Tình hình chính trị đất nước ổn định, nền kinh tế có những chuyển biến tích cực; đạt được những tiến bộ rõ rệt trong việc thực hiện các mục tiêu của ba chương trình kinh tế, bước đầu hình thành nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước; sinh hoạt dân chủ trong xã hội ngày càng được phát huy, đời sống nhân dân ổn định, quốc phòng được giữ vững, an ninh quốc gia được bảo đảm, mở rộng quan hệ quốc tế... Tuy nhiên nền kinh tế vẫn còn nhiều yếu kém và khó khăn; nhiều vấn đề kinh tế, xã hội nóng bỏng chưa được giải quyết. Tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp, nhất là những biến động xảy ra trong các nước xã hội chủ nghĩa ở Ðông Âu...
Ðể đáp ứng tình hình, yêu cầu nhiệm vụ mới của cách mạng, Ðảng quyết định triệu tập Ðại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII. Ðại hội họp từ ngày 24 đến 27-6-1991 tại Hà Nội. Ðại hội đã tổng kết việc thực hiện Nghị quyết Ðại hội VI và quyết nghị thông qua: Cương lĩnh "Xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội"; Chiến lược "Ổn định và phát triển kinh tế-xã hội đến năm 2000"; Báo cáo xây dựng Ðảng và sửa đổi Ðiều lệ Ðảng. Cương lĩnh chính trị nêu rõ những đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng, những phương hướng cơ bản để xây dựng thành công CNXH ở nước ta. Ðại hội khẳng định chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Ðảng. Ðại hội nhận định: Công cuộc đổi mới đã đạt được những thành tựu bước đầu rất quan trọng, nhưng nước ta vẫn chưa ra khỏi khủng hoảng kinh tế-xã hội. Bởi vậy phải phấn đấu quyết liệt tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới, vượt qua khó khăn, thử thách, ổn định và phát triển kinh tế-xã hội, tăng cường ổn định chính trị, đẩy lùi tiêu cực và bất công xã hội, đưa nước ta cơ bản ra khỏi tình trạng khủng hoảng.
Dự Ðại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Ðảng, có 1.176 đại biểu thay mặt cho 2,155 triệu đảng viên trong cả nước. Hơn 30 đoàn đại biểu quốc tế đến dự. Ðại hội bầu BCH T.Ư, đồng chí Ðỗ Mười được bầu làm Tổng Bí thư của Ðảng. Các đồng chí Nguyễn Văn Linh, Phạm Văn Ðồng, Võ Chí Công được giao trách nhiệm là Cố vấn Ban Chấp hành T.Ư Ðảng.