Điện ảnh Mexico có đột phá sau thành công của Alfonso Cuaron?

Bộ phim kinh dị 3D của đạo diễn Alfonso Cuaron giành tới bảy giải Oscar, nhận được nhiều lời khen ngợi, được đánh giá là phim gây chấn động về một câu chuyện tưởng tượng trong vũ trụ. Ngoài những thành công trên đấu trường giải thưởng, phim còn thắng lợi cả ngoài phòng vé với hơn 700 triệu USD doanh thu vé rạp toàn cầu. Giải thưởng Đạo diễn xuất sắc nhất mà Viện Hàn lâm Khoa học và nghệ thuật Mỹ trao tặng cho Alfonso Cuaron càng giá trị hơn khi ông là đạo diễn gốc Latin đầu tiên giành được giải thưởng này.

Tuy nhiên, điều đáng nói là vị đạo diễn 52 tuổi này lại dành phần lớn thời gian trong sự nghiệp của mình ở bên ngoài Mexico, sau khi ông đấu tranh để tăng nguồn tài chính cho các dự án phim thực hiện tại quê nhà. Cùng với Cuaron, các đạo diễn hàng đầu khác của Mexico là Guillermo Del Toro và Alejandro Gonzalez Inarritu cũng đều chuyển ra nước ngoài sinh sống và làm việc.

Trở lại mảnh đất quê hương ông, một thế hệ các nhà làm phim mới của Mexico đã chỉ ra những tác phẩm của Cuaron có rất ít việc để làm được trong nước. Gravity do hãng Warner Bros thực hiện, với tổng chi phí khoảng 100 triệu USD. Trong khi đó, các đạo diễn Mexico phải vật lộn mới có thể huy động được nhiều lắm là 2 triệu USD cho một phim.

Nhiều nhà làm phim độc lập Mexico đã tìm thấy thành công thương mại ở nước ngoài nhiều hơn là trong nước, nơi mà tất cả đều đang phải đấu tranh vô cùng vất vả với các hãng phim khổng lồ của Hollywood, ngày đêm chiếm lĩnh phần lớn các rạp chiếu.

Ivan Avila Duenas, người trình chiếu bộ phim thứ tư của m ình tại LHP quốc tế Mexico than thở: “Nơi duy nhất bạn không thể xem phim Mexico chính là tại Mexico”.

Chính vì thế, cho nên mặc dù nơi chôn nhau cắt rốn của Cuaron là Mexico, nhưng hầu hết các phim của ông đều làm dưới mác Hollywood.

Vào thập niên 90, Cuaron rời khỏi Mexico để làm việc tại Mỹ, sau đó là Anh, và trở nên nổi tiếng với hàng loạt phim chuyển thể từ tác phẩm văn học của các tác giả Anh, trong đó có phần 3 của bộ sách nổi tiếng Harry Potter của nữ nhà văn J.K Rowling (tập Harry Potter và tù nhân ngục Azkaban), cũng như Children of Men của P.D. James.

Tuy nhiên, thẳng thắn mà nói, thành công bên ngoài cũng giúp cho Cuaron dễ dàng hơn trong việc tìm kiếm vốn và thực hiện những dự án nhiều tiền ở Mexico, đồng thời giúp đưa tên tuổi một số diễn viên Mexico ra quốc tế, trong đó có Gael Garcia Bernal và Diego Luna.

Khi Cuaron thành công lần đầu tiên vào thập niên 90, điện ảnh Mexico vẫn sản xuất rất ít phim, chỉ khoảng trên dưới 10 phim mỗi năm. Năm ngoái, số lượng phim đã lên tới 100 phim, nhờ vào việc giảm thuế cho các nhà tài trợ và đồng sản xuất giữa các công ty Mexico và đối tác nước ngoài.

Hai đồng nghiệp nổi tiếng của Cuaron là Del Toro và Inarritu, cũng giống như ông, đều được hỗ trợ bởi các hãng phim lớn của Mỹ. Julian Herandez, một nhà làm phim Mexico cũng từng giành nhiều giải thưởng điện ảnh nước ngoài cho biết: “Cả ba nhà làm phim này đều không làm phim Mexico. Họ không thực hiện các dự án điện ảnh trong hệ thống của Mexico và các đề tài của họ đều không liên quan đến xã hội hay cuộc sống của người dân Mexico”. Bản thân Julian Herbandez, mặc dù thành công nhiều ở nước ngoài, nhưng lại khá chật vật ở Mexico. Ông bình luận: “Vì thế, giải Oscar của Alfonso Cuaron mặc dù khiến chúng tôi rất vui mừng, nhưng lại không có ý nghĩa gì với việc sẽ thúc đẩy điện ảnh Mexico khá hơn”.

Nhưng một thực tế là giờ đây ngày càng nhiều nhà làm phim Mexico theo con đường của ba nhà làm phim kỳ cựu nói trên: tìm kiếm và gặt hái thành công không phải trên đất nước mình. Có lẽ đó cũng là một trong những ảnh hưởng tích cực có thể kể đến của các giải thưởng. Nhiều đạo diễn Mexico từng giành giải tại các LHP lớn như Cannes, Berlin, hay Venice, ở cả phim truyện và phim tài liệu. Despues de Lucia (hay After Lucia), của đạo diễn kiêm biên kịch Michel Franco, đã giành giải cao nhất tại LHP Cannes năm 2012, ở hạng mục Un Certain Regard.

Và sau khoảng hơn một thập kỷ thành công đối với giới phê bình, dường như phim ảnh Mexico đang có những bước tiến đầu tiên trên con đường vươn ra rạp của mình. Năm ngoái, hai bộ phim nội đã có cú đột phá vô cùng ấn tượng, đó là Nosotros los Nobles (We Are the Nobles) với doanh thu vé tới 26 triệu USD, và Instructions Not Included doanh thu hơn 85 triệu USD.

Chính Alfonso Cuaron cũng thổ lộ hy vọng rằng, thành công của mình sẽ đem lại nhiều hứng khởi hơn cho các nhà làm phim Mexico: “Tôi cho rằng vẫn chưa có đủ sự chú ý tới văn hóa Mexico và những gì đang diễn ra tại đất nước chúng tôi”.