Đầu tư gián tiếp: Chờ làn sóng thứ ba!

Đấy là tin Vietcombank chính thức gửi mời chào tư vấn tới bốn tập đoàn tài chính hàng đầu thế giới là Crédit Suisse; UBS (Union de Banques Suisses); Citigroup; Goldman Sachs, đồng thời ngân hàng này sẽ niêm yết trên thị trường chứng khoán nước ngoài.

Trong khi đó, các quỹ đầu tư nước ngoài đang có mặt tại Việt Nam và một số quỹ nội địa công bố kế hoạch tăng vốn. Thị trường chứng khoán và thị trường cổ phiếu chưa niêm yết (OTC) biến động mạnh.

Những dấu hiệu “bùng nổ” đầu tư tài chính năm 2006 đang bắt đầu!

Đã vào và gõ cửa

Giữa tháng 3-2006, Công ty Quản lý quỹ VinaCapital mới chính thức khai trương Quỹ Bất động sản VinaLand, nhưng số tiền mà các nhà đầu tư nước ngoài góp vào quỹ đã lên tới gần 65 triệu USD, vượt mức dự kiến 15 triệu USD.

Don Lam, Giám đốc VinaCapital, nói công ty đang chạy đua với thời gian vì thời gian này chính là cơ hội: “Đầu tư tín dụng của ngân hàng cho địa ốc đang chựng lại. Một số ngân hàng không những không “bơm” thêm vốn, mà còn cân nhắc rút bớt vốn khỏi lĩnh vực này. Điều đó có khả năng làm giá nhà đất trở nên dễ chịu hơn và tạo điều kiện cho các quỹ đầu tư tham gia vào các dự án bất động sản”.

Ngoài VinaLand, VinaCapital đang nỗ lực giải ngân nốt số tiền còn lại chừng 50 triệu USD trong tổng số 171 triệu USD của Quỹ Vietnam Opportunities Fund (VOF). Hướng đầu tư chính của VOF tiếp tục là cổ phiếu OTC và địa ốc.

VinaCapital không giấu tham vọng đặt chân vào các công trình giao thông, cầu đường, bãi đậu xe bằng một quỹ chuyên đầu tư cho cơ sở hạ tầng đang được gọi vốn. Công ty cũng có ý định năm sau sẽ khai sinh một quỹ mới là Technology Fund để đầu tư vào các dự án công nghệ cao.

Không phải chỉ có VinaCapital nhận ra cơ hội đầu tư tài chính ở Việt Nam đang bùng nổ. Dragon Capital, công ty quản lý quỹ có thâm niên nhất ở Việt Nam, vừa nhận quản lý thêm một quỹ mới, Vietnam Dragon Fund, với số vốn 35 triệu USD.

Đây là quỹ thứ ba của Dragon Capital, cùng với hai quỹ khác là VEIL (vốn 190 triệu USD) và Vietnam Growth Fund (90 triệu USD). Công ty Quản lý quỹ MekongCapital đã đầu tư gần hết số vốn 18,5 triệu USD của Mekong Enterprise Fund vào các doanh nghiệp cổ phần và tháng 5 này sẽ ra mắt một quỹ mới với số tiền 40 triệu USD.

Indochina cũng không đứng ngoài cuộc đua đầu tư gián tiếp khi họ đang có trong tay hai quỹ, một địa ốc với 42 triệu USD và một quỹ chứng khoán với 50 triệu USD. Quỹ đầu tư Phan-xi-phăng (PXP) đã “đổ” 93% của số tiền 25,8 triệu USD vào 23 công ty niêm yết và chưa niêm yết, đồng thời dự kiến phát hành thêm 3,5 triệu cổ phiếu để tăng vốn trong quý 2 năm nay.

Quỹ Finansa vốn 18 triệu USD với những cổ đông chính như Propaco (Pháp) và DIG (Đức) mới hình thành từ tháng 8-2005, nhưng cũng đã đầu tư thành công vào một số doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Danh sách các quỹ đầu tư nước ngoài sẽ dài thêm khi mà thời điểm họ gõ cửa Việt Nam được dự báo là năm 2006 này. Trong số này, đáng chú ý là sự quay trở lại của Quỹ Templeton với số vốn khoảng 50 triệu USD. Vào những năm 1990, Templeton đã từng đầu tư ở Việt Nam 105 triệu USD, nhưng phần lớn các dự án lúc bấy giờ, do nhiều nguyên nhân, đã không thành công.

