ND - Hôm nay, 23-12, Thái-lan tổ chức tổng tuyển cử trên cả nước để bầu 480 ghế của Hạ viện, tiến tới thành lập chính phủ dân sự như đã cam kết sau cuộc đảo chính ngày 19-9-2006. Ðông đảo người dân hy vọng, cuộc bầu cử tới sẽ giúp ổn định tình hình đất nước sau một thời gian dài.
Sau khi lật đổ ông Thaksin Shinawatra, khi ấy là Thủ tướng Thái-lan, lãnh đạo cuộc đảo chính - tướng Sonthi Boonyaratglin đã tuyên bố giải tán Thượng viện, Tòa án Hiến pháp, Chính phủ và bãi bỏ Hiến pháp. Giữ đúng cam kết trong vòng một năm kể từ sau đảo chính, một bản hiến pháp mới được Thông qua mở đường cho việc trao lại quyền làm chủ vào tay nhân dân.
Ðể tiến tới bầu cử theo dự kiến, các cơ quan quyền lực tạm thời tại Thái-lan từ Chính phủ, Hội đồng lập pháp quốc gia. Hội đồng soạn thảo Hiến pháp... trong suốt một năm qua vừa cố gắng ổn định tình hình, vừa xây dựng những cơ chế làm nền tảng cho cuộc bầu cử dân chủ sắp tới.
Trong khi đó, các cơ quan liên quan việc lập hiến cũng xúc tiến việc phổ biến dự thảo Hiến pháp sâu rộng trong nhân dân, tổ chức trưng cầu ý dân về bản dự thảo Hiến pháp mới, đồng thời tích cực củng cố bộ máy chuẩn bị cho bầu cử.
Ngay sau khi thông báo về việc cấm thành lập các đảng phái được dỡ bỏ, nhiều nhóm chính trị đã đăng ký với Ủy ban bầu cử Thái-lan (ECT) để thành lập đảng mới và từ đầu tháng 11, các đảng đã đăng ký danh sách ứng cử viên tham gia tranh cử trong cuộc bầu cử Hạ viện tới đây. Cũng từ thời điểm này, xuất hiện một số đảng liên minh với nhau nhằm giành thế thượng phong trong bầu cử. Trên chính trường hiện nay, có một số đảng lớn gồm: Sức mạnh nhân dân (PPP), Dân chủ, Puca Pandin (Vì Tổ quốc), Dân chủ trung dung, Dân tộc Thái... Các đảng đã khởi động chiến dịch tranh cử từ đầu tháng 11, ngay sau thời điểm đăng ký ứng cử viên với ECT.
Ðảng Vì Tổ quốc được sự ủng hộ mạnh của một số lực lượng có tiếng nói trên chính trường Thái-lan. Trong cương lĩnh tranh cử, đảng Vì Tổ quốc chú trọng chính sách liên quan kinh tế nông nghiệp như thiết lập Quỹ vốn mạo hiểm đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tăng quỹ hỗ trợ các làng từ 3 đến 5 triệu bạt mỗi làng, xây dựng cơ chế bảo đảm mức giá cho các sản phẩm nông nghiệp...
Ðảng Sức mạnh nhân dân (PPP) đứng đầu là ông Samak Sundaravej, tập hợp những thành viên cũ của đảng Người Thái yêu Người Thái (TRT) bị giải thể và những người ủng hộ cựu Thủ tướng Thaksin. Ðảng này đưa ra cương lĩnh tranh cử với những nội dung tương tự đảng TRT.
Ðảng Dân chủ, đảng lâu đời nhất ở Thái-lan, đứng đầu là ông Abhisit Vejjajiva, giành được cảm tình của một bộ phận dân chúng, tuy nhiên, không giành được sự ủng hộ của giới kinh doanh vì họ cho rằng, cương lĩnh của đảng này chưa rõ ràng, thiếu nhất quán, lãnh đạo đảng không có tư duy kinh tế.
Tham gia tranh cử lần này, đảng Dân chủ đưa ra ba vấn đề chính trong cương lĩnh tranh cử liên quan chính sách phát triển cơ sở hạ tầng Thái-lan và các siêu dự án, chính sách phát triển kinh tế, chính sách xã hội, y tế và giáo dục. Cương lĩnh tranh cử của các đảng nói chung không khác nhau nhiều, đều chưa đề ra được một phương hướng cụ thể. Ðặc biệt, chưa đảng nào đưa ra được phương hướng giải quyết những bất ổn ở cực nam Thái-lan.
Hiện đang là thời điểm có tính chất quyết định và nhạy cảm với chính trị Thái-lan. Ngày 17-12 vừa qua, hai kẻ lạ mặt đi xe máy đã ném một quả lựu đạn khói vào trụ sở của PPP.
