Đề phòng thời tiết bất thường

Từ đầu năm đến nay, thời tiết ở Việt Nam đã có những hiện tượng bất thường.

Ðợt rét đậm đầu tiên trong vụ đông xuân 2003-2004 kéo dài 11 ngày (từ 19 đến 29-1). Ðợt rét đậm này xuất hiện rất muộn so với trung bình nhiều năm (TBNN) và hiếm thấy trong mấy chục năm gần đây. Trong khi nhiều nơi ở Tây Nguyên, Nam Bộ hai, ba tháng liền không mưa, hạn hán xảy ra ở nhiều nơi, mặn lấn sâu vào vùng ven biển ở đồng bằng sông Cửu Long (ÐBSCL), thì ngay từ giữa tháng 4, ở các tỉnh thuộc Bắc Bộ liên tục có mưa, một số nơi ở phía tây Bắc Bộ, vùng núi phía bắc có mưa vừa đến mưa to đã chấm dứt tình trạng hạn hán trong khu vực. Cũng do mưa nhiều trong tháng 5, các tỉnh Bắc Bộ không xảy ra nắng nóng, nên nhiệt độ thấp hơn TBNN gần 1 độ C.

Theo số liệu quan trắc, tổng lượng mưa 5 tháng đầu năm trên phạm vi cả nước phổ biến thấp hơn hoặc xấp xỉ TBNN; riêng trong hai tháng 4 và 5 nhiều nơi ở phía Tây Bắc Bộ, vùng núi phía bắc có tổng lượng mưa cao hơn TBNN, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ lượng mưa trong tháng 5 cao hơn TBNN. Vào thời điểm cuối tháng 1, mức nước sông Hồng tại Hà Nội xuống 1,97m(27-1), là mức nước thấp nhất so với cùng kỳ trong 100 năm qua, thì ngày 17-4 đã xảy ra đợt lũ trên sông Ðà với lưu lượng về hồ Hòa Bình là 2.200 m3/giây, lớn nhất so với lũ trong tháng 4 của 100 năm qua. Lũ tiểu mãn xảy ra vào cuối tháng 5, đúng quy luật nhưng lớn hơn nhiều và cũng kéo dài hơn nhiều so với những năm trước đây. Ðợt lũ tiểu mãn năm nay không chỉ xảy ra trên các sông ở Bắc Bộ mà còn ở các sông thuộc Bắc Trung Bộ. Trên sông Ðà, lưu lượng lớn nhất về hồ Hòa Bình  vào ngày 31-5 là

7.350 m3/giây, lớn thứ hai trong chuỗi số liệu quan trắc từ năm 1956 đến nay. Trên sông Lô, vào những ngày cuối tháng 5 xảy ra một đợt lũ với biên độ gần 6 m, đỉnh lũ trên sông Lô tại Tuyên Quang đã vượt báo động một là 0,26 m. Ðỉnh lũ trên sông Thao tại Yên Bái vượt báo động một 0,6 m. Mức lũ trên sông Hồng tại Hà Nội là 7,3 m, với biên độ là 2,5 m, thuộc loại lớn trong số liệu quan trắc trong tháng 5 nhiều năm qua. Trên hệ thống sông Thái Bình vào cuối tháng 5 cũng xảy ra đợt lũ cao hơn báo động một, vào loại lũ lớn so với các trận lũ tiểu mãn xảy ra trước đây.

Về bão và áp thấp nhiệt đới (ATNÐ), cho đến nay, trên khu vực tây bắc Thái Bình Dương đã xảy ra năm cơn bão (ở mức TBNN), nhưng trên Biển Ðông, ngay từ giữa tháng 5 đã có một ATNÐ hoạt động, sớm hơn TBNN khoảng một tháng. Cơn bão đầu tiên hoạt động trên Biển Ðông cũng xuất hiện ngay đầu tháng 6. Tiếp theo, cơn bão số 2 đổ bộ vào Bình Ðịnh ngày 12-6 gây gió mạnh cấp 6, cấp 7, giật cấp 10 ở các tỉnh Bình Ðịnh, Quảng Ngãi và gây ra một đợt mưa lớn từ ngày 11 đến 14-6 ở các tỉnh từ Nghệ An đến Phú Yên. Lượng mưa phổ biến ở các địa phương 200-300 mm, một số nơi lớn hơn như Hà Tĩnh 610 mm, Ðô Lương (Nghệ An) 427 mm, Kỳ Anh (Hà Tĩnh) 406 mm... Các tỉnh Tây Nguyên cũng có một đợt mưa 100-150 mm; riêng thị xã Plây Cu 281 mm, Ea Hleo (Ðác Lắc) 173 mm; các khu vực đồng bằng Bắc Bộ, Thanh Hóa, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Nam Bộ có lượng mưa phổ biến 50-100 mm.

Theo nhận định của Trung tâm dự báo Khí tượng - Thủy văn T.Ư, trong mùa mưa, lũ, bão năm nay, số cơn bão và ATNÐ ảnh hưởng trực tiếp đến nước ta có khả năng ở mức thấp hơn TBNN (TBNN là 5-6 cơn). Lượng mưa ở Bắc Bộ từ tháng 5 đến tháng 7 ở mức cao hơn TBNN, tổng lượng mưa từ tháng 5 đến tháng 10 ở mức xấp xỉ hoặc cao hơn TBNN và cao hơn mùa mưa năm 2003. Thực tế trong tháng 5 vừa qua, lượng mưa ở hầu hết các trạm quan trắc thuộc Bắc Bộ đã cao hơn TBNN 10-50%. Nên nhiệt độ từ tháng 5 đến tháng 10 trên phạm vi cả nước phổ biến ở mức xấp xỉ hoặc cao hơn TBNN một chút; riêng các tỉnh thuộc Bắc Bộ, Trung Bộ từ tháng 5 đến tháng 7 có một số đợt nắng nóng, nhưng không gay gắt và kéo dài như năm 2003.

Lũ trên các triền sông ở Bắc Bộ, đỉnh lũ cao nhất trên các sông thuộc hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình có khả năng mức báo động ba hoặc cao hơn báo động ba một ít, sông Hoàng Long ở mức báo động ba. Ðỉnh lũ trên các sông thuộc Bắc Bộ có khả năng xảy ra vào cuối tháng 7 và trong tháng 8. Ðỉnh lũ trên các sông thuộc Bắc Trung Bộ (từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh) ở mức TBNN và ở mức báo động hai; các sông chính thuộc Trung Trung Bộ và Nam Trung Bộ và Tây Nguyên có khả năng ở mức cao hơn báo động 3. Thời gian xuất hiện lũ cao nhất trên các sông ở Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên có khả năng xảy ra vào cuối tháng 8 và tháng 9, ở Trung Trung Bộ vào tháng 10-11. Vùng đồng bằng sông Cửu Long, mức lũ cao nhất trên sông Tiền tại Tân Châu có khả năng ở mức báo động 3, sông Hậu tại Châu Ðốc cao hơn báo động 3 một ít, xảy ra vào cuối tháng 9, đầu tháng 10-2004.

Nhìn chung, tình hình thời tiết, thủy văn trong mùa mưa, lũ, bão năm nay trên phạm vi cả nước không quá khác biệt với đặc trưng trung bình, nhưng vẫn cần đề phòng những hiện tượng bất thường, trái quy luật bởi thời tiết bao giờ cũng là "bài toán khó tìm ra lời giải".