Cuộc chiến bảo vệ các loài hoang dã: bắt đầu từ đường hàng không

Các hãng hàng không từ chối vận chuyển mẫu vật săn bắn từ Nam Phi

Người khổng lồ trong lĩnh vực hàng không quốc tế, Emirates Airlines, vừa tuyên bố trở thành hãng hàng không thứ hai trên thế giới cấm vận chuyển các chiến lợi phẩm như voi, tê giác, hổ và sư tử trong vòng một tháng qua. Lệnh cấm có hiệu lực kể từ ngày 15-5.

Quyết định trên của Emirates Airlines tiếp nối quyết định của Hãng hàng không South African Airways vào tháng 4 khi từ chối vận chuyển mẫu vật săn bắn từ các loài hoang dã. Trong thư trả lời Sarah Dyer, người đại diện của Chiến dịch chống săn bắn (CACH), Emirates Airlines cho biết: “Chính sách về chiến lợi phẩm săn bắn được bổ sung vào danh mục cấm vận chuyển thuộc Phụ lục I CITES (cực kỳ nguy cấp) có hiệu lực từ ngày 15-5 và hãng không chấp nhận phục vụ vận chuyển các chiến lợi phẩm của các mẫu vật voi, tê giác, sư tử và hổ trên các chuyến bay của mình”.

Chris Mercer, giám đốc điều hành CACH cho biết ông thấy rất thán phục quyết định của Emirates Airlines: “Đầu tiên, việc cấm vận chuyển các mẫu vật thuộc CITES cho thấy sự quyết liệt trong bảo vệ các loài hoang dã và quyết định này sẽ hỗ trợ các tổ chức liên chính phủ, các tổ chức quốc tế và phi chính phủ trong việc quản lý quần thể các loài hoang dã, ngăn chặn nạn vận chuyển và buôn bán bất hợp pháp các loài hoang dã và bảo vệ các di sản thế giới”.

Đầu tháng 4, các nhà bảo tồn đã ủng hộ South African Airways (SAA) ngừng vận chuyển mẫu vật săn bắn sau khi Leratho Mphete, người phát ngôn hãng hàng không này, công bố Chính sách và các thủ tục bắt buộc vào ngày 21-4.Neil Greenwood, người phát ngôn Quỹ quốc tế về bảo vệ quyền lợi động vật (IFAW), hoan nghênh quyết định của SAA: “Thật tuyệt vời khi hàng không quốc tế cùng chung tay ngăn chặn nạn buôn bán bất hợp pháp các loài hoang dã”.

Giảm nguồn cung từ vận chuyển

Greenwood cũng cho biết: “Quyết định của SAA thật đáng khích lệ. SAA là hãng hàng không đóng vai trò chủ đạo trong ngành du lịch châu Phi và quyết định trên góp phần bảo tồn sự phong phú và đa dạng của các di sản thiên nhiên”.

Hiệp hội thợ săn chuyên nghiệp Nam Phi (PHASA), nơi quản lý và cấp các giấy phép săn bắn cho khách nước ngoài cho biết sẽ ủng hộ quyết định trên sau khi nhận được thông báo từ SAA.

Không giống như SAA, Delta Airways, hãng hàng không vận chuyển phần lớn các chiến lợi phẩm săn bắn từ Nam Phi, vẫn chưa hạn chế việc vận chuyển hàng hóa. Delta cũng chưa hồi âm yêu cầu của Chris Green, Trưởng ban Luật bảo vệ Động vật thuộc Đoàn Luật sư Mỹ tại trang mạng Change.org. Hiện tại yêu cầu của Green đã nhận được sự hưởng ứng của 57.000 chữ ký yêu cầu CEO của Delta Airlines gia nhập danh sách các hãng hàng không từ chối vận chuyển các mẫu vật nguy cấp, quý, hiếm.

