Đậu tương vụ đông: một vốn, bốn lời

Hà Tây đi đầu phát triển đậu tương

Vụ đông năm 2004, diện tích đậu tương trên đất hai lúa ở các tỉnh phía bắc tăng nhanh tới 46.000 ha, tăng 139,4% so cùng kỳ năm ngoái. Trong đó tỉnh Hà Tây chiếm 24,3 nghìn ha, diện tích tăng gần gấp hai lần so với năm 2003.

Ông Bùi Ngọc Khanh trưởng phòng trồng trọt Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Tây, cho biết: Hà Tây tạo được sự "bùng nổ" về diện tích đậu tương là nhờ áp dụng công nghệ gieo trồng mới. Trước đây, nông dân rất vất vả, muốn trồng một sào đậu tương đông phải cày bừa, làm đất kỹ, rồi lên luống, sau đó gieo hạt đậu tương vào hốc hoặc gieo theo rạch hàng hoặc tra hạt vào gốc rạ. Bình thường, gieo theo cách tra hạt vào gốc rạ thì một công lao động chỉ gieo được 1 sào/ngày. Gieo theo phương pháp mới - gieo vãi, thì một công lao động có thể gieo được cả mẫu/ngày.

Công nghệ này rất đơn giản. Trước khi thu hoạch lúa mùa từ năm-bảy ngày, nông dân chủ động tháo cạn nước. Sau khi thu hoạch lúa xong, ruộng được để nguyên (chỉ cần chia luống, rạch hàng) rồi cứ thế gieo vãi đậu tương lên mặt ruộng (tỷ lệ 2,5-3 kg hạt/sào). Gieo xong thì cho máy cày Bông sen bánh lồng chạy đều một lượt trên mặt ruộng để vùi nông hạt đậu vào trong đất. So với cách làm cũ thì phương thức gieo vãi, kết hợp cơ giới năng suất lao động tăng hơn 10 lần và mặt khác giữ độ ẩm cho đất tốt hơn.

Nếu Hà Tây là tỉnh trồng đậu tương lớn nhất nước, thì Phú Xuyên là huyện trồng đậu tương nhiều nhất Hà Tây. Đặc điểm của Phú Xuyên là huyện đồng trũng, đất hẹp, người đông. Cả huyện chỉ có 10.000 ha đất canh tác. Năm 2003, Phú Xuyên trồng được 4.665 ha đậu tương, đạt doanh thu 30 tỷ đồng. Năm 2004, diện tích đậu tương vụ đông lên tới 7.115 ha.

Có thể gọi đây là một "kỳ tích" của nông dân Phú Xuyên, huyện đầu tiên ở đồng bằng sông Hồng phá thế độc canh năm hai vụ lúa, tiến lên làm ba vụ - chủ yếu là cây đậu tương đạt hiệu quả kinh tế cao. Theo con số thống kê của huyện, vụ đông năm 2004, Phú Xuyên đạt doanh thu 70 tỷ đồng, trong đó riêng đậu tương thu 64,3 tỷ đồng, bằng tổng vốn chi ngân sách hàng năm trên địa bàn huyện.

Tiến tới "đậu tương hóa" đồng bằng sông Hồng

Theo Cục Nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), vụ đông năm 2005, các tỉnh phía bắc có kế hoạch gieo trồng 80.000 ha đậu tương (tăng 33.000 ha so với vụ đông năm ngoái), dự kiến đạt sản lượng khoảng 120.000 tấn. Trong đó, riêng vùng đồng bằng sông Hồng sẽ gieo trồng khoảng 70.000 ha đậu tương.

Năm nay, cây đậu tương được nhiều địa phương xác nhận là cây trồng chủ lực trong vụ đông. Với kết quả từ mô hình kỹ thuật có tính đột phá: gieo vãi đậu tương trên đất lúa kết hợp cơ giới hóa của tỉnh Hà Tây, đến nay, mô hình này đã được mở rộng ứng dụng ở nhiều địa phương như: Hải Dương, Hải Phòng, Nam Định, Thái Bình, Hà Nam...

Hà Tây đang hướng tới đạt tổng giá trị sản phẩm vụ đông khoảng 650 tỷ đồng. Để biến mục tiêu thành hiện thực, tỉnh tiếp tục miễn thu thuỷ lợi phí vụ đông, bù tiền điện bơm nước trên diện tích cây vụ đông cho các công ty khai thác công trình thuỷ lợi và các trạm bơm của HTX nông nghiệp. Để tiếp tục khuyến khích nông dân trồng đỗ tương và lạc, tỉnh hỗ trợ 5.000 đồng/sào đậu tương; 10.000 đồng/sào lạc.

Học tập Hà Tây, nhiều địa phương đã đề ra các cơ chế chính sách phát triển đậu tương như hỗ trợ 20-50% giá giống mới; hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cho vay tín dụng lãi suất ưu đãi, tăng cường công tác tập huấn, chuyển giao kỹ thuật đến từng hộ.

Hiện nay Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có bộ giống đậu tương gieo trồng 3 vụ/năm, cho năng suất cao. Ngoài vụ đậu tương đông (chủ yếu cho các tỉnh phía bắc), còn có vụ đậu tương xuân-hè, vụ hè-thu, có thể trồng xen với các loại cây lương thực, cây công nghiệp, rau quả năng suất đạt khoảng 22-35 tạ/ha.