Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Quản lý ngoại thương, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho biết, đa số ý kiến đề nghị quy định về thẩm quyền của Bộ Công thương theo hướng minh bạch, có cơ chế kiểm soát, giám sát; rà soát quy định trách nhiệm của Bộ Công thương để bảo đảm không trái với quy định về chức năng, nhiệm vụ của bộ. Một số ý kiến đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của các bộ, ngành có liên quan; xác định vai trò, vị trí, phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước về ngoại thương cho chính quyền địa phương.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiếp thu, chỉnh lý các nội dung này của dự thảo Luật theo hướng quy định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của Bộ Công thương chủ trì, chịu trách nhiệm trước Chính phủ trong thực hiện quản lý nhà nước về ngoại thương; quy định trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ thuộc thẩm quyền; quy định trách nhiệm của chính quyền địa phương và làm rõ việc phân cấp cho chính quyền địa phương liên quan đến một số lĩnh vực như quy định về cơ chế điều hành hoạt động thương mại biên giới và về phát triển ngoại thương.
Thảo luận tại hội trường, các ý kiến đại biểu đã tập trung năm vấn đề lớn. Thứ nhất, là liên quan đến phạm vi điều chỉnh, từ ngữ, khái niệm trong đạo luật. Thứ hai, là một số vấn đề cụ thể liên quan đến bố cục, nội dung cụ thể của các điều khoản, từ ngữ. Thứ ba, là liên quan đến thẩm quyền, trách nhiệm đầu mối của Nhà nước về quản lý ngoại thương, quản lý xuất nhập khẩu. Trong đó đặc biệt là vai trò, cơ chế, những biện pháp thực thi phù hợp với bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế nhằm đảm bảo công khai, minh bạch, chống lợi ích nhóm, xây dựng môi trường kiến tạo, thuận lợi cho các hoạt động thương mại quốc tế của doanh nghiệp, phù hợp cam kết quốc tế. Thứ tư, các đại biểu cũng đi sâu vào những vấn đề về quản lý nhập khẩu, các biện pháp thúc đẩy xúc tiến xúc khẩu, xử lý tranh chấp thương mại, thực hiện phòng vệ thương mại. Thứ năm, các đại biểu băn khoăn ý nghĩa của hoạt động xúc tiến thương mại (XTTM), các cơ quan XTTM, nhu cầu cần có đầu mối tập trung thống nhất xây dựng chương trình XTTM quốc gia để hỗ trợ nền kinh tế, phục vụ cộng đồng doanh nghiệp trong hoạt động ngoại thương.
Phát biểu tại hội trường, Bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh khẳng định: Dự thảo văn bản luật này được xây dựng dựa trên tinh thần của Hiến định và Hiến pháp và bảo đảm những nguyên tắc cao nhất về quyền tự do kinh doanh, quyền tự do trong hoạt động xuất nhập khẩu theo quy định của pháp luật, hoàn toàn không có thêm bất cứ điều khoản, nội dung nào chứa đựng những giấy phép mới hoặc những quy định mang tính thủ tục, hành chính mới mà chúng ta chỉ tập hợp và thống nhất chung trong các nội dung này nhưng trên tinh thần có tiếp thu, có điều chỉnh sửa đổi để phù hợp với cam kết hội nhập và tinh thần của môi trường kiến tạo hỗ trợ cho doanh nghiệp.
Luật phải xác định rõ một cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ, trước người dân, trước Quốc hội về đầu mối trong quản lý ngoại thương. Đồng thời, có cơ chế, biện pháp trong quản lý ngoại thương, có các cơ chế, biện pháp đi kèm để đảm bảo cơ chế chủ động phối hợp trong các lĩnh vực có liên quan với các cấp quản lý từ trung ương đến địa phương, đặc biệt là các cơ quan chuyên ngành trong từng lĩnh vực chuyên môn sâu.
Bộ trưởng Trần Tuấn Anh khẳng định sẽ duy trì một cơ chế công khai, minh bạch, phải có những biện pháp cụ thể. Vì vậy trong luật này đã yêu cầu cơ quan soạn thảo luật và cơ quan đầu mối có trách nhiệm xây dựng nhanh nhất các văn bản dưới luật như nghị định, thông tư hướng dẫn để cụ thể hóa những nội dung điều khoản với cơ chế rõ ràng, minh bạch, có tính tiên liệu trước.
Bộ Công thương sẽ thực hiện rất rõ ràng, cụ thể, đầy đủ các cơ chế và nội dung liên quan đến việc phân cấp, giao trách nhiệm cho các cấp của chính quyền địa phương. Và tất cả những nội dung cụ thể liên quan đến các điều khoản, nội dung của Luật Quản lý ngoại thương, Chính phủ và Bộ Công thương là đầu mối sẽ có trách nhiệm thực thi theo đúng quy định của luật pháp quốc tế liên quan đến thương mại, đặc biệt những nguyên tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới cũng như các khuôn khổ hội nhập mà Việt Nam đã tham gia.