Trong một thông báo mới nhất, Lindsay McDuff, người phát ngôn của Delta, cho biết chấp nhận vận chuyển chiến lợi phẩm tuân thủ các quy định của Mỹ và luật pháp quốc tế về cấm sở hữu các chiến lợi phẩm hoặc các mặt hàng liên quan đến các loài được bảo vệ: “Khách hàng phải cung cấp hồ sơ chi tiết về các chiến lợi phẩm cho Hải quan và Cơ quan kiểm soát biên giới Mỹ khi được yêu cầu kiểm tra”.

Tuy nhiên, CACH cho rằng thông báo trên của Delta “đang làm xáo trộn các quy định bảo tồn và trốn tránh trách nhiệm trước sự suy giảm các loài hoang dã châu Phi”.

Với quy định chặt chẽ về ngà voi được thực hiện ở New York và New Jersy, McDuff không trả lời liệu hãng hàng không Delta có nhận được các chỉ thị mới nhất về hạn chế vận chuyển và nhập khẩu chiến lợi phẩm vào Mỹ.

Theo thống kê của Safari Cargo Services, nhiều hãng hàng không thế giới (bao gồm cả Qantas Airways, Etihad và Qatar) đã từ chối vận chuyển chiến lợi phẩm săn bắn và phần lớn tập trung vào mẫu vật thuộc Phụ lục I và Phụ lục II CITES.

Green bình luận: “Là một trong những hãng hàng không lớn nhất thế giới, không chỉ từ Mỹ với dịch vụ bay thẳng tới Nam Phi, Delta Airlines đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các loài hoang dã, đặc biệt là các loài động vật nguy cấp trước sức ép ngày càng tăng từ nạn săn bắn trái phép. Nhưng với tuyên bố không tham gia giám sát việc vận chuyển bất hợp pháp, Delta Airlines phải chứng minh được tính đúng đắn và thành công của một tập đoàn lớn. Quan trọng hơn, Delta sẽ phải bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên thông qua việc cung cấp một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến khách hàng lựa chọn hãng để bay tới châu Phi và các khu vực thiên nhiên khác”.

Green cũng kêu gọi: “Với tư cách trưởng ban Luật bảo vệ Động vật thuộc Đoàn Luật sư Mỹ, tôi cho rằng săn bắn quá mức đang đe dọa các loài hoang dã nguy cấp. Đó cũng là một thực tế đáng lo ngại khi lợi nhuận do buôn bán bất hợp pháp các loài hoang dã đạt 20 tỷ USD/năm”.

Tuy nhiên, với cuộc vận động hành lang cho phép săn bắn giải trí ở Mỹ, Delta Airlines sẽ không bị tẩy chay ở cường quốc thế giới này. Là mục tiêu của hàng nghìn thợ săn từ khắp nơi trên thế giới tới châu Phi để săn bắn giải trí và có cơ hội mang theo các chiến lợi phẩm, quần thể của bốn loài (voi, tê giác, hổ và sư tử) đang ở mức độ nguy cấp toàn cầu.Thống kê từ các vụ bắt giữ ngà voi, sừng tê giác, các bộ phận dẫn xuất của sư tử và voi cho thấy nhiều băng nhóm tội phạm có tổ chức đã sử dụng giấy phép, hồ sơ giả mạo, khai báo gian lận các chuyến hàng và các thủ đoạn tinh vi bao gồm cả những hãng hàng không vận chuyển, đã thoát khỏi sự giám sát của các cơ quan chức năng (kể cả sử dụng việc đưa hối lộ).

Quyết định mang tính trách nhiệm xã hội

Timm Clyde-Smith, Giám đốc điều hành SAA tại Australia khẳng định: “Phần lớn các du khách tới châu Phi để ngắm những loài động vật kỳ thú và chúng tôi có trách nhiệm cam kết đảm bảo điều này sẽ tiếp tục được duy trì cho thế hệ mai sau”.

