Đáp ứng nhu cầu về than phục vụ phát triển kinh tế

Đẩy mạnh cơ giới hóa

Mục tiêu phát triển giai đoạn 2016-2020 của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) là trở thành tập đoàn kinh tế vững mạnh, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. TKV đã đưa ra nhiều giải pháp, như tiếp tục đẩy mạnh đầu tư xây dựng, phát triển khoa học kỹ thuật, đổi mới công nghệ, tăng cường áp dụng cơ giới hóa (CGH), hiện đại hóa các cơ sở sản xuất trong khai thác hầm lò, nâng cao mức độ an toàn, bảo vệ môi trường,… Thực tế cho thấy, việc đẩy mạnh áp dụng CGH trong khai thác than hầm lò đang trở thành xu hướng tất yếu khi các mỏ than lộ thiên hiện không còn nhiều và dần phải chấm dứt khai thác. Đồng thời, CGH trong khai thác cũng giúp công nhân, nhất là thợ lò có môi trường làm việc tốt hơn, ít nặng nhọc hơn. Từ đó, năng suất lao động được tăng lên, nâng cao độ an toàn, giảm tổn thất tài nguyên trong khai thác.

Cùng với công nghệ khai thác hầm lò đang áp dụng, thời gian tới, TKV sẽ tiếp tục hoàn thiện các công nghệ mới, đồng bộ khai thác than lò chợ và tăng cường sử dụng thiết bị CGH để tăng tốc độ đào lò. Cùng với đó, sử dụng rộng rãi công nghệ chống, như vì neo bê-tông cốt thép, neo dẻo cốt thép, bê-tông phun trong các đường lò. Vừa qua, TKV triển khai thử nghiệm đổi mới công nghệ khai thác mỏ, chống lò chợ xiên chéo bằng giàn chống mềm ZRY, tổng mức đầu tư hơn 59 tỷ đồng cho khai trường có công suất thiết kế 90 nghìn tấn/năm của Công ty Than Hồng Thái. Phó Tổng Giám đốc TKV Nguyễn Anh Tuấn đánh giá: Đây là công nghệ mới, lần đầu áp dụng cho ngành mỏ Việt Nam, hướng tới thay thế dần vật liệu chống lò truyền thống bằng gỗ và vì chống thủy lực đơn. Kết quả áp dụng thử nghiệm loại hình công nghệ khai thác mới tại mỏ Hồng Thái sẽ là cơ sở xem xét nhân rộng, áp dụng cho những khu vực có điều kiện tương tự tại một số mỏ than hầm lò khác, như Uông Bí, Nam Mẫu, Mạo Khê, Mông Dương,… từ đó góp phần bảo đảm khai thác an toàn, hiệu quả và tạo bước phát triển mới trong lĩnh vực nghiên cứu công nghệ khai thác hầm lò của TKV.

Theo Giám đốc Công ty cổ phần than Mông Dương Nguyễn Trọng Tốt, kế hoạch năm 2016, công ty được TKV giao khai thác dưới mức âm 250 m, sản xuất gần 1,7 triệu tấn than, đào hơn 19 nghìn m lò. Vì vậy, ngay từ những ngày đầu năm, công ty đã xây dựng kế hoạch áp dụng CGH tối đa các khâu sản xuất, đào lò. Muốn khai thác xuống sâu, đạt hiệu quả cao, cần chú trọng đầu tư công nghệ tiên tiến, áp dụng mạnh mẽ hiện đại hóa, CGH trong khai thác than hầm lò bằng việc sử dụng máy khấu than com-bai, giá ZH, GK, giá thủy lực di động liên kết bằng xích trong quá trình khai thác,… Từ đó, góp phần nâng cao công nghệ của ngành công nghiệp khai thác than khoáng sản. Đặc biệt, rút kinh nghiệm thiệt hại từ trận mưa lũ hồi tháng 8-2015, công ty đã chuẩn bị sẵn các biện pháp ngăn ngừa tái diễn sự cố gây ngập mỏ khi gặp thiên tai, như nâng cấp hệ thống bơm nước hầm lò, thiết lập và xây dựng các cửa kín cách ly chống ngập cục bộ trong hầm lò nhằm không bị động khi xảy ra sự cố.

