Giới trẻ với việc rèn luyện kỹ năng sống

Bài học từ sự mất mát

Tôi luôn bị ám ảnh về cái chết bất ngờ của Ly, nữ sinh lớp 11 học giỏi, một cán bộ lớp chăm chỉ nhiệt tình với công việc. Ai cũng tấm tắc ngợi khen và cho rằng: bố mẹ Ly thật hạnh phúc khi có được cô con gái vừa học giỏi vừa xinh đẹp, tương lai của Ly sẽ rộng mở…Ly “ra đi” rồi, bố mẹ ân hận khi nhận ra: họ đã quá thờ ơ với con gái mình! Một thời gian dài họ thấy Ly ít nói, hay trầm ngâm sau những giờ tan học về nhà. Có lúc Ly buồn ra mặt, nhưng họ lại nghĩ “chắc là học hành căng thẳng quá”…

Rồi một ngày Ly mất tích, bố mẹ cô chết lặng khi nhận được những dòng chữ tuyệt mệnh: “Xin bố mẹ tha thứ cho con! Con quá buồn chán, cô đơn và tuyệt vọng! Không ai hiểu con và con cũng không thể chia sẻ lòng mình với ai…” Những người tham dự lễ tang của Ly, ai cũng mang trong lòng một nỗi day dứt khôn nguôi: bạn bè cô thì ân hận vì đã quay lưng lại, để cô lập một cán bộ lớp đầy trách nhiệm như Ly, giáo viên chủ nhiệm đau lòng khi mất đi một học sinh cốt cán và tự trách mình chỉ biết giao việc mà không thường xuyên hỏi han, chia sẻ những vướng mắc, khó khăn với học trò…

Theo PGS.TS Nguyễn Công Khanh - Bộ GD & ĐT cho biết: “Khoảng 15-15% học sinh gặp khó khăn học đường, có nguy cơ gặp thất bại học đường; đa số học sinh gặp thất bại học đường không phải vì kém thông minh mà do thiếu hụt các kỹ năng sống, kỹ năng xã hội (KNS/KNXH)”.

Thực tế, sự trưởng thành của một con người phải trải qua rất nhiều giai đoạn, nhưng thông thường tính cách được tạo nên từ khi bạn còn là một đứa trẻ. Chính vì thế, việc giáo dục KNS/KNXH cần phải bắt đầu từ khi trẻ còn nhỏ. Trẻ cần phải được khuyến khích ngay từ bước đi chập chững đầu đời bằng những cái vỗ tay thân thiện của những người thân; điều đó sẽ giúp trẻ tự tin và mạnh mẽ hơn trong hành động…Trẻ tập đi, tập nói, tập làm quen với con chữ, con số…mỗi giai đoạn trưởng thành ấy đều được người lớn giám sát chặt chẽ và những ông bố bà mẹ luôn cảm thấy tự hào khi nhìn con lớn lên từng ngày…

Thế nhưng, con trẻ ngày nay thường bị đánh giá là: thiếu lễ phép, không biết ứng xử… nhiều bạn trẻ lầm đường, dễ bị lôi kéo vào con đường xấu và người ta thường đổ nguyên nhân của việc đó cho giáo dục: rằng nhà trường chỉ quan tâm tới việc dạy chữ chứ không dạy trẻ cách làm người…Không ít cô chiêu, cậu ấm chỉ phải thực hiện nghĩa vụ học và học, đến tuổi 15-16 vấn chưa một lần biết nấu cơm, nhặt rau, đến trường học vẫn bố đưa – mẹ đón. Nhìn vào tình trạng giao thông ở các thành phố lớn (Hà Nội, TP Hồ Chí Minh), chính những người hàng ngày tham gia giao thông cũng phải ngao ngán: lo không kịp giờ, lo không chạy đua được với dòng người đông đúc và sợ nhất là tai nạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào…

Người lớn chúng ta thường an ủi nhau rằng: “phải đối mặt với thực tế và vượt qua khó khăn bằng khả năng của chính mình!”, điều đó cũng là việc cần thiết trong hành trình đến trường của trẻ. Một đứa trẻ 7 tuổi muốn tự đạp xe đi học, bạn hãy nói rõ về những khó khăn trên chặng đường đi ấy, đưa ra các câu hỏi tình huống, đồng thời khuyên trẻ nên chọn cách ứng xử và hành động khôn khéo để vượt qua…

Nếu thực sự lo lắng, không yên tâm khi để con tự đạp xe đến trường, bạn hãy bí mật đi theo và quan sát hành trình đến trường của trẻ, như vậy niềm tin mà trẻ tạo dựng trong bạn sẽ được nhân lên gấp nhiều lần! Hãy là một người bố, người mẹ dũng cảm, khôn ngoan và luôn theo sát mỗi bước đi của con trẻ, chắc chắn bạn sẽ luôn tự hào về chúng.

Lời khuyên của các chuyên gia:

   PGS – TS Nguyễn Công Khanh, cố vấn của dự án phát triển GD PT Bộ GD & ĐT: KNS cùng với tri thức là chìa khoá để thành công học đường; Học cách làm chủ các KNS: bắt đầu từ việc: Học cách quan sát, nhận biết các trạng thái tình cảm, hành vi và học cách biểu hiện đúng lúc, đúng chỗ; học kỹ năng giải quyết vấn đề, cách trở thành người dễ mến, hình thành sự tự tin… để thành công học đường và thành công trong cuộc sống.

Trần Thị Minh Thuý – Phó Hiệu trưởng trường PTTH Lê Chân - Hải Phòng:

Chúng tôi nhận thấy rằng: Học sinh bây giờ thông minh hơn chúng ta ngày xưa, nhưng rèn luyện KNS lại không được chu toàn. Bởi vậy, rèn luyện KNS được nhà trường chọn làm nội dung chính trong mục tiêu xây dựng trường học tích cực học sinh thân thiện. Chúng tôi hiểu rằng, nâng cao tri thức cũng đồng nghĩa với việc phát triển KNS cho lứa tuổi học đường. Hãy giúp các em trưởng thành hơn trong nhận thức và hành động, bắt đầu từ tư duy, mối quan hệ với bạn bè, thầy cô, gia đình.

   ThS Nguyễn Thị Minh Châu đại diện tổ chức UNICEF tại Việt Nam: Cần nhấn mạnh là do kỹ năng sống chỉ được hình thành và củng cố qua trải nghiệm thực tế của người học, sự trải nghiệm đó phái thường xuyên, lặp đi lặp lại thì kỹ năng sống mới được mài giũa cho thuần thục. Thí dụ: nếu kỹ năng hợp tác chỉ được thực hành một lần trong một hoạt động nào đó trong lớp học thì chưa thể 'thấm' vào các em được và khi gặp tình huống trong thực tế các em có thể không hợp tác hiệu quả với người khác. Ngược lại nếu có nhiều tình huống, hoạt động mà qua đó các em thực hành và áp dụng kỹ năng này, thì thái độ và kỹ năng hợp tác tích cực sẽ được hình thành bền vững ở các em và sẽ giúp các em trong mọi tình huống trong cuộc sống.

Các học sinh đã tham gia chương trình giáo dục kỹ năng sống sẽ thuận lợi hơn ở chỗ các em đã bước đầu có điều kiện được thực hành và rèn luyện các kỹ năng này, tuy nhiên, không có nghĩa là đã 'học xong', mà để những kỹ năng này được hình thành bền vững và thuần thục, nhà trường và gia đình cần tạo các điều kiện để các em tiếp tục củng cố những gì đã học.