Gỡ điểm nghẽn để hút khách quốc tế

Tuy nhiên, phía sau những tín hiệu tăng trưởng đầy lạc quan ấy lại xuất hiện một điểm nghẽn đáng lo ngại: sự thiếu hụt nghiêm trọng đội ngũ hướng dẫn viên thành thạo tiếng Nga và tiếng Hàn Quốc...

Đây không còn là câu chuyện riêng của các doanh nghiệp lữ hành mà đang trở thành bài toán nhân lực cấp thiết, tác động trực tiếp đến chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh của ngành du lịch địa phương.

Khi lượng khách tăng nhanh hơn nguồn nhân lực

Sau giai đoạn trầm lắng do đại dịch Covid-19, thị trường khách Nga và Hàn Quốc đã quay trở lại Khánh Hòa mạnh mẽ. Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, trong sáu tháng đầu năm 2026, địa phương đón hơn 390.000 lượt khách Nga, tăng gần 5 lần so với cùng kỳ năm 2025; khách Hàn Quốc đạt khoảng 800.000 lượt.

Đà tăng trưởng này được dự báo còn tiếp tục khi nhiều doanh nghiệp lữ hành đẩy mạnh khai thác các thị trường truyền thống. Công ty Trách nhiệm hữu hạn Pegas Misr Việt Nam liên tục đưa các đoàn khách Nga đến Khánh Hòa, trong khi Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương mại và Du lịch Anex Việt Nam dự tính từ tháng 4 đến 10/2026 sẽ đưa hơn 183.000 lượt khách Nga và các nước CIS đến địa phương.

Đáng chú ý, nhóm khách Nga hiện có xu hướng lưu trú dài, từ 9-14 ngày mỗi người, đồng thời nhu cầu tham gia các tour trải nghiệm văn hóa, khám phá đời sống bản địa của họ ngày càng cao. Điều đó kéo theo nhu cầu rất lớn về đội ngũ hướng dẫn viên thông thạo ngôn ngữ và am hiểu văn hóa của từng thị trường khách.

Tuy nhiên, nguồn nhân lực hiện nay lại chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng của du lịch. Theo cơ sở dữ liệu hướng dẫn viên du lịch quốc gia, cả nước hiện chỉ có 499 hướng dẫn viên tiếng Nga và 1.453 hướng dẫn viên tiếng Hàn Quốc. Riêng Khánh Hòa có 83 hướng dẫn viên tiếng Nga và 69 hướng dẫn viên tiếng Hàn Quốc. So với quy mô hàng triệu lượt khách quốc tế mỗi năm, đây là con số còn quá thấp.

Bà Nguyễn Hương Thủy, Quản lý nhân sự Anex Tour Vietnam cho biết, doanh nghiệp sẵn sàng trả mức lương lên tới 1.100 USD/tháng nhưng vẫn không tuyển đủ hướng dẫn viên tiếng Nga. Hiện đơn vị chỉ có 12 hướng dẫn viên tiếng Nga trong tổng số 40 hướng dẫn viên quốc tế đang hoạt động.

Tương tự, Công ty trách nhiệm hữu hạn Pegas Misr Việt Nam cũng chấp nhận mức thu nhập cho hướng dẫn viên tiếng Nga cao gấp đôi hướng dẫn viên tiếng Anh nhưng vẫn không đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Ông Nguyễn Phi Hồng Nguyên, Phó Trưởng chi hội Lữ hành Khánh Hòa chia sẻ, không ít doanh nghiệp phải sử dụng hướng dẫn viên tiếng Anh thay thế hoặc bố trí trưởng đoàn, nhân sự người nước ngoài đi theo đoàn để hỗ trợ giao tiếp với du khách. Một số đơn vị lớn còn phải điều động nhân lực từ Thành phố Hồ Chí Minh hoặc các địa phương khác về Khánh Hòa trong mùa cao điểm.

Việc “vá chỗ trống” bằng những giải pháp tạm thời giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động, nhưng không thể thay thế vai trò của những hướng dẫn viên chuyên nghiệp, am hiểu ngôn ngữ và văn hóa bản địa.

Không chỉ thiếu về số lượng, chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên hiện nay cũng đặt ra nhiều băn khoăn. Một số doanh nghiệp phản ánh nhiều hướng dẫn viên đã lớn tuổi, khả năng cập nhật ngôn ngữ và kỹ năng nghề còn hạn chế. Có trường hợp sở hữu thẻ hành nghề nhưng năng lực giao tiếp thực tế chưa đáp ứng yêu cầu, ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách.