Phát triển bền vững, an toàn, hiệu quả

Chừng năm năm trở lại đây, ngành than đứng trước nhiều thách thức, như thiếu hụt nguồn năng lượng do nhân lực không bảo đảm, nhất là thợ lò, dẫn đến sản lượng khai thác không đáp ứng nhu cầu. Cùng với đó, việc áp dụng công nghệ trong khai thác còn gặp nhiều khó khăn, công tác khoan thăm dò, bổ sung tài nguyên còn chậm,… Vì vậy, áp dụng CGH trong khai thác để có năng suất cao là giải pháp thiết thực, lâu dài và ổn định trong quá trình sản xuất của các mỏ than, nhằm cải thiện hơn nữa chính sách đãi ngộ đối với thợ lò, đáp ứng nhu cầu về than của nền kinh tế. Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng CGH hiện nay, vẫn còn một số vướng mắc, dẫn đến chưa đạt được sản lượng theo thiết kế của các mỏ. Tại một số mỏ, thời gian khai thác chiếm chưa đầy một nửa quỹ thời gian sản xuất, còn lại là các sự cố gây ách tắc, như ảnh hưởng của nước chảy vào lò chợ với lưu lượng lớn, sự cố thiết bị,... Mặt khác, trình độ tiếp cận kỹ thuật cao của cán bộ, công nhân ngành than tại một số mỏ vẫn hạn chế, dẫn đến công suất và năng suất lao động trong giai đoạn đầu thử nghiệm chưa cao, chưa đáp ứng nhu cầu đặt ra.

Tổng Giám đốc TKV Đặng Thanh Hải cho biết, năm 2016 TKV phấn đấu đạt tổng doanh thu 110 nghìn tỷ đồng, tiêu thụ 38 triệu tấn than, nộp ngân sách nhà nước hơn 15 nghìn tỷ đồng. Đặc biệt, nâng mức tiền lương bình quân hằng tháng của toàn tập đoàn đạt 9,1 triệu đồng/người, trong đó sản xuất than đạt 9,8 triệu đồng/người (tăng 5% so năm 2015). Đối với thợ lò trực tiếp khai thác, đào lò sẽ tăng tối thiểu 10% so với mức lương ngành nghề quy định của TKV. Để hoàn thành mục tiêu đề ra, TKV xác định phải đẩy mạnh sản xuất, tiêu thụ, nâng cao hiệu quả trong các lĩnh vực kinh doanh, phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ hỗ trợ phù hợp. Đồng thời, thực hành tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả trong kinh doanh, nâng cao thu nhập cho người lao động, đẩy nhanh tiến độ xây dựng mỏ và tăng cường quản lý công tác đầu tư xây dựng, bảo vệ môi trường.

Có thể thấy, để duy trì sự phát triển ngành than bền vững và hiệu quả, cần tiếp tục đẩy mạnh hơn việc áp dụng CGH trong khai thác và đào lò tại những khu vực có điều kiện địa chất kỹ thuật mỏ phù hợp. Trên cơ sở điều kiện địa chất và hiện trạng khai thác, tiếp tục triển khai rộng rãi khai thác CGH tại một số khu vực có khả năng áp dụng. Với năng lực đào lò hiện nay, nếu không đẩy mạnh áp dụng CGH, khó có thể đáp ứng nhu cầu về diện tích sản xuất, điều này sẽ ảnh hưởng đến kế hoạch sản lượng của các công ty khai thác than. Do đó, trong thời gian tới, TKV cần có chính sách hỗ trợ nguồn lực cho quá trình nghiên cứu, triển khai áp dụng các công nghệ mới, khuyến khích huy động nguồn vốn đầu tư xã hội cho các dự án CGH khai thác và đào lò. Đặc biệt, cần tập trung, định hướng làm tốt các quy hoạch phát triển ngành than, bám sát các mục tiêu đã đề ra, phối hợp các địa phương làm tốt công tác quản lý tài nguyên than, áp dụng khoa học công nghệ trong khai thác, sản xuất, hạn chế tối đa tác động đến môi trường; ưu tiên các khai trường khai thác lớn, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong những năm tới,…