Vụ tiến công này không gây thiệt hại gì về người và tài sản nhưng kể từ đầu năm 2007 đến nay, những vụ đánh bom, nổ lựu đạn như thế này vẫn thường xảy ra tại Băng-cốc cũng như một số thành phố lớn, ở những địa điểm tập trung đông dân hoặc trụ sở của các đảng chính trị gây bất ổn trong tâm lý người dân.
Theo các kết quả thăm dò dư luận mới đây nhất, có thể PPP sẽ giành được khoảng hơn 200 trên tổng số 480 ghế, các đảng khác như: Dân chủ giành hơn 120 ghế, Dân tộc Thái: 57 ghế, Vì Tổ quốc: 40 ghế... Các cuộc thăm dò cũng cho thấy, có 35% số người được hỏi chưa rõ liệu họ sẽ bỏ phiếu cho đảng nào. Theo nhận định chung, PPP có cơ hội giành đa số ghế song không quá bán. Các đảng khác như Dân chủ hay Vì Tổ quốc đều có thể giành số phiếu cao nhưng cơ hội giành phiếu quá bán không nhiều.
Do đó, có khả năng chính phủ tới đây sẽ là một chính phủ liên hiệp. Thực tế cuộc vận động tranh cử thời gian qua cho thấy rằng, chính trường Thái-lan hiện đang chia năm xẻ bảy với những thế lực đứng sau các đảng chính trị. Các đảng giành ghế trong Hạ viện liệu có thể sớm tìm ra được tiếng nói chung hay không sẽ là một câu hỏi được đặt ra từ trước bầu cử.
Một chính phủ liên hiệp được thành lập không trao nhiều quyền vào tay một đảng nào sẽ hạn chế việc lạm dụng quyền lực, nhưng ở một mặt nào đó cũng sẽ cho thấy tương lai bấp bênh của chính phủ liên hiệp đó. Cuộc bầu cử được chờ đợi chắc chắn sẽ diễn ra, tuy nhiên, điều mà các nhà phân tích lưu ý là tình hình Thái-lan sẽ như thế nào sau đó.
Trong bối cảnh hiện nay, dư luận đánh giá việc gian lận phiếu ít có khả năng xảy ra nhưng liệu sau bầu cử, Thái-lan đã chấm dứt những tranh cãi về kết quả bỏ phiếu, về việc các đảng vi phạm luật bầu cử như từng xảy ra trước đây? Cho đến nay, không ít người dân Thái-lan còn mơ hồ về thể thức bầu cử vì nó khá phức tạp và dễ gây nhầm lẫn cho cử tri. Hiến pháp mới giảm số ghế của Hạ viện từ 500 xuống còn 480 ghế. Trong số này, 400 ghế bầu theo khu vực, 80 ghế bầu theo tỷ lệ danh sách đảng đại diện tại tám nhóm tỉnh trên toàn quốc. Hạ viện có thể nhóm họp nếu bầu ra không ít hơn 95% tổng số hạ nghị sĩ.
Như vậy, trong ngày bầu cử tới đây, cử tri sẽ nhận được hai lá phiếu bầu theo hai thể thức song song.
Ở thể thức bầu cử theo khu vực, dựa theo số dân, mỗi khu vực trong tổng số 157 khu vực sẽ bầu từ hai đến ba ứng cử viên vào ghế nghị sĩ. Còn ở thể thức bầu cử theo tỷ lệ danh sách đảng, tại mỗi nhóm tỉnh, các đảng sẽ đăng ký danh sách nhiều nhất gồm mười người. Cử tri tại mỗi nhóm tỉnh nói trên sẽ bỏ phiếu bầu cho danh sách ứng cử viên của các đảng, đảng nào có tỷ lệ phiếu bầu cao trong nhóm tỉnh đó sẽ có số ghế nhiều hơn. Số ghế mà một đảng nào đó giành được sẽ được chia từ trên xuống theo danh sách ứng cử viên đã đăng ký.
Ðiều mà nhiều dư luận lo ngại là, sau tuyển cử, có thể tình hình chính trị Thái-lan vẫn chưa hết bất ổn. Các phe thất thế sau bầu cử có thể tiến hành những hoạt động gây rối, phá hoại bằng cách đánh bom đủ để làm mất uy tín của chính phủ mới, nhất là dịp cuối năm. Chính trường Thái-lan còn tiềm ẩn nhiều bất ổn, không dễ giải quyết trong thời gian ngắn. Nhiều chuyên gia còn nhận định, phải hai hoặc ba năm nữa, Thái-lan mới thật sự trở về trạng thái như trước đây: Tuy nhiên, cuộc bầu cử ngày 23-12 sẽ là cách để người dân Thái-lan gửi gắm mong muốn về một xã hội ổn định, hài hòa.
VŨ MAI HOÀNG và HÀ THANH GIANG
Phóng viên báo Nhân Dân thường trú tại Thái-lan
