Gần 450 ha rừng ngập mặn ở Tràng Cát đang bị chặt phá

Cho đến năm 2000, với 730 ha rừng ngập mặn được trồng và bảo vệ xanh tốt, Tràng Cát là lá cờ đầu của ngành lâm nghiệp Hải Phòng. Chỉ bốn năm sau, trong cuộc cạnh tranh đầm, bãi nuôi, trồng thủy sản, 446,5 ha rừng ngập mặn ở Tràng Cát đã và đang bị chặt phá.

Hơn mười năm trước, trong đoàn công tác về Tràng Cát (khi đó thuộc huyện An Hải, Hải Phòng), chúng tôi đã có dịp nghe các chủ đầm nuôi hải sản giải thích về vai trò rừng ngập mặn phòng hộ. Chỉ riêng tác dụng chắn sóng đã giúp tiết kiệm một phần ba công đào đắp các bờ bao đầm, bãi. Các đầm nuôi ven rừng ngập mặn thường có năng suất cao hơn các khu vực khác. Với nhận thức sâu sắc như thế, từ năm 1993 đến năm 2000, được sự hỗ trợ của Chính phủ và một số tổ chức quốc tế, người dân Tràng Cát đã trồng được 730 ha rừng ngập mặn, trở thành hình mẫu của nhiều tỉnh ven biển phía bắc. Hệ môi trường sinh thái được cải thiện rõ rệt. Cua biển các vùng chung quanh trước khi xuất bán thường được đưa về Tràng Cát nuôi thêm một thời gian để nâng chất lượng và giá bán.

Ðầu năm 2001, trước nguồn lợi hấp dẫn, một số người dân Tràng Cát đã tự ý be bờ, đắp đầm lấn vào vùng rừng phòng hộ để nuôi trồng hải sản. Ngày 4-4-2001, Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng kiểm tra, lập biên bản vi phạm phá rừng đắp đầm trái phép của ông Nguyễn Quang Hòe ở xã Tràng Cát. UBND huyện An Hải có quyết định xử phạt hành chính ông Nguyễn Quang Hòe mười triệu đồng và buộc phải trồng lại diện tích rừng bị phá. Ngày 16-12-2001, UBND TP Hải Phòng ra Quyết định số 3710/QÐ-UB, về việc quy hoạch sử dụng bãi triều xã Tràng Cát thành vùng nuôi trồng thủy sản và rừng phòng hộ. Theo đó, đến năm 2010, Tràng Cát sẽ có 1.150 ha nuôi trồng thủy sản và 500 ha rừng ngập mặn. Ðây là một quy hoạch thiếu nghiêm túc và hoàn toàn không tưởng, bởi toàn bộ diện tích khu vực bãi triều của Tràng Cát chỉ khoảng 700 ha. Căn cứ theo Quyết định số 3710 đó, TP Hải Phòng đã cấp giấy phép cho một số công ty TNHH "có tiềm lực kinh tế" nuôi trồng thủy sản tại Tràng Cát. Nhiều khu vực được cấp cho các công ty này hoàn toàn nằm vào vùng rừng phòng hộ đã quy hoạch.

Trước hiện tượng các công ty TNHH từ thành phố về chia nhau khu vực bãi triều - nguồn sống của số đông người dân Tràng Cát, người dân địa phương đã ào ra đào đắp đầm, chiếm giữ đất. Chỉ trong hai năm 2002-2003, gần 300 ha rừng ngập mặn ở Tràng Cát đã bị chặt phá. Cũng thời gian này, Tràng Cát được quy hoạch thành một phường, thuộc quận mới Hải An. Trước tình hình diễn biến phức tạp, chính quyền phường, quận và TP Hải Phòng đã xử lý thiếu tỉnh táo: một số chủ đầm "nhảy dù", được phép thành lập công ty TNHH hợp thức hóa quyền sử dụng diện tích mà họ đã chặt phá rừng, đắp đê bao lấn chiếm. Chỉ trong năm 2004, thêm gần 200 ha rừng ngập mặn phòng hộ bị chặt phá. Nguy hại hơn nữa, một diện tích lớn rừng ngập mặn bị bao trong các đầm nuôi đang chết dần, chết mòn, do không chịu được nước đọng. Theo báo cáo ngày 28-2-2005 của Ðoàn kiểm tra liên ngành, có 48 chủ đầm có hành vi chặt phá, hủy hoại rừng, đắp đầm trái phép. Qua điều tra cho thấy 48 chủ đầm này chỉ là đại diện cho hơn 200 cổ đông tham gia.

Công an TP Hải Phòng đang tiếp tục điều tra khởi tố hình sự đối với các hành vi vi phạm  phải truy cứu trách nhiệm. Trước mắt, chính quyền địa phương tiếp tục rà soát, xử lý vi phạm hành chính theo thẩm quyền, đồng thời yêu cầu các cá nhân phải bồi thường thiệt hại do hành vi chặt phá, hủy hoại rừng là năm triệu đồng/ha. Số tiền này sẽ được đầu tư trở lại cho trồng rừng ngập mặn tại Tràng Cát. UBND quận Hải An cũng đề nghị thành phố thu hồi các quyết định, thông báo chấp thuận đầu tư đối với các dự án tại khu vực bãi triều phường Tràng Cát của các Công ty TNHH 27-7, Thành Ðạt, Phú Gia, vì đầm của các công ty này do cổ đông chặt phá, hủy hoại rừng, đào đắp trái phép. Công ty cổ phần Biển Xanh cũng bị đề nghị thu hồi giấy phép, do diện tích được cấp phép nằm trong vùng trồng rừng quy hoạch.

Ngày 5-5-2005, UBND TP Hải Phòng đã có công văn yêu cầu các ngành thủy sản, nông nghiệp và phát triển nông thôn, văn phòng HÐND và UBND thành phố, UBND quận Hải An và UBND huyện An Dương kiểm điểm làm rõ và có hình thức xử lý nghiêm đối với cán bộ, công chức thiếu trách nhiệm trong việc tham mưu, đề xuất chấp thuận đầu tư, dẫn đến phá hoại nghiêm trọng rừng phòng hộ. Chỉ đạo Chi cục Kiểm lâm kiểm điểm nghiêm túc và có biện pháp xử lý đối với lãnh đạo chi cục và các cá nhân có liên quan đã buông lỏng quản lý, để xảy ra việc phá hoại rừng phòng hộ với quy mô lớn, kéo dài. Thành phố cũng yêu cầu các ngành chức năng đề xuất kế hoạch cụ thể khôi phục diện tích rừng phòng hộ bị hủy hoại để triển khai thực hiện ngay trong mùa trồng rừng ngập mặn tháng 7 tới.