41 ngày đăng ký một sản phẩm
Dẫn giải cho nhận định trên, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam Nguyễn Việt Hải cho biết: Theo quy định mới, cả Bộ Tài chính và Bộ Công thương đều là cơ quan quản lý hoạt động BHNT, mỗi bộ phê duyệt một số nội dung, từ đó buộc doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) phải trình và chờ đợi Bộ Công thương phê duyệt một số điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm (đã được Bộ Tài chính phê duyệt). Với quy định thời gian đăng ký 20 ngày tại Bộ Công thương và phê duyệt 21 ngày tại Bộ Tài chính, nếu không gặp trở ngại gì, việc đưa hợp đồng BHNT quay trở lại thị trường bảo hiểm khi được sự phê duyệt của cả hai bộ sẽ mất ít nhất 41 ngày đối với một sản phẩm bảo hiểm.
Trong trường hợp Bộ Công thương không đồng ý, DNBH phải sửa đổi theo và trình lại Bộ Tài chính, nếu Bộ Tài chính không chấp thuận phê chuẩn những nội dung Bộ Công thương yêu cầu sửa đổi, bổ sung, thì DNBH sẽ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, đành phải hủy bỏ sản phẩm bảo hiểm đã được Bộ Tài chính phê chuẩn. Điều này không chỉ làm tốn kém chi phí nghiên cứu, thiết kế, phát triển sản phẩm bảo hiểm và kênh phân phối cho doanh nghiệp BHNT mà khi cần sửa đổi, bổ sung điều gì lại phải trình cả hai bộ. Việc phải xin phê chuẩn và đăng ký sản phẩm tại hai cơ quan quản lý sẽ làm phát sinh thêm thời gian, chi phí của DN (theo tính toán, tốn kém chi phí cho nghiên cứu, thiết kế, phát triển sản phẩm bảo hiểm và kênh phân phối cho DN BHNT từ một đến 10 tỷ đồng/sản phẩm).
Năm 2014, doanh thu của toàn thị trường bảo hiểm đạt khoảng 2.362 tỷ đồng/tháng và năm 2015 ước đạt gần 3.000 tỷ đồng/tháng. Nếu vì lo ngại rủi ro pháp lý mà DN ngừng cung cấp dịch vụ, thì không chỉ thiệt hại về thương hiệu DN, mà còn làm giảm sút nguồn tài chính huy động được để phục vụ nền kinh tế. BHNT là lĩnh vực kinh tế nhạy cảm, số tiền phí bảo hiểm thu được nhàn rỗi theo thời hạn hợp đồng bảo hiểm từ 5 năm đến 30 năm được DN đầu tư mua trái phiếu Chính phủ, cổ phiếu và đầu tư tài chính khác, tạo kênh dẫn vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài trung và dài hạn. Trường hợp Bộ Công thương áp dụng Luật Bảo vệ người tiêu dùng, tuyên bố hủy bỏ hợp đồng BHNT nào đó sẽ dẫn đến tình trạng người tham gia bảo hiểm ồ ạt rút tiền từ sản phẩm bảo hiểm, dễ gây rối loạn cả thị trường BHNT nói riêng và thị trường tài chính nói chung.
Thống nhất quản lý
Theo quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm, bộ hợp đồng bảo hiểm bao gồm rất nhiều loại giấy tờ khác nhau, chưa kể các nhóm hợp đồng bổ trợ đi kèm tùy yêu cầu riêng của người mua bảo hiểm. Vì vậy, nếu không có sự hướng dẫn thống nhất từ trước, các DN BHNT sẽ gặp nhiều khó khăn và đối mặt với rủi ro pháp lý vì không biết đăng ký thế nào là đầy đủ. Nếu phải chờ hướng dẫn thì thời gian sẽ kéo rất dài trước khi cung cấp BHNT ra thị trường. Tổng Giám đốc Công ty BHNT AIA Việt Nam Wayne Besant (Guây-nơ Bi-xan) cho biết, ngay từ khi Quyết định 35 có hiệu lực, dù còn nhiều khúc mắc nhưng các DN BHNT đều chấp hành quy định đăng ký hợp đồng BHNT mẫu với Bộ Công thương cho những sản phẩm đã được Bộ Tài chính phê duyệt trước và sau ngày 15-10-2015. Tuy nhiên, với tính chất của một loại hình tài chính trung gian đặc thù, các doanh nghiệp BHNT đều phải đáp ứng yêu cầu về hệ thống thông tin hoàn chỉnh, nhằm bảo đảm sự quản lý thống nhất, minh bạch với các khoản tiền đã đóng vào và trả ra đối với khách hàng, các tài liệu, hình ảnh làm căn cứ để xử lý các vấn đề pháp lý khi phát sinh tranh chấp (nếu có). Yêu cầu bắt buộc này phù hợp các quy định hiện hành về hoạt động kinh doanh bảo hiểm - một loại hình kinh doanh dịch vụ phải tuân theo thông lệ tài chính quốc tế và được điều chỉnh bởi Luật Kinh doanh bảo hiểm. Hệ thống này rất hoàn chỉnh và được tự động hóa ở nhiều công đoạn, liên thông với nhiều chức năng khác nhau của DN BHNT, do đó, việc phải thực hiện sửa đổi hệ thống đã khiến DN mất nhiều thời gian, công sức và chi phí. Nguyện vọng của các DN là có sự quản lý quy về một mối theo Luật Kinh doanh bảo hiểm vốn đã tương thích với pháp luật quốc tế.
