Chả lẽ chịu mãi cảnh kẹt xe ?
Cho đến nay, ùn tắc giao thông tại TP Hồ Chí Minh vẫn diễn ra thường xuyên gây ảnh hưởng đến nhiều hoạt động kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố. Theo thống kê năm 2008, TP Hồ Chí Minh đã xảy ra 48 vụ kẹt xe hơn 30 phút, tăng 19 vụ so với năm 2007. Năm 2009, tình hình ùn tắc giao thông vẫn tiếp tục gia tăng. Ba tháng đầu năm, toàn thành phố đã xảy ra 15 vụ kẹt xe. Nguyên nhân gây ra các vụ kẹt xe chủ yếu là do đường đang thi công; mưa lớn gây ngập đường phố…
Trong khi người dân thành phố đang “ngán” cảnh kẹt xe hằng ngày thì những giải pháp của chính quyền thành phố vẫn chưa cải thiện được tình hình. Chỉ trong vài ngày nghỉ lễ, tình trạng kẹt xe nghiêm trọng lại xảy ra khắp nơi, đặc biệt là các tuyến đường cửa ngõ ra vào thành phố và trước các bến xe, điểm vui chơi giải trí.
Chưa có một thống kê cụ thể nào về thiệt hại do vấn nạn kẹt xe và ùn tắc giao thông gây ra, nhưng ước tính con số lên đến hàng chục tỷ đồng mỗi năm, đó là chưa kể đến những thiệt hại vô hình về sức khoẻ và tâm lý của người dân.
Theo quy hoạch mạng lưới giao thông đến năm 2020, TP Hồ Chí Minh sẽ là “siêu đô thị” với hệ thống các đô thị vệ tinh như Thủ Dầu Một, Biên Hòa, Vũng Tàu, Đức Hòa, Bến Lức… Thành phố sẽ có 4 đường vành đai (nay là 3 đường vành đai) kết nối các đô thị vệ tinh, 6 tuyến metro kết nối các khu vực trong thành phố và một số tuyến đường trên cao.
Theo đó, cơ cấu phương tiện tham gia giao thông trong thành phố sẽ được điều chỉnh theo hướng tăng tỷ lệ phương tiện giao thông công cộng và giảm tỷ lệ phương tiện cá nhân xuống dưới 50%. Từ nay đến năm 2020, số lượng tuyến xe buýt tăng lên, thành phố sẽ có một mạng lưới các tuyến BRT (Bus Route Traffic - tuyến đường giành riêng cho xe buýt) được xây dựng và đưa vào khai thác nhằm giảm sức ép về lưu lượng giao thông trên các trục đường chính hiện nay.
Nhưng để đáp ứng nhu cầu quản lý và điều phối hoạt động giao thông theo mạng lưới quy hoạch đó, ngay từ bây giờ, thành phố nên xem xét và nghiên cứu các giải pháp giao thông thông minh cho một đô thị hiện đại trong tương lai.
ITS đã quen trên thế giới - Việt Nam, tại sao không?
ITS là một giải pháp ứng dụng kết hợp nhiều lĩnh vực công nghệ cao đang phát triển mạnh mẽ trong thời gian gần đây như hệ thống định vị toàn cầu (GPS), hệ thống thông tin địa lý (GIS), Cơ sở dữ liệu (DB) và các giải pháp truyền thông. Khi ứng dụng hệ thống ITS, nhân viên tại trung tâm có thể giám sát được các hoạt động giao thông theo thời gian thực (real time) và có thể điều phối được hoạt động giao thông bằng cách gửi thông báo đến các bảng hiệu trên các trục lộ nhằm giúp cho người điều khiển phương tiện giao thông có thể nắm bắt được tình hình giao thông tại một số nơi, đặc biệt là các nút giao thông và có phương án
Trên mạng lưới đường giao thông, hệ thống ITS giúp cho những người lái xe có thể nắm bắt được diễn biến giao thông theo thời gian thực (real time) tại các điểm trên mạng lưới giao thông nhằm tránh ùn tắc giao thông. Nhờ hệ thống ITS, mỗi năm, chính phủ Australia tiết kiệm hàng tỷ USD cho giao thông. Sau khi triển khai hệ thống, giao thông ở Australia gần như rất an toàn và thuận lợi, nạn kẹt xe gần như không xảy ra ở quốc gia này.
Khởi động đi, TP Hồ Chí Minh đi trước, về trước
TP Hồ Chí Minh thường đi đầu cả nước trong việc triển khai áp dụng công nghệ mới. Nhưng đến nay, trong lĩnh vực giao thông vẫn gần như chưa có gì. Khái niệm về ITS gần như quá mới mẻ. Trong vài thập kỷ nữa, mạng lưới giao thông thành phố sẽ đạt tiêu chuẩn chung của khu vực và thế giới nên việc nghiên cứu, ứng dụng ITS là điều tất yếu. Vấn đề là nghiên cứu ứng dụng từng bước như thế nào cho phù hợp với điều kiện thành phố hiện nay.
