ND – Giám đốc Chương trình Môi trường LHQ (UNEP) A. Steiner cho biết, Cuba đã giải quyết được cuộc khủng hoảng thiếu hụt năng lượng trầm trọng mà không từ bỏ cam kết thúc đẩy phát triển nguồn năng lượng thân thiện với môi trường.
UNEP đánh giá cao và coi Cuba là một điểm sáng trong nỗ lực giải quyết tình trạng thiếu hụt năng lượng, nhất là việc tìm kiếm nguồn năng lượng tái sinh thay thế. Đây là lần thứ hai Cuba đã vượt qua những thách thức khó khăn về năng lượng.
Nằm trên biển Caribe với diện tích hơn 110 nghìn km2, Cuba là quần đảo không có nguồn tài nguyên thủy điện và than đá. Trước đây nhiên liệu phục vụ sản xuất điện năng chủ yếu là dầu thô nhập khẩu từ Liên Xô (cũ). Sau khi Liên Xô tan rã, Cuba phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt năng lượng, các ngành công nghiệp gặp rất nhiều khó khăn, sản xuất bị đình trệ.
Nhằm tìm kiếm nguồn năng lượng bổ sung, Chính phủ Cuba tập trung phát triển ngành dầu khí, đẩy mạnh thăm dò và khai thác dầu khí ở thềm lục địa của nước này. Nhờ có định hướng và chiến lược phát triển nguồn năng lượng đúng đắn, cùng với việc đầu tư tập trung, có trọng điểm, ngành dầu khí Cuba đã không ngừng phát triển. Trước năm 1995, Cuba chỉ mới sản xuất chưa được một triệu tấn dầu thô nhưng đến nay sản lượng khai thác dầu đạt hơn bốn triệu tấn, tăng gấp hơn tám lần so với những năm 90 của thế kỷ trước. Đây là một trong những thành tựu góp phần quan trọng trong quá trình phục hồi và phát triển kinh tế của hòn đảo “Tự do”, nhất là trong thời kỳ giá đường trên thế giới giảm trong khi giá xăng dầu tăng.
Bước vào năm 2004, Cuba lại đối mặt những thách thức, khó khăn mới về điện năng. Nguồn điện chủ yếu là các nhà máy nhiệt điện được chế tạo từ thời Liên Xô và các nước CNXH Đông Âu trước kia cung cấp. Do thiết bị máy móc cũ kỹ, lạc hậu nên liên tục gây ra sự cố dẫn tới tình trạng mất điện trầm trọng khắp cả nước.
Để khắc phục khó khăn, duy trì ổn định và thúc đẩy sản xuất phát triển, Chính phủ đã đề ra nhiều biện pháp mang tính “cách mạng” nhằm bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn mới, trong đó, chính sách tiết kiệm năng lượng được ưu tiên đặt lên hàng đầu.
Chính phủ đã chọn năm 2006 là năm “Cách mạng năng lượng” để phát động và kêu gọi nhân dân tiết kiệm năng lượng. Các phương tiện thông tin đại chúng tăng cường thông tin tuyên truyền về tiết kiệm năng lượng.
Chủ tịch Fidel Castro trực tiếp nói chuyện trên truyền hình với nhân dân và viết các bài báo về vấn đề tiết kiệm năng lượng. Đài Truyền hình giới thiệu các thiết bị điện gia dụng mà Nhà nước đang bán trợ giá hoặc phát miễn phí nhằm thay thế những thiết bị điện cũ, tiêu hao điện năng và cải thiện đời sống nhân dân. Hưởng ứng lời kêu gọi của Chính phủ, hàng trăm nghìn hộ gia đình tích cực tham gia chương trình thí điểm sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện mới: nồi cơm điện, bếp điện, quạt điện… để tìm các thiết bị có hiệu suất tiết kiệm điện năng cao nhất.
Nhà nước đã bán phân phối trợ giá khoảng 50% hai triệu nồi áp suất, 1,2 triệu phụ tùng quạt điện công suất thấp của Trung Quốc để thay thế các phụ tùng điện đang sử dụng tại Cuba. Cuba lập kế hoạch nhập khẩu và lắp ráp xe tải, xe khách thay thế dần các loại xe có động cơ cũ hao tốn nhiên liệu, đồng thời đổi miễn phí hàng triệu bóng đèn tiết kiệm năng lượng. Vừa đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng,
Chính phủ vừa quan tâm đầu tư sửa chữa, nâng cấp các nhà máy nhiệt điện nhằm bảo đảm nguồn điện phục vụ sản xuất và sinh hoạt của nhân dân. Cuộc cách mạng năng lượng bước đầu đã thu được kết quả khả quan, nổi bật nhất là năm 2006 đã tiết kiệm 10% điện năng tiêu thụ, góp phần giải quyết nhu cầu về điện sinh hoạt của nước này.
Một hướng khác của cuộc cách mạng năng lượng là thúc đẩy phát triển nguồn năng lượng tái sinh thay thế như năng lượng gió, mặt trời, vi sinh và thủy điện nhỏ. Cuba tích cực nghiên cứu và sử dụng nguồn năng lượng tái sinh ở nhiều địa phương trong phạm vi cả nước. Đồng thời, Chính phủ nước này tăng cường hợp tác quốc tế để thu hút đầu tư, công nghệ nước ngoài thúc đẩy phát triển nguồn năng lượng tái sinh.
Cuối tháng 5 vừa qua, tại La Habana đã diễn ra Hội nghị quốc tế lần thứ 5 về Năng lượng tái sinh, Tiết kiệm và giáo dục năng lượng (CIER-2007) có sự tham gia của các đại biểu đến từ 30 nước, trong đó có nhiều nước có kinh nghiệm trong việc áp dụng công nghệ năng lượng tái sinh như: Đan Mạch, CHLB Đức, Tây Ban Nha, Pháp và Italy, Ấn Độ…
Hội nghị tập trung thảo luận về năng lượng tái sinh, hiệu quả và quản lý năng lượng, tiết kiệm năng lượng trong vận tải, sản xuất và phân phối điện, năng lượng… giáo dục năng lượng. Trong khuôn khổ hội nghị, Cuba và Ấn Độ đã ký Nghị định thư hợp tác về năng lượng tái sinh giai đoạn 2007-2009. Theo thỏa thuận này, Cuba và Ấn Độ sẽ đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực sử dụng năng lượng gió, năng lượng mặt trời, vi sinh và xây dựng công trình thủy điện nhỏ.