Tại buổi làm việc giữa hai bộ, Thứ trưởng Công thương Trần Quốc Khánh cho biết, Quyết định 35/TTg được ban hành có cơ sở từ Luật Bảo vệ người tiêu dùng, và Bộ Công thương có trách nhiệm tổ chức thực hiện. Theo quan điểm của Bộ Công thương, hợp đồng BHNT tuy đã được Bộ Tài chính phê chuẩn nhưng người mua bảo hiểm chỉ có quyền lựa chọn ký hoặc không ký hợp đồng với những điều kiện, điều khoản soạn sẵn, do đó người mua bảo hiểm được xem là bên yếm thế trong hợp đồng. Để bảo vệ quyền lợi người mua, doanh nghiệp phải đăng ký hợp đồng bảo hiểm với Bộ Công thương, còn Bộ Tài chính có trách nhiệm xem xét phê duyệt sản phẩm bảo hiểm theo trật tự thị trường, khả năng thanh toán và các yếu tố nghiệp vụ. Bộ Công thương quan tâm tới khía cạnh của khách hàng, còn quy tắc, điều khoản, biểu phí là do Bộ Tài chính phê duyệt. Về thời gian thực hiện, nếu Bộ Công thương và Bộ Tài chính cùng điều chỉnh để thực hiện liên hoàn trong một khoảng thời gian thì sẽ đẩy nhanh tiến độ. "Bộ Công thương sẽ nghiên cứu đưa ra cách làm đúng theo Luật Bảo vệ người tiêu dùng nhưng không làm ảnh hưởng đến doanh nghiệp, giảm thiểu chi phí" - Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cam kết.
Tuy nhiên, dù nhiều tháng trôi qua nhưng những vấn đề nêu trên vẫn chưa có kết luận cuối cùng. Để bảo vệ sản phẩm và duy trì hoạt động trong khi chờ đợi mọi việc ngã ngũ, lãnh đạo các DN BHNT vẫn như ngồi trên đống lửa và tiếp tục chạy đi chạy lại giữa hai bộ chức năng để thực hiện thủ tục kinh doanh bảo hiểm. Một mặt, các DN BHNT chấp hành quy định, mặt khác, liên tục đề xuất kiến nghị tới cấp có thẩm quyền, trong đó có Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính quốc gia. Trong khi chờ soạn thảo nghị định hướng dẫn chung Luật Kinh doanh bảo hiểm và Luật Bảo vệ người tiêu dùng vào cùng nội dung phê chuẩn sản phẩm BHNT, DN đề nghị hai bộ phê chuẩn sản phẩm bảo hiểm, hoàn thành thủ tục đăng ký cùng một đơn vị thời gian, tạo điều kiện cho DNBH hoạt động thông suốt, ổn định. Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, việc tuân thủ thông lệ pháp luật quốc tế trong ban hành văn bản pháp luật là rất quan trọng, tránh trường hợp các văn bản “vênh” nhau, phải chỉnh sửa kéo dài khiến DN chịu thiệt hại, nhất là tránh gây ra suy nghĩ “một cổ hai tròng” trong DN.
Năm 2015, doanh thu của thị trường BHNT Việt Nam ước đạt 36.651 tỷ đồng (tăng trưởng gần 30% so với năm 2014); tổng đầu tư trở lại vào nền kinh tế quốc dân đạt 152 nghìn tỷ đồng, đầu tư vào trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 20 năm và tới đây là kỳ hạn 30 năm với số tiền hàng nghìn tỷ đồng.