Bước tiếp theo là triển khai việc lắp đặt các hệ thống giám sát như: camera, các hệ thống điều khiển đèn giao thông tự động, bảng điện tử thông báo tình hình giao thông.
Cuối cùng, việc kết hợp các ứng dụng thành giải pháp khép kín là bước quan trọng nhất. Để giám sát và điều phối hoạt động giao thông theo thời gian thực, hệ thống cần phải khép kín và tự động trong việc phân tích, ra quyết định. Đây có lẽ là bước quan trọng nhất và tốn kém nhất kể cả nguồn lực và vốn đầu tư hạ tầng kỹ thuật.
Ý tưởng về xây dựng hệ thống ITS đã được một doanh nghiệp trẻ là Công ty Cổ phần Truyền thông và CNTT Thần Tốc ( Công ty Thần Tốc)khởi xướng và bước đầu đã thu hút một lượng người khá lớn vào trang thông tin của công ty này theo địa chỉ http://giaothong.thantoc.com.vn để tìm hiểu và cập nhật tình hình giao thông hàng ngày.
Tuy nhiên, do khả năng có hạn và chưa kết nối được với các cơ quan liên quan nên việc mở rộng quy mô thông tin của Công ty Thần Tốc chưa được như mong muốn. Đến giữa năm 2008, Công ty Thần Tốc đã gửi UBND TP Hồ Chí Minh một bản đề án nêu ý tưởng ứng dụng hệ thống giao thông thông minh trên địa bàn thành phố.
Theo đó, Công ty Thần Tốc sẽ chịu trách nhiệm xây dựng Trung tâm điều khiển để lắp đặt thiết bị xử lý thông tin, tổng đài điện thoại và phòng thông tin. Thông tin ùn tắc giao thông sẽ được tiếp nhận và cung cấp cho công chúng bằng hình thức tự động, hệ thống máy tính tại trung tâm điều khiển sẽ nhận và trả lời tự động các tin nhắn hoặc thông tin được xử lý thủ công nhờ điện thoại viên tại trung tâm điều khiển hoặc website cung cấp thông tin, bản đồ giao thông giành cho người truy cập mạng.
Đề án trên được UBND chuyển sang cho Sở GTVT TP Hồ Chí Minh. Trong cuộc họp giữa đại diện Sở GTVT TP Hồ Chí Minh với Công ty Thần Tốc, Công an thành phố và các ban ngành liên quan vào tháng 7 - 2008, Sở GTVT TP Hồ Chí Minh cho rằng, giải pháp của Công ty Thần Tốc phù hợp với chủ trương phát triển ITS tại thành phố, được xem như là một trong những giải pháp căn cơ nhằm kéo giảm ùn tắc giao thông và tai nạn giao thông… Sở GTVT cũng yêu cầu công ty này tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện giải pháp xây dựng hệ thống cung cấp thông tin giao thông. Đặc biệt là hoàn thiện báo cáo về hình thức đầu tư, nguồn vốn thực hiện, nguồn thu dự án và phạm vi thực hiện dự án.
Tuy nhiên, do gặp khó khăn về nguồn vốn do Thần Tốc chỉ là một doanh nghiệp còn non trẻ, cho đến nay, đơn vị này mới chỉ hoàn thiện ứng dụng GIS (hệ thống thông tin địa lý) trên Internet nhằm cung ứng thông tin miễn phí về tình hình kẹt xe, tìm đường tránh kẹt xe và thông tin các lô cốt đang thi công cho người dân. Hiện, Thần Tốc rất cần hỗ trợ hợp tác của nhiều đơn vị về cả nguồn vốn và hạ tầng kỹ thuật.
Theo ông Nguyễn Tấn Hoàng Cương, Giám đốc Công ty Cổ phần Truyền thông và CNTT Thần Tốc: “Giải pháp hệ thống giao thông thông minh mà Công ty Thần Tốc đề xuất có thể là một hướng mở. Nếu được cung cấp đầy đủ thông tin các địa điểm kẹt xe, người dân sẽ điều chỉnh thời gian tham gia giao thông hoặc lựa chọn tuyến đường lưu thông phù hợp tránh những điểm nóng ùn tắc giao thông. Nhờ đó, tình trạng kẹt xe sẽ giảm bớt.”
Hiện tại đây là hệ thống thông tin hoàn toàn miễn phí cho người dân. Nguồn lực cho việc xây dựng hệ thống ITS cho thành phố sẽ rất lớn, mất nhiều thời gian nên cần có sự phối hợp giữa các đơn vị nhằm tiết giảm chi phí. Chẳng hạn, Công an thành phố, Trung tâm điều phối giao thông cung cấp tin tức cập nhật về tình hình kẹt xe trong thành phố, các công ty dịch vụ viễn thông hỗ trợ hạ tầng cung cấp thông tin giao thông qua điện thoại di động.
