"Điểm nghẽn" hạ tầng giao thông cản trở phát triển kinh tế-xã hội vùng Đông Nam Bộ

Tại hội nghị, các đại biểu cho rằng, một trong những điểm nghẽn lớn của Vùng Đông Nam Bộ là về kết nối hạ tầng giao thông. Theo nghiên cứu sơ bộ của Sở Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh, tình trạng ùn tắc giao thông khiến Thành phố Hồ Chí Minh thiệt hại khoảng 6 tỷ USD mỗi năm. Dù Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều quyết sách để giải quyết ùn tắc giao thông nhưng việc ách tắc ở cửa ngõ thành phố khiến việc lưu thông, vận chuyển hàng hóa giữa các địa phương trong vùng gặp rất nhiều khó khăn, gây cản trở cho sự phát triển kinh tế rất lớn.

Các địa phương trong vùng còn có sự chênh lệch lớn về quy mô kinh tế, Thành phố Hồ Chí Minh chiếm hơn 50% GRDP của vùng, các địa phương còn lại chiếm tỷ trọng thấp. Sự tăng trưởng chậm lại của thành phố ảnh hưởng đến tăng trưởng chung của vùng.

Với vị trí địa lý thuận lợi, nằm ở vùng chuyển tiếp giữa Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, vị trí trung tâm của khu vực Đông Nam Á, cửa ngõ giao lưu quốc tế, Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò quan trọng trong thu hút đầu tư và trở thành đầu mối giao lưu với các vùng trong cả nước và quốc tế, đóng vai trò quan trọng trong phát triển vùng.

Giai đoạn 2016-2020, Thành phố Hồ Chí Minh đóng góp cao nhất vào tốc độ tăng trưởng của Vùng Đông Nam Bộ và Vùng kinh tế trọng điểm phía nam. Thành phố có sức hút và sức lan tỏa lớn đối với nguồn vốn đầu tư vào thành phố và đầu tư của thành phố ra vùng Đông Nam Bộ và cả nước; là trung tâm ngân hàng, tài chính, khoa học công nghệ, y tế, giáo dục đào tạo của vùng, cung cấp các sản phẩm chất lượng cao về dịch vụ, đào tạo nguồn nhân lực, phục vụ khám chữa bệnh, hỗ trợ nghiên cứu phát triển cho các doanh nghiệp trong vùng…

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, tăng trưởng kinh tế của Vùng kinh tế trọng điểm phía nam và Vùng Đông Nam Bộ chậm lại và chậm hơn tốc độ tăng trưởng chung của cả nước. Giai đoạn 2016-2020, Vùng kinh tế trọng điểm phía nam đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 5,65%/năm, vùng Đông Nam Bộ tăng trưởng 5,51%/năm, trong khi cả nước tăng 5,99%/năm. Điều này làm giảm tỷ trọng trong cơ cấu kinh tế cả nước, trong đó khu vực công nghiệp giảm từ 64,81% năm 2015 xuống còn 57,11% vào năm 2020.

Để Thành phố Hồ Chí Minh trở thành đầu tàu của Vùng kinh tế trọng điểm phía nam và để Vùng kinh tế trọng điểm phía nam phát triển bền vững, các đại biểu kiến nghị cần mở rộng việc phân cấp, phân quyền cho các địa phương trong vùng, nâng cao tính tự chủ tự chịu trách nhiệm của địa phương trong một số lĩnh vực quản lý đầu tư, quy hoạch, xây dựng, đất đai, môi trường và ngân sách.

Đặc biệt, cần phân chia cụ thể các vùng hợp lý trên nguyên tắc một địa phương chỉ là thành viên một vùng; tập trung phân cấp mạnh hơn về quản lý và quản lý ngân sách để các tỉnh, thành phố trong vùng có điều kiện và nguồn lực để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, thu hút nguồn lực đầu tư để tạo động lực phát triển.

Cùng với đó, nhanh chóng triển khai nhiệm vụ lập quy hoạch Vùng Đông Nam Bộ đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhằm cụ thể hóa phát triển Vùng Đông Nam Bộ thành vùng năng động, đi đầu trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Ưu tiên tập trung nguồn vốn ngân sách và nguồn vốn ODA để đầu tư xây dựng các công trình giao thông trọng điểm của vùng; nhất là quy hoạch, xây dựng và phát triển hệ thống logistics trong Vùng kinh tế trọng điểm phía nam, có sự kết nối với hệ thống cấp quốc gia và liên vùng bao gồm hệ thống hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh (giao thông, cảng và kho bãi…) và mạng thông tin quản lý (tài chính, ngân hàng, hải quan, thuế...)...

Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, vùng kinh tế trọng điểm phía nam là bệ đỡ cho các vùng chung quanh phát triển. Trong bối cảnh thế giới thay đổi nhanh chóng đã mở ra rất nhiều cơ hội mới cũng như những thách thức mới, từ đó chúng ta đưa ra định hướng phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, Vùng Đông Nam Bộ để xứng đáng là trung tâm lớn cả nước và phát triển nhanh hơn nữa, bền vững hơn nữa.

Để đạt được mục tiêu trên, Thành phố Hồ Chí Minh,Vùng Đông Nam Bộ phải định hình lại cơ hội phát triển, phải có những cơ chế, chính sách mới. Những cơ chế, chính sách mới phải đặc thù, vượt trội, cạnh tranh với quốc tế.