Để Sơn La khai thác tiềm năng du lịch có hiệu quả

Có lần, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, Giáo sư tiến sĩ Tô Ngọc Thanh, người đã từng lăn lộn với vùng đất này nhiều năm nhận xét: "Sơn La, Tây Bắc  là một trong những vùng đất đặc sắc, giàu có các giá trị văn hóa ở nước ta...". Vì vậy, vùng đất này giàu tiềm năng để phát triển du lịch, sẽ là điểm đến của một khu vực hấp dẫn nếu được đầu tư và phát triển đúng hướng.

Về điều kiện tự nhiên, Sơn La nằm ở vị trí trung tâm của khu vực Tây Bắc - nơi có dãy núi Phan Xi Phăng trong dãy Hoàng Liên Sơn thoải dần qua Sơn La theo hướng Tây Bắc, cùng với kiến tạo địa chất đá vôi, hình thành nhiều hang động tự nhiên. Sơn La có hai con sông lớn là sông Ðà và sông Mã, hàng nghìn sông, suối len lỏi qua những ngọn núi cao, qua hai cao nguyên lớn Mộc Châu và Nà Sản, tạo ra những ngọn thác đẹp của một vùng đất màu mỡ. Thời tiết mát mẻ, cảnh sắc núi non, làng bản hòa quyện với thiên nhiên làm cho cuộc sống của người dân gần gũi, mến khách. Là một tỉnh miền núi biên giới nghèo, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, song Sơn La lại là nơi có nền văn hóa đặc sắc, nhất là các lễ hội văn hóa dân gian. Trong những năm tới đây, thực hiện chủ trương của Ðảng và Nhà nước về xây dựng Thủy điện Sơn La, nhiều công trình lớn của đất nước, cơ sở hạ tầng như: quốc lộ 6, sân bay Nà Sản, vận tải đường sông qua cảng Tà Hộc (Mai Sơn) được đầu tư, nâng cấp, đưa đến những cảnh sắc mới, cảm nhận mới về con người, mảnh đất giàu truyền thống cách mạng ở Sơn La.

Hiện nay, tỉnh Sơn La được Tổng cục Du lịch xếp vào diện ưu tiên  trong Chương trình hành động quốc gia về du lịch. Hai năm qua, Sơn La đã xây dựng được chương trình phát triển du lịch, xây dựng xong danh sách các điểm du lịch. Bước đầu các điểm du lịch văn hóa lịch sử được đầu tư, tôn tạo như: Nhà ngục Sơn La, Ðền vua Lê Thái Tông, Hang Rơi (Mộc Châu), hồ Tiền Phong, khu nước nóng bản Mòng (thị xã Sơn La). Ngoài ra, ở các huyện, các địa phương trong tỉnh, chỗ nào cũng đều có điểm du lịch sinh thái, cộng đồng, như: Rừng Noong Cốp (Phù Yên); hồ Chiềng Khoi, hang bản Khẳm (Yên Châu); mỏ nước nóng Pi Toong (Mường La), v.v. Tuy nhiên, các điểm du lịch này chưa được đầu tư bài bản, hoạt động tự phát, do dân bung ra khai thác là chính, chưa có cơ chế, quản lý cụ thể. Hoạt động du lịch - dịch vụ ở Sơn La mới dừng ở việc khai thác tiềm năng du lịch có sẵn và thiên về đầu tư vào các nhà hàng, khách sạn, nhưng chất lượng và quy mô nhỏ lẻ, phương thức kinh doanh đơn điệu, chỉ là nơi ăn nghỉ của khách. Cả tỉnh mới có 54 khách sạn, nhà nghỉ, với 761 phòng, tổng số vốn kinh doanh 88 tỷ 875 triệu đồng. Năm 2003, khách đến Sơn La đạt 95.954 lượt người, tăng 15% so năm trước, tổng doanh thu 16 tỷ 295 triệu đồng, tăng 19%. Nhìn vào con số tăng trưởng về du lịch ở Sơn La có vẻ phát triển khá, nhưng chất lượng còn yếu và không bền vững. Ðánh giá điều này, có người ví hình ảnh Sơn La như nàng công chúa ngủ quên trong rừng. Vấn đề là làm thế nào để đánh thức tiềm năng to lớn này. Ðây cũng chính là một định hướng quan trọng trong cơ cấu phát triển kinh tế - xã hội đã được ghi trong Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ tỉnh Sơn La lần thứ 11. Ðặc biệt, nếu so sánh với một số tỉnh chung quanh, như: Ðiện Biên, Lao Cai, Yên Bái, Hòa Bình thì việc đầu tư cho ngành kinh tế du lịch dịch vụ ở Sơn La đi quá chậm, chưa tương xứng với tiềm năng của một vùng đất giàu đẹp ở Tây Bắc.

Ðể có một chiến lược lâu dài về du lịch, những năm tới đây, tỉnh Sơn La cần đẩy mạnh hơn nữa việc xây dựng chương trình phát triển du lịch có quy mô  hợp lý, hình thức phù hợp theo hướng khai thác được tiềm năng lợi thế, đi tắt đón đầu và phát triển bền vững. Triển khai làm tốt công tác quy hoạch, gắn các hoạt động văn hóa với khu vui chơi giải trí và du lịch sinh thái cộng đồng. Muốn vậy, cần có các cán bộ chuyên gia và đội ngũ làm du  lịch giỏi, tạo cơ chế, hành lang pháp lý, môi trường để thu hút được nhiều nhà đầu tư phát triển du lịch.  Cần tăng cường năng lực hoạt động của Ban chỉ đạo du lịch của tỉnh. Ðẩy mạnh công tác tuyên truyền, xây dựng trang thông tin điện tử du lịch Sơn La và các ấn phẩm quảng bá du lịch, tổ chức các ngày hội văn hóa các dân tộc, khôi phục các nghề truyền thống ở các làng, bản. Ðồng thời, cùng với nguồn ngân sách địa phương, kêu gọi các tổ chức, các nhà đầu tư xây dựng các bản văn hóa du lịch, các khu rừng sinh thái gắn với giáo dục truyền thống lịch sử.

Cùng với những nỗ lực của tỉnh, Sơn La rất cần sự hỗ trợ, giúp đỡ trực tiếp của ban chỉ đạo Nhà nước về du lịch và Tổng cục Du lịch nhằm xây dựng một chiến lược phát triển du lịch lâu dài, có hiệu quả kinh tế - xã hội. Ðây chính là một ngành kinh tế quan trọng giúp Sơn La nhanh chóng thoát khỏi trạng thái tỉnh đặc biệt khó khăn để phát triển bền vững.