Festival Phở 2026 không chỉ là dịp tôn vinh giá trị của một món ăn đã trở thành biểu tượng quốc gia, mà còn góp phần khẳng định vị thế của phở Việt trong tiến trình hội nhập, hướng tới mục tiêu trở thành di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Sự kiện do Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực tỉnh Ninh Bình chủ trì, phối hợp các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức. Lễ khai mạc diễn ra sôi động với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh Ninh Bình, đại diện Bộ Ngoại giao, đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành tỉnh Ninh Bình và đông đảo nghệ nhân, đầu bếp, làng nghề và các thương hiệu phở tiêu biểu trên cả nước.
Phát biểu khai mạc sự kiện, nghệ nhân Lê Thị Thiết, Phó Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực tỉnh Ninh Bình đã nêu bật lịch sử của vùng đất cổ Thiên Trường của tỉnh Nam Định cũ và Ninh Bình hôm nay, quê hương phát tích của vương triều Trần và là một trong những trung tâm văn hóa của vùng đồng bằng sông Hồng, nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị truyền thống đặc sắc, trong đó có văn hóa ẩm thực.
Nghệ nhân Lê Thị Thiết nhấn mạnh: Trong dòng chảy ấy, nghề phở Nam Định xưa đã hình thành, bồi đắp và trở thành biểu tượng tiêu biểu của văn hóa ẩm thực Việt Nam. Từ những làng nghề truyền thống như Vân Cù, Giao Cù - cái nôi của nghề phở, những nghệ nhân tài hoa đã gìn giữ, trao truyền bí quyết qua nhiều thế hệ. Ngày nay, phở đã được các nghệ nhân sáng tạo ra nhiều loại phở khác nhau, lan tỏa đi khắp mọi miền đất nước, rồi vươn ra thế giới. Ở đâu có người Việt, ở đó có hương thơm của nồi nước dùng phở, có sợi bánh phở mềm mại và tinh thần văn hóa Việt Nam được lan tỏa.
Một dấu mốc quan trọng, đầy tự hào là vào năm 2024, Phở Nam Định và phở Hà Nội đã chính thức được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây không chỉ là sự ghi nhận giá trị văn hóa, lịch sử và nghệ thuật ẩm thực, mà còn là trách nhiệm lớn lao trong việc bảo tồn, phát huy và lan tỏa di sản quý báu này trong đời sống đương đại, hướng tới đưa phở Việt trở thành di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Trong bối cảnh phở đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, việc tổ chức Festival Phở 2026 có ý nghĩa thiết thực trong việc tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận. Qua đó, góp phần đưa ẩm thực Việt Nam trở thành một trong những lĩnh vực quan trọng của công nghiệp văn hóa.
Festival diễn ra trong 3 ngày (từ ngày 20-22/3), quy tụ gần 50 gian hàng của các nghệ nhân, đầu bếp, làng nghề và thương hiệu phở tiêu biểu đến từ khắp ba miền đất nước. Đây là lần hiếm hoi một sự kiện chuyên đề về phở được tổ chức với quy mô lớn, kết hợp đồng bộ giữa trình diễn nghề, trải nghiệm ẩm thực, hoạt động văn hóa và tọa đàm chuyên sâu, tạo nên một chỉnh thể vừa mang tính tôn vinh vừa giàu giá trị nghiên cứu, quảng bá.
Việc tổ chức sự kiện hằng năm mang thông điệp ý nghĩa, không chỉ dừng lại ở niềm tự hào, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc gìn giữ và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh hiện đại. Từ một món ăn dân dã, phở đã trở thành biểu tượng văn hóa mang tính nhận diện quốc gia, gắn liền với đời sống của người Việt và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Việc được ghi danh di sản cấp quốc gia là bước đệm quan trọng, nhưng cũng đồng nghĩa với trách nhiệm tiếp tục chuẩn hóa, hệ thống hóa và lan tỏa giá trị.
Thông qua chuỗi hoạt động phong phú như: trình diễn chế biến phở, không gian trải nghiệm làng nghề, tọa đàm chuyên đề, giao lưu văn hóa ẩm thực, Ban Tổ chức kỳ vọng, Festival sẽ góp phần khẳng định thương hiệu Phở Nam Định của tỉnh Ninh Bình và Phở Việt nói chung, thúc đẩy phát triển du lịch, kinh tế-văn hóa địa phương, đồng thời lan tỏa hình ảnh con người và vùng đất Thiên Trường thân thiện, giàu bản sắc.
Festival Phở 2026 được tổ chức như một bước đi cụ thể trong lộ trình hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Không gian sự kiện được thiết kế theo hướng tái hiện hành trình phát triển của phở, từ cội nguồn làng nghề đến sự lan tỏa trong đời sống hiện đại. Điểm nhấn là các khu vực trải nghiệm như “Cội nguồn Phở”, nơi các nghệ nhân trực tiếp trình diễn quy trình chế biến phở bò Nam Định, phở gà Hà Nội theo phương thức truyền thống, từ khâu chọn nguyên liệu, ninh nước dùng đến kỹ thuật tráng bánh, thái thịt.
Song song đó, các không gian trưng bày như “Chuyện kể từ hạt gạo”, “Hộp ký ức - Khung hình di sản”, “Phở ba miền” góp phần tái hiện một cách hệ thống hành trình của phở gắn với nền văn minh lúa nước, phản ánh chiều sâu văn hóa và tri thức dân gian tích tụ qua nhiều thế hệ. Tại đây, phở không chỉ được nhìn nhận như một món ăn, mà là kết tinh của kỹ năng, kinh nghiệm và bản sắc văn hóa Việt Nam.
Một trong những điểm đáng chú ý của Festival năm nay là việc nhấn mạnh vai trò của cộng đồng làng nghề, đặc biệt là làng phở Vân Cù, nơi được xem là cái nôi của phở bò truyền thống. Trước lễ khai mạc, chuỗi hoạt động “Về với đình làng Vân Cù - Mở trang di sản” đã được tổ chức, tái hiện các nghi lễ tri ân Tổ nghề, giới thiệu quy trình chế biến truyền thống và những câu chuyện nghề được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Bên cạnh giá trị di sản của một nghề truyền thống, Festival Phở 2026 còn ghi dấu sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp và thương hiệu trong lĩnh vực ẩm thực với sự đồng hành tổ chức và tài chính của Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan (Masan Consumer). Sự góp mặt của các doanh nghiệp không chỉ mang lại nguồn lực cho sự kiện, mà còn thể hiện sự gắn kết giữa bảo tồn di sản và phát triển công nghiệp văn hóa. Bên cạnh đó là sự phối hợp của các địa phương, làng nghề và nghệ nhân tiêu biểu trên cả nước, trong đó có làng phở Vân Cù, góp phần tạo nên không gian giao lưu, trình diễn và lan tỏa giá trị văn hóa ẩm thực Việt.
Ngay sau lễ khai mạc, các không gian văn hóa ẩm thực đồng loạt mở cửa, thu hút đông đảo người dân và du khách tham quan, trải nghiệm. Những bát phở nóng hổi được chế biến trực tiếp tại chỗ, cùng các hoạt động giao lưu, biểu diễn nghệ thuật đã tạo nên không khí sôi động, góp phần đưa phở từ không gian bếp núc quen thuộc ra không gian cộng đồng rộng lớn hơn.
