Cuộc thi và Festival guitar quốc tế Berlin lần thứ 10 vừa diễn ra tại Ballhaus Prinzenallee, thủ đô Berlin, Đức, với sự tham gia của 30 thí sinh đến từ 15 quốc gia.
Sự kiện đánh dấu chặng đường 20 năm của một sân chơi âm nhạc quốc tế do người Việt sáng lập, đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò của âm nhạc trong kết nối các nền văn hóa.
Sự kiện nhận được sự ủng hộ từ Đại sứ Việt Nam tại Đức Nguyễn Đắc Thành. Dấu ấn của Cuộc thi và Festival guitar quốc tế Berlin gắn liền với hành trình bền bỉ của Giáo sư Đặng Ngọc Long, người sáng lập và tổ chức sân chơi âm nhạc, dành nhiều năm hoạt động nghệ thuật, giảng dạy và thúc đẩy giao lưu văn hóa tại Đức.
Một trong những điểm nhấn của chương trình là phần trình diễn Tổ khúc Kiều của chính Giáo sư Đặng Ngọc Long. Lấy cảm hứng từ kiệt tác Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du, tác phẩm cho thấy khả năng chuyển tải những giá trị văn học và chiều sâu tâm hồn Việt Nam thông qua ngôn ngữ của guitar cổ điển phương Tây.
Từ một tác phẩm văn học mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc, âm nhạc mở ra cách tiếp cận khác đối với công chúng quốc tế, truyền tải các giá trị về tình cảm, số phận con người và vẻ đẹp tâm hồn Việt Nam bằng giai điệu, hòa âm và cảm xúc nghệ thuật.
Năm 1987, Giáo sư Đặng Ngọc Long là người Việt Nam đầu tiên nhận giải Đặc biệt tại một cuộc thi guitar quốc tế ở Hungary. Sau quá trình học tập, biểu diễn và giảng dạy tại Đức, ông tiếp tục dành tâm huyết cho công tác đào tạo, điều hành Trường Âm nhạc Berlin-Gesundbrunnen và hỗ trợ các thế hệ học sinh, nghệ sĩ trẻ phát triển con đường nghệ thuật.
Được đào tạo chuyên sâu tại Trường đại học Âm nhạc Hanns Eisler Berlin, Giáo sư Đặng Ngọc Long xây dựng phong cách sáng tác riêng trên cơ sở kết hợp chất liệu âm nhạc truyền thống Việt Nam với hòa âm hiện đại và kỹ thuật guitar cổ điển quốc tế.
Trong các sáng tác như Tổ khúc Kiều, Faust-Sonata, Ru Con, Bèo dạt mây trôi và Núi rừng Tây Nguyên, những âm hưởng quen thuộc của văn hóa Việt Nam được chuyển hóa thành ngôn ngữ biểu đạt mới.
Khi được thể hiện bằng một ngôn ngữ nghệ thuật có khả năng tiếp cận rộng rãi, chất liệu truyền thống có thể vượt qua ranh giới địa lý, tạo nên sự đồng cảm giữa những người nghe đến từ các nền văn hóa khác nhau.
Hành trình của Giáo sư Đặng Ngọc Long tại Đức cho thấy một cách tiếp cận như vậy. Thay vì chỉ giới thiệu văn hóa Việt Nam qua lời thuyết minh, ông đưa những chất liệu dân tộc vào tác phẩm guitar, giảng dạy chúng cho học sinh và tạo điều kiện để các nghệ sĩ quốc tế trực tiếp biểu diễn. Qua đó, văn hóa Việt Nam không chỉ được giới thiệu mà còn trở thành một phần của hoạt động sáng tạo nghệ thuật xuyên biên giới.
Cội nguồn văn hóa tiếp tục là điểm tựa trong hành trình ấy. Những ký ức về thanh âm Ru Con, các làn điệu dân ca Ví, giặm và âm hưởng đại ngàn Tây Nguyên được nhắc đến như những nguồn cảm hứng gắn bó với người nghệ sĩ. Chính sự gắn kết với quê hương góp phần tạo nên bản sắc riêng trong sáng tác, giúp âm nhạc của ông có tiếng nói riêng giữa dòng chảy đa dạng của guitar cổ điển quốc tế.
Tại cuộc thi năm nay, thí sinh Indonesia Theduardo Prasetyo, người giành giải Nhất, đã trình diễn Ru Con, tác phẩm được Giáo sư Đặng Ngọc Long chuyển soạn cho guitar từ làn điệu dân ca Nam Bộ. Việc một thí sinh nước ngoài lựa chọn và thể hiện tác phẩm âm nhạc Việt Nam trên sân khấu quốc tế là minh chứng cụ thể cho khả năng lan tỏa của giai điệu truyền thống thông qua hoạt động biểu diễn và giao lưu nghệ thuật.
Mỗi tác phẩm mang chất liệu Việt Nam được biểu diễn trên sân khấu quốc tế, mỗi thí sinh có cơ hội tiếp cận với những giá trị âm nhạc khác biệt đều góp phần mở rộng không gian giao lưu giữa Việt Nam và bạn bè thế giới.
Kết quả cuộc thi năm 2026 tiếp tục cho thấy tính quốc tế của sân chơi. Theduardo Prasetyo (Indonesia) giành giải Nhất; Giacomo Scattareggia (Italia) giành giải Nhì; Joohen Shin (Hàn Quốc) giành giải Ba. Hai giải Khuyến khích thuộc về Alyssa Schmitz (Đức) và Anna Pacvonova (Séc, gốc Pháp).
Năm 2006, Giáo sư Đặng Ngọc Long cùng các cộng sự bắt đầu xây dựng Cuộc thi và Festival guitar quốc tế Berlin. Qua hai thập niên, sự kiện dần trở thành nơi gặp gỡ của các tài năng guitar trẻ, nghệ sĩ, nhà sư phạm và thành viên ban giám khảo quốc tế, tạo môi trường giao lưu, học hỏi và phát triển chuyên môn.
Sau 20 năm, Cuộc thi và Festival Guitar Quốc tế Berlin không chỉ ghi dấu bằng số lượng kỳ tổ chức hay sự tham gia của các thí sinh quốc tế. Giá trị đáng chú ý hơn là khả năng duy trì một không gian nghệ thuật, nơi tài năng được phát triển, các nền văn hóa được kết nối và những tác phẩm mang bản sắc Việt Nam có cơ hội đến với công chúng rộng rãi hơn.
Từ Berlin, tiếng đàn của Giáo sư Đặng Ngọc Long tiếp tục kể câu chuyện về đất nước và con người Việt Nam bằng ngôn ngữ nghệ thuật có khả năng vượt qua khác biệt về ngôn ngữ và địa lý.
Giáo sư Đặng Ngọc Long đã chứng minh rằng: Khi tài năng bắt nguồn từ cội nguồn dân tộc và được nuôi dưỡng bằng khát vọng sáng tạo, âm nhạc Việt Nam hoàn toàn có thể bước ra thế giới bằng tiếng nói riêng của mình.