Paul O’Sullivan, chuyên gia giám định tại Hiệp hội sân bay Nam Phi (ACSA) cho rằng SAA thể hiện trách nhiệm đối với xã hội: “Đây là một trong những bước đi quan trọng của SAA trong những năm gần đây. Không thể ngụy biện rằng thiếu vắng săn bắn hợp pháp, ngành du lịch sinh thái sẽ không đạt hiệu quả lợi nhuận”. Theo chuyên gia này, các công tố viên đang tập hợp các bằng chứng thuyết phục để buộc tội Chumlong Lemtongthai, kẻ cầm đầu đường dây sắn bắn và buôn bán các loài hoang dã gồm các đối tượng mang quốc tịch Lào và Thái Lan.

O’Sullivan đã phát hiện trong đường dây nói trên có một quản lý của hãng hàng không Thai Airways tại Sân bay OR Tambo đồng thời là người hỗ trợ tích cực cho việc buôn lậu sừng tê giác ra khỏi Nam Phi, đang tiếp tay cho các hoạt động buôn bán sừng tê giác tại khu vực Đông Nam Á.

Theo O’Sullivan, viên quản lý này có tên là KK đã chuyển tới làm việc tại châu Âu và không bao giờ bị truy tố. Lemtongthai, kẻ tổ chức giết hại hơn 20 cá thể tê giác tại một trang trại săn bắn ở Tây Bắc đã sử dụng các vệ sĩ và gái điếm đóng giả làm các thợ săn. Đối tượng này còn một tên khác Vixay Keosavang, kẻ bị truy nã trên toàn thế giới với tội danh buôn lậu các loài hoang dã.

O’Sullivan cũng khẳng định các cá thể tê giác bị giết hại là nạn nhân của Hiệp hội thợ săn với những thành viên luôn muốn lập kỷ lục về vận chuyển bất hợp pháp ở Nam Phi và giờ đây quốc gia này đang phải trả giá: “Các thành viên của Hiệp hội thợ săn có đầy đủ các vũ khí và thiết bị để thực hiện các cuộc đi săn bất hợp pháp các loài thuộc CITES như voi, tê giác, sư tử…”

Vào ngày 12-5, Kai-Uwe Denker, Chủ tịch Hiệp hội săn bắn Namibia, đã lên tiếng ủng hộ quyết định của SAA. Denker cho rằng buôn bán bất hợp pháp các loài hoang dã, đặc biệt là ngà voi, sừng tê giác, săn bắn bất hợp pháp hổ, sư tử là mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng bảo tồn thế giới. Do đó, chuyên gia này nhấn mạnh: “Chỉ khi nào bảo đảm việc đi săn thu chiến lợi phẩm đúng vị trí của nó thì mới đem lại lợi ích cho thiên nhiên và các loài hoang dã”. Lẽ dĩ nhiên, việc mẫu vật săn bắn bị chặn đứng ngay tại các khâu vận chuyển, lưu thông (trong đó có đường hàng không) là một tiền đề góp phần chấm dứt những mối đe dọa sự sống của các loài hoang dã.

Tháng 4, Hải quan và Cơ quan kiểm soát biên giới Australia đã tịch thu 110kg ngà voi từ một chuyến bay của SAA tại sân bay Perth dự định quá cảnh tới Kuala Lampur, Malaysia. Đồn cảnh sát tại sân bay Jomo Kenyatta (Kenya) vừa bắt giữ 01 công dân Việt Nam sau khi khám xét hành lý đi kèm. Tang vật thu được là 12kg sừng tê giác, đuôi và răng sư tử. Đối tượng này đang thực hiện hành trình từ Maputo (Mozambique) tới Hà Nội, Việt Nam và ước tính giá trị tang vật trên vào khoảng 126.000USD. Ngày 18-5, Hải quan Singapore đã bắt giữ một container chứa 3,7 tấn ngà voi, 4 sừng tê giác và 22 răng sư tử châu Phi có giá trị khoảng 8 triệu USD. Lô hàng này có hành trình xuất phát từ Kenya quá cảnh tại Singapore để tới điểm đến là một quốc gia Đông Nam Á.