vẫn chưa phối hợp các sở, ngành chức năng và UBND quận Hoàn Kiếm để thực hiện các nội dung chỉ đạo nêu trên, có đơn gửi  nhiều nơi, nêu không đúng sự thật về chỉ đạo của UBND thành phố.