Thế mạnh, nhìn đâu cũng thấy
Nếu nhìn từ góc độ du lịch và so sánh lợi thế trong vùng, có lẽ Bến Tre được thiên nhiên ưu ái khá nhiều.
Đó là vùng đất được bao bọc bởi 4 nhánh sông Cửu Long, có bờ biển dài, có rừng ngập mặn, lắm sông, nhiều rạch, cù lao, cồn bải, nên bốn mùa khí hậu ôn hòa, mát mẻ chứa đựng không ít loài động, thực vật đặc thù.
Đó là “quê hương” của xứ dừa, với trên 44.000 ha và là một trong những cái nôi cây ăn trái của Nam bộ, với 36.000 ha xanh tươi trĩu quả quanh năm.
Là địa danh có nhiều di tích lịch sử hiếm có như khu lưu niệm Đồng khởi, Đầu cầu tiếp nhận vũ khí Bắc - Nam…,những làn điệu dân ca đậm đặc sắc thái vùng sông nước miền tây, có đủ các điệu hát ru, hò, vè, lý, hát sắc bùa, cải lương, hát bộ,…
Đây cũng là quê hương và nơi an nghỉ cuối cùng của các danh nhân có tiếng như Võ Trường Toản, Nguyễn Đình Chiểu, Phan Văn Trị, Phan Thanh Giản, Trương Vĩnh Ký, Nguyễn Ngọc Thăng, Sương Nguyệt Ánh, Huỳnh Tấn Phát, Nguyễn Thị Định,…
Nếu biết khai thác tốt, Bến Tre sẽ phát huy được thế mạnh này, thì không chỉ làm cho khách thập phương sảng khoái trong một chuyến đi xa, mở rộng thêm tầm hiểu biết về đất và người nơi đây, mà còn là góp phần không nhỏ vào phát triển kinh tế-xã hội.
Hiện tại, Bến Tre có 7 doanh nghiệp kinh doanh lữ hành với 39 điểm du lịch, 37 cơ sở lưu trú du lịch với 614 phòng, trong đó có một khách sạn Hàm Luông 3 sao và đang xây dựng khách sạn Việt - Úc, khách sạn Vinashin, khách sạn - nhà hàng nổi - tất cả đều sang trọng và hiện đại;
Bến Tre đang khai thác và có kế hoạch nâng cấp khu du lịch Thới Thuận, Cồn Hố, An Phú, mỗi khu du lịch rộng trên 200 ha, cùng với các điểm du lịch Phú Bình, Lan Vương, Cồn Phụng, Cồn Qui, Thừa Đức, Vàm Hồ,…
Thời gian qua cho thấy Bến Tre đã chủ động đầu tư vào du lịch, nhưng thực tế liệu đã đủ điều kiện để thu hút khách?
Vì đâu khai thác chưa hết?
Điều rất mừng là gần đây, Bến Tre đã có quy hoạch về du lịch và đã công bố rộng rãi trong các ngành, các cấp và trên phương tiện thông tin đại chúng, nhưng không có nghĩa là không còn ít điểm lo.
Khó khăn lớn nhất hiện nay đối với Bến Tre là điều kiện cơ sở hạ tầng như cầu, đường chẳng hạn. Đừng tưởng rằng có cầu Rạch Miễu thì khách du lịch sẽ ào ạt về Bến Tre.
Thực trạng rõ mồn một là đường về những nơi có điểm du lịch như biển Thừa Đức, Thới Thuận, Cồn Hố, Thạnh Phong… chưa được đầu tư đúng mức. Cầu nói chung là còn quá ọp ẹp. Nước ngọt và nước sạch phục vụ du khách ở những vùng nước mặn và nhiễm mặn còn phập phù, phụ thuộc theo mùa. Dịch vụ viễn thông vẫn là điều đáng lo ngại…
Chủ trương xã hội hóa là đúng, có cơ chế thu hút đầu tư là quan trọng, nhưng chi ngân sách không mạnh dạn đầu tư cho những những việc trên, thế nên chưa hấp dẫn hút khách, kéo khách vào tận nơi, còn lâu lắm đối tác đầu tư du lịch mới về đến đây.
Con người cũng là yếu tố rất quan trọng đối với du lịch Bến Tre. Theo thống kê, lao động trong ngành du lịch của tỉnh năm 2000 có 1.135 lao động, trong đó qua đào tạo chỉ là 312 người, đến năm 2008 là 3.574 người, qua đào tạo là 1.429 người. Tuy có tăng số lượng lao động và cũng tăng lượng người qua đào tạo, nhưng thực tế vẫn còn thiếu rất nhiều.
Học sinh nghỉ hè đi tắm biển ở Cồn Nhàn (Ba Tri).
Trước hết phải nói là hướng dẫn viên.
Có lần, tham gia vào một đoàn khách đến tham quan, tôi đã nghe một nhận xét: “Phổ biến vẫn còn giới hạn là người dẫn đường chưa đủ khả năng (thậm chí chưa biết) tranh thủ giới thiệu văn hóa, lịch sử địa phương khi dẫn khách (điều mà nhiều du khách rất cần), còn người thuyết minh gần như là trả bài cho du khách, từ đầu đến cuối, bất kể khách đang cần gì, muốn nghe gì, thiếu thông tin gì”.
