Đề xuất gắn mức kỷ luật hành vi gây lãng phí với giá trị thiệt hại

Theo dự thảo, việc xem xét miễn, giảm hoặc loại trừ trách nhiệm kỷ luật sẽ được thực hiện theo quy định của Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức, Nghị định số 73/2023/NĐ-CP và các quy định pháp luật liên quan.

Đồng thời, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất bổ sung thêm một số tình tiết được xem xét giảm nhẹ như trường hợp thực hiện theo mệnh lệnh của cấp trên nhưng không biết đó là quyết định trái pháp luật; hoặc chủ động phát hiện vi phạm, kịp thời ngăn chặn, khắc phục hậu quả xảy ra.

Bộ Tài chính cho biết, việc bổ sung các trường hợp giảm nhẹ nhằm tạo cơ sở pháp lý để đánh giá khách quan trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức trong quá trình thực thi công vụ, đồng thời bảo đảm phù hợp với chủ trương khuyến khích cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị khi để xảy ra hành vi gây lãng phí trong phạm vi quản lý, phụ trách. Theo đó, tùy tính chất và mức độ vi phạm, người đứng đầu có thể bị áp dụng các hình thức kỷ luật từ khiển trách, cảnh cáo đến cách chức.

Cụ thể, hình thức khiển trách được áp dụng trong trường hợp hành vi gây lãng phí chưa đến mức bị xử lý hình sự hoặc bị xử lý hình sự bằng hình thức phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 3 năm. Hình thức cảnh cáo áp dụng đối với trường hợp hành vi gây lãng phí bị xử lý hình sự với mức phạt tù từ trên 3 năm đến 7 năm; còn hình thức cách chức được áp dụng khi hành vi gây lãng phí bị xử lý hình sự với mức phạt tù từ trên 7 năm đến 20 năm.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp có hành vi gây lãng phí, dự thảo Nghị định đề xuất phân hóa rõ các mức kỷ luật theo giá trị thiệt hại. Theo đó, trường hợp vi phạm lần đầu gây thiệt hại dưới 50 triệu đồng hoặc gây thiệt hại từ 50-75 triệu đồng nhưng có tình tiết giảm nhẹ sẽ bị áp dụng hình thức khiển trách. Hình thức cảnh cáo được áp dụng đối với trường hợp tái phạm hoặc vi phạm lần đầu nhưng gây thiệt hại từ 50-75 triệu đồng.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, hình thức cách chức được áp dụng trong trường hợp tái phạm sau khi đã bị cảnh cáo hoặc gây thiệt hại trên 75 triệu đồng nhưng có thái độ tiếp thu, sửa chữa, chủ động khắc phục hậu quả và có tình tiết giảm nhẹ. Trong khi đó, trường hợp tái phạm sau khi đã bị cách chức hoặc cảnh cáo; hoặc gây thiệt hại trên 75 triệu đồng nhưng không có thái độ tiếp thu, sửa chữa, khắc phục hậu quả và có tình tiết tăng nặng có thể bị buộc thôi việc.

Theo Bộ Tài chính, việc quy định cụ thể mức thiệt hại làm căn cứ áp dụng hình thức kỷ luật được xây dựng trên cơ sở tham khảo các quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, đồng thời bảo đảm phù hợp với các quy định của Bộ luật Hình sự liên quan đến hành vi thất thoát, lãng phí.

Ngoài các hành vi trực tiếp gây lãng phí, dự thảo cũng quy định hình thức xử lý đối với các vi phạm trong tổ chức thực hiện công tác phòng, chống lãng phí như chậm ban hành chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; vi phạm chế độ báo cáo; không công khai thông tin; cản trở hoạt động kiểm tra hoặc không chấp hành kết luận kiểm tra. Theo cơ quan soạn thảo, các hành vi này chủ yếu bị xem xét áp dụng hình thức khiển trách hoặc cảnh cáo do mức độ vi phạm chưa nghiêm trọng và không gây thiệt hại vật chất lớn.

Bên cạnh việc bổ sung các quy định mới, dự thảo cũng lược bỏ một số nội dung không còn phù hợp như quy định về Hội đồng xử lý trách nhiệm bồi thường thiệt hại, quy định xác minh sơ bộ giá trị thiệt hại hoặc căn cứ xác định thiệt hại là bản tường trình của người vi phạm. Theo đó, việc xem xét trách nhiệm bồi thường sẽ do Hội đồng xử lý kỷ luật thực hiện nhằm tinh gọn quy trình và bảo đảm thống nhất trong xử lý.

Dự thảo được kỳ vọng sẽ tạo căn cứ rõ ràng hơn trong xác định trách nhiệm đối với các hành vi gây thất thoát, lãng phí; đồng thời góp phần chuẩn hóa quy trình xử lý, nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công và siết chặt trách nhiệm thực thi công vụ trong khu vực công.

​