Đại diện Ban Quản lý danh thắng Hòn Chồng-Hòn Đỏ cho biết, tại các điểm tham quan trọng điểm như Tháp bà Po Nagar hay danh thắng Hòn Chồng-Hòn Đỏ, lượng khách quốc tế vẫn duy trì ở mức cao mỗi ngày. Các đơn vị quản lý đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ như thuyết minh viên tiếng Anh thường trực, ứng dụng mã QR đa ngôn ngữ bằng tiếng Anh, Nga, Hàn Quốc, Trung Quốc... để du khách có thể tự nghe thuyết minh mà không phụ thuộc hoàn toàn vào hướng dẫn viên.

Song công nghệ chỉ có thể san sẻ một phần công việc. Du lịch là ngành kinh tế của trải nghiệm và cảm xúc. Một đoạn thuyết minh tự động khó có thể thay thế sự tương tác, kết nối và khả năng xử lý tình huống của một hướng dẫn viên chuyên nghiệp. Họ không chỉ là người giới thiệu điểm đến mà còn là cầu nối văn hóa, góp phần tạo dựng hình ảnh và thương hiệu du lịch địa phương trong mắt du khách quốc tế.

Giải bài toán từ gốc

Theo tính toán của các doanh nghiệp lữ hành, riêng thị trường khách Nga, Khánh Hòa hiện cần khoảng 150 hướng dẫn viên chuyên trách. Trong khi đó, số lượng hướng dẫn viên đủ năng lực hành nghề thực tế còn thấp hơn so với số thẻ đã được cấp.

Một trong những nguyên nhân căn bản là nguồn đào tạo rất hạn chế. Đại diện các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh cho biết, việc tuyển sinh ngành tiếng Nga gặp nhiều khó khăn, trong khi Khánh Hòa hiện chưa có cơ sở đào tạo cử nhân tiếng Nga chuyên biệt.

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa Phạm Minh Nhựt cho rằng: Cần nhìn nhận thực tế nhu cầu của thị trường. Nhiều du khách có xu hướng muốn được người cùng ngôn ngữ, cùng nền văn hóa đồng hành trong suốt hành trình. Không ít khách Nga, Hàn Quốc chỉ sử dụng tiếng mẹ đẻ và gặp khó khăn khi giao tiếp bằng tiếng Anh.

Cần nhìn nhận thực tế nhu cầu của thị trường. Nhiều du khách có xu hướng muốn được người cùng ngôn ngữ, cùng nền văn hóa đồng hành trong suốt hành trình. Không ít khách Nga, Hàn Quốc chỉ sử dụng tiếng mẹ đẻ và gặp khó khăn khi giao tiếp bằng tiếng Anh.

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa Phạm Minh Nhựt

Điều đó cho thấy việc phát triển đội ngũ hướng dẫn viên quốc tế không đơn thuần là đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp mà còn là yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm du lịch và khả năng giữ chân du khách.

Hiện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa đang làm việc với các doanh nghiệp để tìm giải pháp trong thời gian trước mắt, cũng như về lâu dài. Địa phương dự tính rà soát những người từng học tập, sinh sống hoặc làm việc tại Nga, Hàn Quốc để tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ hướng dẫn viên theo quy định; đồng thời mở các khóa đào tạo ngắn hạn gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Về lâu dài, tỉnh sẽ tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp nhằm xây dựng chương trình đào tạo sát thực tiễn, chú trọng kỹ năng ngoại ngữ, kiến thức văn hóa, kỹ năng chăm sóc khách hàng và xử lý tình huống nghề nghiệp.

Khánh Hòa xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn. Vì vậy, bên cạnh đầu tư hạ tầng, sản phẩm và xúc tiến thị trường, việc xây dựng đội ngũ hướng dẫn viên chất lượng cao cần được xem là nhiệm vụ chiến lược. Nếu không sớm giải quyết bài toán nhân lực từ gốc, khoảng trống hướng dẫn viên tiếng Nga, tiếng Hàn Quốc sẽ tiếp tục là điểm nghẽn, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và khả năng cạnh tranh của du lịch Khánh Hòa trên bản đồ du lịch quốc tế.

Ông Cung Quỳnh Anh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa

Ông Cung Quỳnh Anh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa cho hay, sẽ phối hợp các đơn vị liên quan tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các giải pháp phù hợp nhằm từng bước xây dựng đội ngũ nhân lực du lịch chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

“Khánh Hòa xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn. Vì vậy, bên cạnh đầu tư hạ tầng, sản phẩm và xúc tiến thị trường, việc xây dựng đội ngũ hướng dẫn viên chất lượng cao cần được xem là nhiệm vụ chiến lược. Nếu không sớm giải quyết bài toán nhân lực từ gốc, khoảng trống hướng dẫn viên tiếng Nga, tiếng Hàn Quốc sẽ tiếp tục là điểm nghẽn, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và khả năng cạnh tranh của du lịch Khánh Hòa trên bản đồ du lịch quốc tế”, ông Cung Quỳnh Anh chia sẻ.