Bên cạnh Templeton, có thêm một quỹ của Cộng hòa Séc, một của Thụy Sĩ và một của Nhật Bản. Hai quỹ khác là Pionneer Fund và Horison Fund cũng đang rục rịch tham gia thị trường.

Len vào các quỹ trong nước

Cách đây hai năm, Việt Nam có quỹ đầu tư chứng khoán đầu tiên: Quỹ VF1. Nhưng hiện tại VF1 không còn là duy nhất. Ngân hàng Đầu tư và Phát triển (BIDV) hợp tác với đối tác Mỹ Vietnam Partner vừa khai sinh quỹ đầu tư có vốn 300 tỷ đồng.

Ra đời muộn nhưng đang lớn khá nhanh là quỹ thành viên Vietcombank 1 với 200 tỷ đồng vốn. Vietcombank 1 đã đầu tư hơn 70% vốn vào các doanh nghiệp chưa niêm yết như ngân hàng, dầu khí, viễn thông.

Ngân hàng Ngoại thương, theo Tổng giám đốc Vũ Viết Ngoạn, đã chuẩn bị gần xong cho Quỹ Vietcombank 2 và đang phác thảo Quỹ Vietcombank 3. Điều đáng nói là các nhà đầu tư của Hồng Công, Singapore và Nhật Bản đã góp 33% vốn vào Quỹ Vietcombank 1.

Với Vietcombank 2, Ngân hàng Ngoại thương dự định sẽ gọi 49% vốn nước ngoài. Các nhà đầu tư nước ngoài hiện cũng đang sở hữu gần 40% cổ phần trong VF1 và không loại trừ  khả năng trong đợt tăng vốn từ 300 lên 500 tỷ đồng tới đây, một phần chứng chỉ Quỹ VF1 sẽ dành cho nước ngoài.

Làn sóng thứ ba?

Cho đến nay, các quỹ đầu tư nước ngoài chưa thể trực tiếp vào hoạt động ở Việt Nam. Khung pháp lý chứng khoán cho phép họ chỉ được thành lập các liên doanh quản lý quỹ với tỷ lệ sở hữu tối đa 51% Việt Nam và 49% nước ngoài.

Để có mặt ở thị trường, họ giao vốn cho các công ty quản lý quỹ. Xét về chiến lược, đó gần như là số tiền thử nghiệm từ vài chục đến vài trăm triệu USD. Nhưng sắp tới, khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đầu tư tài chính sẽ rẽ sang bước ngoặt mới, một làn sóng thứ ba. Khi đó các quỹ đầu tư nước ngoài có thể mở chi nhánh trực tiếp ở Việt Nam.

Ông Trần Việt Anh, Phó tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ Vietcombank, nhận xét: “Sau khi cánh cửa WTO mở, có thể các quỹ đầu tư  chung quanh Việt Nam như  Singapore, Hồng Công sẽ vào trước. Họ sẽ dọn đường cho các tập đoàn tài chính vào sau”.

Hiện nay, ngoài Merrill Lynch vừa ký thỏa thuận mở tài khoản đầu tư ở một công ty chứng khoán tại TP.HCM, đại diện của các quỹ đầu tư tầm cỡ khác như Morgan Stanley, Goldman Sachs, JP Morgan Chase đã nhiều lần tới Việt Nam để thu thập thông tin và khảo sát thị trường. Khi thị trường tài chính Việt Nam phát triển đến một mức nào đó, họ sẽ vào. Với họ, làn sóng thứ ba của các quỹ đầu tư nước ngoài ở Việt Nam sẽ bắt đầu.

Làn sóng thứ nhất của các quỹ đầu tư nước ngoài kết thúc cuối những năm 1990 với sự thất bại và ra đi của đa số các quỹ. Làn sóng thứ hai hình thành từ năm 2000 đang gặt hái thành công. Liệu làn sóng thứ ba sẽ bắt đầu vào năm 2007 hay 2008?

Điều này hoàn toàn phụ thuộc vào tốc độ phát triển của thị trường tài chính. So với đầu tư trực tiếp nước ngoài 5-6 tỷ USD/năm, thu hút đầu tư tài chính hiện vẫn còn quá thấp. Bên cạnh sự ổn định chính trị, mức tăng trưởng kinh tế cao đã được khẳng định đối với các quỹ đầu tư nước ngoài, vấn đề cần cải thiện nhiều nhất hiện nay chính là thị trường hóa thị trường vốn.