Dấu ấn một thời

Tặng lại những trang hồi ký viết tay của nguyên Phó Chủ tịch nước, nguyên Trưởng Ban Kiểm tra T.Ư Nguyễn Lương Bằng, ông Vũ Khắc Sỹ, nguyên Thư ký của đồng chí Nguyễn Lương Bằng không khỏi bồi hồi khi nhắc lại những kỷ niệm với thủ trưởng cũ. Trong câu chuyện của mình, ông luôn dùng đại từ "anh ấy" để kể về đồng chí Nguyễn Lương Bằng với thái độ trân trọng và cảm phục: "Chỉ bốn năm được giúp việc khi anh ấy làm Trưởng Ban Kiểm tra T.Ư (nay là Ủy ban Kiểm tra T.Ư), nhưng khoảng thời gian đó đã ảnh hưởng rất nhiều đến nhận thức về công tác kiểm tra và tác phong làm việc của tôi trong suốt 30 năm gắn bó với ngành. Anh là tấm gương người cán bộ "cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư", suốt  cuộc đời cách mạng, luôn hết mình vì lợi ích dân tộc và hạnh phúc của nhân dân, không màng danh lợi".

Ông Vũ Khắc Sỹ kể, hồi đó, đang làm việc trong Quân đội thì được điều về nhận nhiệm vụ tại Ban Kiểm tra T.Ư. Môi trường làm việc mới có những đặc thù khiến không khỏi băn khoăn, lo lắng. Như biết được tâm trạng ấy, Anh Cả (tên gọi thân mật của đồng chí Nguyễn Lương Bằng) chủ động gặp gỡ, động viên và giúp đỡ khi gặp khó khăn trong công việc. Ông Sỹ luôn nhớ lời căn dặn của Anh Cả: "Làm công tác kiểm tra cần hết sức thận trọng vì liên quan đến sinh mệnh chính trị của đồng chí, của tổ chức đảng... Kiểm tra là một chân kiềng trong công tác xây dựng Ðảng (tuyên huấn, tổ chức, kiểm tra), thiếu chân nào, kiềng cũng không đứng vững". Vì quan tâm, chia sẻ công việc với anh em, nên đồng chí Nguyễn Lương Bằng tự biên soạn tài liệu vấn đáp dễ hiểu, dễ áp dụng trong công tác kiểm tra, lấy ý kiến đóng góp của tất cả mọi người, hoàn thiện cuốn tài liệu cầm tay và trực tiếp làm báo cáo viên trong các khóa tập huấn nghiệp vụ công tác kiểm tra. Nửa thế kỷ trôi qua, ông bà Vũ Khắc Sỹ đều đã ngoài 80 tuổi, cùng có trên dưới 65 năm tuổi Ðảng, nhưng cả hai vợ chồng vẫn không thể quên ngày bà sinh con. Hôm ấy, ông đi công tác. Anh Cả cùng vợ đã đi bộ, xách đồ ăn và phích nước nóng sang thăm hỏi, động viên. Trong một lần, cơ quan đề nghị Anh Cả đi nghỉ dưỡng vài hôm trên Tam Ðảo, nhưng mới được hai ngày, Anh đã quay về vì không đành lòng khi bản thân được nghỉ ngơi với điều kiện tốt trong khi anh em lái xe, cận vệ lại vì mình mà vất vả - ông Sỹ xúc động nhớ lại.