Câu hỏi đặt ra là: “Tại sao chỉ giới hạn ở những gì chúng ta có, mà không vươn tới đáp ứng nhưng gì khách đang cần?”. Nếu so với một số điểm du lịch “ăn nên, làm ra” trong nước, có lẽ lời nhận xét trên là thật lòng với Bến Tre. Sự thua kém của du lịch Bến Tre so các nơi khác trước hết là ở chỗ này.
Trình độ ngoại ngữ cũng có vấn đề. Rất ít điểm du lịch ở Bến Tre có cán bộ tại chỗ nói được tiếng nước ngoài. Nếu có chăng cũng giới hạn ở trình độ phổ thông, nên thường bị động khi sử dụng từ ngữ chuyên ngành.
Nhận thức về du lịch, khai thác du lịch, tiềm năng du lịch của cộng đồng người dân sống chung quanh di tích cũng là một nhân tố góp phần làm du lịch không phát triển. Chưa kể chuyện buôn bán chụp giật, sinh hoạt hàng ngày quá lôi thôi, ăn mặc lượm thượm.
Tôi còn nhớ, ít nhất một lần, khá vất vả dưới chân biểu tượng Bến tàu không số ở xã Thạnh Phong. Khách muốn chụp ảnh có biểu tượng mà các em nhỏ cứ thập thò, thập thò phía sau, thợ nhiếp ảnh cứ ngấm hoài mà không bấm máy được. Trời nắng, phải đứng lâu, khách bực mình,… còn nhiều và nhiều lắm những điều đang vướng ở các khu di tích trong tỉnh.
Nếu nói làm du lịch, thì Bến Tre chưa phải quyết liệt cho lắm.
Cầu, đường, điện, viễn thông, nước sạch… chưa được đầu tư đúng mức thì có thể hiểu được vì kinh phí có hạn.
Nhưng không ít người đã vỡ khóc vỡ cười khi đến Khu lưu niệm Đồng khởi thấy trong tủ có để mấy chiếc nón ghi rõ dòng chữ “Khu lưu niệm Đồng khởi” trên nón, khách hỏi mua không bán, xin để làm kỹ niệm cũng không cho. Đến Đền thờ Nguyễn Đình Chiểu, có sách trưng bày trong tủ, khách hỏi mua cũng không có để bán. Vậy ta bầy cho họ thèm ư? Giới thiệu, quảng bá như thế có hiệu quả không? Và đương nhiên, trình độ làm kinh tế từ du lịch còn hoang sơ lắm.
Nói chung, những khu di tích cách mạng, di tích lịch sử, di tích văn hóa ở Bến Tre chưa có nơi nào có sách để bán nhằm giới thiệu rộng ra cho du khách thập phương. Hỏi ngành chuyên môn thì trả lời là “Không có kinh phí”, “Bán chậm khó thu hồi vốn, nên không ai tham gia đầu tư”.
Mặc dù khách đến ngày một nhiều hơn, tiền thu về cũng cao hơn, nhưng không vì vậy đã yên tâm gọi là hiệu quả. Tất nhiên, làm việc gì cũng phải có “thực dụng” một tí, nhưng thử cộng lại xem, công sức và tiền của đã bỏ vào du lịch bao nhiêu, ngoài số tiền thu về, thì làm cho bao nhiêu người hiểu về Bến Tre và hiểu được cái gì? Lãng phí ở đây không chỉ là tiền là bạc, mà cái chính đáng lo là sự mai một trong nhận thức của con người về một sự kiện chính trị, văn hóa, lịch sử… cứ trôi đi theo năm tháng mà chưa có cách nào giữ lại được thì, chắc chắn đích cuối cùng của nó, ai cũng đoán được là… trôi vào quên lãng.
Làm du lịch không chỉ có một nhóm người hoặc “ưu tiên” cho một ngành nào đó, mà phải là cả hệ thống chính trị, cả xã hội mới làm được. Đầu tư vào du lịch không chỉ có tiền, mà còn là kiến thức, lúc ấy, tiềm năng mới có cơ may biến thành hiện thực. Bất cứ thái độ “ăn xổi, ở thì”, chỉ coi trọng kết quả trước mắt, thì hậu quả để lại là khôn lường.
Làm du lịch thấy vậy nhưng mà không dễ. Tôi tự hỏi: Tại sao rất nhiều nơi trong cả nước làm được, du khách đến không muốn về, về rồi mà vẫn muốn trở lại, trong khi đó ở Bến Tre lại làm chưa được ? Đâu có cái khó nào mà không “ló” ra cái khôn.
Trên mảnh đất cù lao này, đã có không ít những “chồi non” đang lớn lên từng mặt, từng ngày. Có điều là đã thấy mà chưa tổng kết, và đặc biệt trong mỗi người sống trên mảnh đất cù lao này vẫn còn xem du lịch đơn giản chỉ đơn thuần là chuyện vui chơi, giải trí, nên chưa đặt nó vào đúng vị trí và đối xử ngang tầm.
Lê Quang Nhung
