Đẩy mạnh xã hội hóa ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phổ biến pháp luật cho người dân, doanh nghiệp

Ngày 22/5, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đã chủ trì cuộc họp Tổ soạn thảo dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật giai đoạn 2026-2031” (dự thảo Quyết định).

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nêu rõ, công tác tổ chức thi hành pháp luật cần được nhìn nhận toàn diện trên cả hai phương diện: Tổ chức thi hành pháp luật trong quản lý Nhà nước và tổ chức thi hành pháp luật đối với người dân, doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng, đối với quan hệ công, việc tổ chức thi hành pháp luật phải gắn chặt với trách nhiệm của bộ máy hành chính, hoạt động thanh tra, kiểm tra, giải quyết thủ tục hành chính cũng như quá trình thực thi công vụ của các cơ quan như Tòa án, Viện Kiểm sát, Bộ Công an. Trong khi đó, đối với quan hệ tư, cần tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thi hành pháp luật dân sự, kinh doanh, thương mại; từ khâu hướng dẫn áp dụng pháp luật đến giải quyết tranh chấp phát sinh trên thực tế.

Nhấn mạnh thể chế không chỉ là công cụ quản lý mà còn phải trở thành động lực khơi thông nguồn lực phát triển, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho rằng cần thúc đẩy xã hội hóa việc ứng dụng AI trong phổ biến, tư vấn pháp luật cho người dân và doanh nghiệp. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua xây dựng nền tảng dữ liệu, cung cấp cơ sở dữ liệu mở để doanh nghiệp phát triển các ứng dụng phục vụ xã hội. Tuy nhiên, đối với các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quản lý Nhà nước và tổ chức thi hành pháp luật trong quan hệ công, Nhà nước cần chủ động đầu tư, quản lý hệ thống công nghệ nhằm bảo đảm an toàn, an ninh và bảo mật dữ liệu.

Cùng với đó, Thứ trưởng lưu ý dự thảo Đề án cần tính đến điều kiện, đặc thù của từng địa phương, tránh áp dụng cứng nhắc một mô hình chung. Theo đó, các địa phương cần được trao quyền, khuyến khích đổi mới, sáng tạo trong tổ chức thi hành pháp luật phù hợp với thực tiễn phát triển, nhất là tại các đô thị đặc thù như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh hoặc các địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo.

Để nâng cao hiệu quả thực thi, Thứ trưởng đề nghị xây dựng hệ thống tiêu chí, chỉ số đánh giá (KPI) đối với các bộ, ngành, địa phương trên nền tảng số, bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và có khả năng so sánh. Trong tương lai, AI có thể hỗ trợ tổng hợp, phân tích dữ liệu, đánh giá chất lượng thực thi pháp luật theo thời gian thực, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng đề nghị tập trung phát huy vai trò kiến tạo thể chế của Nhà nước, xây dựng các nền tảng dữ liệu và hệ thống dùng chung; đồng thời nghiên cứu cơ chế thí điểm (sandbox) trong một số lĩnh vực mới nhằm tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn tới.

Tại cuộc họp, các thành viên Tổ soạn thảo đã tập trung trao đổi, thảo luận về 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm: Tiếp tục hoàn thiện thể chế về tổ chức thi hành pháp luật; tăng cường kiểm tra, giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật; tăng cường công tác truyền thông chính sách, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật; ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác tổ chức thi hành pháp luật; bảo đảm các điều kiện cho công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Trên cơ sở đó, kiến nghị nhiều giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện Đề án theo hướng đổi mới tư duy tổ chức thi hành pháp luật, lấy hiệu quả thực thi làm thước đo, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập ngày càng sâu rộng.