Từ TP Hồ Chí Minh, chị Nguyễn Minh Hồng, con gái đồng chí Nguyễn Văn Trọng (tức Ba Trọng) -  nguyên Ủy viên Ban Kiểm tra T.Ư Cục miền Nam, ra Hà Nội mang theo nhiều vật dụng như xắc-cốt, bao súng ngắn, dây lưng... mà ba chị đã sử dụng trong các chuyến công tác xa nhà, giai đoạn từ 1969 đến 1975. Cuộc gặp gỡ tại Hà Nội khiến chị xúc động khi nghe mọi người nhắc đến người cha thân yêu, cũng chính là người lãnh đạo trực tiếp rất nghiêm khắc của mình. Chị tâm sự: Sau khi tập kết ngoài bắc về, năm 1969, ba chị nhận nhiệm vụ tại Ban Kiểm tra T.Ư Cục miền Nam. Phục vụ công tác bí mật, nên trong công việc, ba chị ít nói, nghiêm khắc, nhưng sống tình cảm với mọi người. Bản thân chị luôn mong muốn được đóng góp cho kháng chiến, nên vừa học xong phổ thông, chị không học tiếp đại học mà xin về làm nhân viên văn thư cho cơ quan Cục, và là nhân viên nữ đầu tiên của Trung ương Cục miền Nam.

Kể về các kỷ vật của cha mình, chị Minh Hồng cho biết, sau khi ba chị mất, tất cả những vật dụng, tài liệu ông để lại, được gia đình cất giữ cẩn thận như những tài sản quý trong nhà. Bởi mỗi đồ vật dù nhỏ đều gắn những kỷ niệm sâu sắc trong cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Ba Trọng, trong đó có dây thắt lưng là quà tặng của một đồng chí cận vệ. Sau khi tặng ông cái dây lưng không lâu, đồng chí này đã hy sinh nên ông rất trân trọng và luôn mang theo bên mình... Với tình cảm và trách nhiệm của một người từng làm trong cơ quan kiểm tra của Ðảng, chị đã chọn những kỷ vật ý nghĩa mang tặng phòng trưng bày truyền thống của ngành Kiểm tra Ðảng.

Tham quan nơi trưng bày kỷ vật, tôi chú ý đến tập thư viết trên giấy pô-luya, đã ngả mầu, của đồng chí Ðỗ Thanh Tuyền, nguyên Ủy viên Ủy ban Kiểm tra T.Ư, nhiệm kỳ V (1982 - 1986), gửi cho vợ là bà Bùi Thị Tập trong giai đoạn 1971-1975. Trong những bức thư gửi đều đặn hằng tháng cho vợ, ông Tuyền chỉ thông báo ngắn gọn cuộc sống tuy thay đổi khi xa nhà nhưng tất cả đều bình thường, công tác tốt, đồng thời động viên vợ ở nhà giữ gìn sức khỏe chăm lo gia đình, tham gia hoạt động binh vận ở địa phương. Chúng tôi được nghe bà Bùi Thị Tập kể lại những câu chuyện của hàng chục năm trước khi ông bà biền biệt xa nhau vì nhiệm vụ cách mạng: "Ngày đó, cưới vợ xong (năm 1952) là ảnh đi làm nhiệm vụ liền. Những bức thư đó là hồi ảnh công tác ngoài Hà Nội và ba tỉnh Tây Nguyên, viết về cho tui. Ảnh đi công tác miết, ở nhà tui tham gia hoạt động cách mạng, bị địch bắt từ năm 1963 đến 1966, nên vợ chồng mấy khi gặp nhau...". Xa nhau suốt, chẳng mấy khi ở gần, nhưng qua câu chuyện tôi cảm nhận tình cảm, sự tận tâm hy sinh của bà để ông yên tâm hoàn thành nhiệm vụ. Ông mất đã nhiều năm, bà cũng ngoài 85 tuổi, những lá thư được giữ gìn hàng chục năm qua, nay tặng lại phòng truyền thống,  như vật chứng cho những tình yêu vượt qua khói lửa của cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc.

Những kỷ vật của người đi trước đã không tự diễn tả được bằng lời nhưng là chứng nhân cho sự hy sinh, cống hiến âm thầm của những cán bộ làm công tác kiểm tra Ðảng trong những năm tháng gian khổ của hai cuộc trường chinh vì độc lập dân tộc. Hòa bình lập lại, họ lại tiếp tục sự nghiệp vẻ vang,  góp phần xây dựng Ðảng trong sạch, vững mạnh, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới đất nước.