Dư luận Nga về phiên tòa ở Saint Petersburg xét xử vụ giết sinh viên Việt Nam Vũ Anh Tuấn

Những ngày qua, báo chí Nga tiếp tục phản ánh dư luận xung quanh phản quyết của Hội đồng bồi thẩm tòa án thành phố Saint Petersburg trong phiên tòa xét xử vụ án giết sinh viên Việt Nam Vũ Anh Tuấn. Đáng chú ý bài đăng trên báo "Tin Tức" ngày 20-10 và chương trình bình luận cuối tuần tối 21-10 của đài truyền hình TV-Center.

"Tin Tức" là tờ báo lớn ở Nga thời gian vừa qua đã đăng loạt bài điều tra về băng đảng thanh niên đầu trọc mang tư tưởng quốc gia cực đoan, phát xít ở thành phố Saint Petersburg. Những bài báo này đã gây "khó chịu" cho chính quyền Saint Petersburg.

Trong bài đăng trên trang 1 - 4 ngày 20-10, tờ báo phân tích vì sao Hội đồng bồi thẩm tòa án Saint Petersburg lại phán quyết các bị cáo không phạm tội giết Vũ Anh Tuấn như cáo trạng của Viện kiểm sát. Bài báo dẫn ra hàng loạt chi tiết cho thấy cơ quan điều tra đã bỏ sót nhiều tình tiết, vi phạm nhiều quy định tố tụng.

Đài truyền hình TV-Center là công ty cổ phần (Chủ tịch Hội đồng quản trị là ông S.Tsoi, trợ lý thư ký báo chí của thị trưởng Mátxcơva Yuri Luzhkov). Đây là một hãng truyền hình khá lớn, phát sóng tới 77 khu vực thuộc LB Nga, mỗi ngày 20 giờ, có khoảng 90 triệu người xem. Chương trình bình luận cuối tuần "Postskriptum" tối 21-10 đã đề cập đậm nét vụ án ở Saint Petersburg, trong chương trình có phỏng vấn nhiều chuyên gia luật.

Các tác giả chương trình cho rằng việc xét xử bằng cơ chế Hội đồng những bồi thẩm nhân dân không có trình độ chuyên ngành luật là còn nhiều bất cập, đáng lo ngại. Nhưng ở Nga hiện cũng rất thiếu điều tra viên giỏi, có trình độ đại học; một bộ phận điều tra viên biến chất. Và đó cũng là thực trạng đáng lo ngại. Tại Saint Petersburg, các bị cáo trong vụ án giết Vũ Anh Tuấn đã đề nghị để Hội đồng bồi thẩm xét xử vì họ thấy Hội đồng bồi thẩm đã "xử nhẹ" trong một số vụ án có yếu tố sắc tộc và tòa án chấp thuận đề nghị này.

Tại Saint Petersburg, bà Thống đốc Valentina Matvienko tuyên bố rằng ở cương vị bà mà đánh giá phán quyết của Hội đồng bồi thẩm là "không hay", bởi vì Hội đồng bồi thẩm là "tòa án nhân dân", "tốt hơn cả là để cho các luật gia mổ xẻ". Thư ký báo chí của Viện kiểm sát Saint Petersburg cho biết hồ sơ vụ án sẽ tiếp tục được nghiên cứu và bên kiểm sát chỉ tiến hành kháng nghị nếu phát hiện được những vi phạm về tố tụng.

Nhìn chung, trong dư luận Nga (báo giới, chuyên gia, chính trị) có ba loại ý kiến. Một loại cho rằng Hội đồng bồi thẩm trong vụ án này thiếu cả chuyên môn và bản lĩnh, một lần nữa đã "tha" cho tội phạm giết người nước ngoài; rộng hơn, thiết chế Hội đồng bồi thẩm không phù hợp với xã hội Nga hiện nay.

Loại thứ hai ủng hộ Hội đồng bồi thẩm, cho rằng trong vụ án giết sinh viên Việt Nam cũng như những vụ án đã và sẽ diễn ra, thiết chế này giúp ngăn ngừa sự lộng hành, độc đoán của cảnh sát và kiểm sát; đây là một biện pháp hướng tới dân chủ trong xét xử và trong sinh hoạt xã hội nói chung.

Loại thứ ba đề cập những vấn đề "to tát" hơn, cho rằng ở nước Nga có tình trạng khủng hoảng chính quyền, chưa có phương sách gì hữu hiệu để đấu tranh chống tội phạm nói chung và tội phạm có yếu tố sắc tộc tôn giáo nói riêng.