DẤU MỐC LỊCH SỬ TRONG QUAN HỆ ĐỐI TÁC CHIẾN LƯỢC TOÀN DIỆN VIỆT NAM-PHÁP

Hơn nửa thế kỷ gắn kết, hợp tác và hữu nghị

Kể từ khi Việt Nam và Pháp chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973 đến nay, mối quan hệ Việt Nam-Pháp đã ghi nhiều dấu ấn tốt đẹp trên chặng đường đồng hành. Việt Nam và Pháp nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược vào năm 2013 và Đối tác chiến lược toàn diện năm 2024, đưa Pháp trở thành nước đầu tiên trong Liên minh châu Âu (EU) có quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam.

Trong cuộc tiếp Đại sứ Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet đến chào từ biệt nhân dịp kết thúc nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam diễn ra mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, Việt Nam luôn coi trọng quan hệ với Pháp, Đối tác chiến lược toàn diện đầu tiên của Việt Nam trong EU; nhấn mạnh quan hệ hai nước hiện có nền tảng chính trị thuận lợi, mức độ tin cậy cao và hợp tác ngày càng mở rộng trên nhiều lĩnh vực. Việc thông qua Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2028 là bước triển khai quan trọng nhằm cụ thể hóa khuôn khổ quan hệ mới, tạo thêm động lực cho hợp tác song phương trong thời gian tới.

Vượt qua những thăng trầm của lịch sử, hai nước đã xây dựng thành công mối quan hệ hữu nghị, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng tới tương lai.

Kỳ vọng những bước đột phá mới

Việt Nam và Pháp thường xuyên duy trì trao đổi đoàn các cấp và nhiều cơ chế hợp tác song phương đa dạng; phối hợp chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn, tổ chức quốc tế. Việt Nam tham gia, ủng hộ các sáng kiến đa phương của Pháp như Hội nghị thượng đỉnh về Hiệp ước tài chính toàn cầu mới, Hội nghị Đại dương Liên hợp quốc lần thứ 3 (UNOC3), Sáng kiến Đẩy nhanh Chuyển đổi Điện than (CTA), Sáng kiến đồng thuận Paris về Con người và Hành tinh…

Quan hệ Nghị viện tốt đẹp giữa hai nước là kênh quan trọng, tạo động lực làm sâu sắc hơn nữa hợp tác song phương trong các lĩnh vực. Quốc hội và Thượng viện Pháp đều có Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Pháp-Việt, đóng vai trò cầu nối, tích cực thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan lập pháp hai nước.

Về hợp tác kinh tế, Pháp là đối tác thương mại lớn thứ tư trong EU của Việt Nam. Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 6,3 tỷ USD, tăng 16,4% so với năm 2024; trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 3,66 tỷ USD, tăng 26,4% so với cùng kỳ năm trước. Pháp đứng thứ 16 trên tổng số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam với 746 dự án đầu tư còn hiệu lực, tổng số vốn đầu tư đăng ký đạt khoảng 4 tỷ USD. Việt Nam có 20 dự án đầu tư tại Pháp còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đạt 38,78 triệu USD.

Pháp là một trong những nước cung cấp ODA sớm nhất cho Việt Nam và là nhà tài trợ châu Âu hàng đầu về mức vốn ODA cam kết; mức vốn trung bình đạt hơn 100 triệu euro/năm kể từ năm 2002, tập trung vào các lĩnh vực là cơ sở hạ tầng, chuyển giao công nghệ, nông nghiệp, công nghiệp xanh và tài chính…

Khoa học-công nghệ được lãnh đạo cấp cao hai nước nhất trí xác định là trụ cột hợp tác mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Pháp. Hai nước đã ký Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo (tháng 5/2025); Hiệp định hợp tác về sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình (tháng 11/2009).

Về nông nghiệp, Việt Nam và Pháp đã ký Thỏa thuận về hợp tác nông nghiệp giữa hai Bộ Nông nghiệp (tháng 12/2023); Thỏa thuận khung hợp tác khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp và phát triển nông thôn với Trung tâm hợp tác quốc tế về nghiên cứu nông nghiệp vì phát triển (CIRAD) 2024-2028 (tháng 9/2023); Bản ghi nhớ giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam với Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) về hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường 2025-2030 (tháng 5/2025).

Hợp tác giáo dục-đào tạo gặt hái nhiều thành tựu. Hai bên đang triển khai một số dự án trọng điểm như: Chương trình đào tạo kỹ sư chất lượng cao tại Việt Nam, Trung tâm đào tạo về quản lý Việt-Pháp; ký Thỏa thuận liên Chính phủ về hợp tác giáo dục.

Hằng năm, Chính phủ Pháp dành khoảng 60 suất học bổng cho sinh viên Việt Nam sang Pháp học tập, nhằm giúp Việt Nam trong lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Chính sách học bổng của Pháp tập trung chủ yếu cho các chương trình đào tạo ở bậc học thạc sĩ và tiến sĩ. Hiện đang có khoảng 7.000 sinh viên Việt Nam đang học tại Pháp.

Hợp tác địa phương là nét đặc thù trong quan hệ Việt Nam-Pháp từ những năm 1990. Cho đến nay, hai nước đã phối hợp tổ chức thành công 12 kỳ họp luân phiên tại Pháp và Việt Nam (lần gần nhất diễn ra tại Hà Nội vào tháng 4/2023).

Cộng đồng người Việt tại Pháp hiện nay gồm khoảng 350.000 người, hòa nhập tốt với xã hội sở tại và gắn bó với đất nước.

Đẩy mạnh hợp tác công nghệ không gian giữa Việt Nam và Pháp

Hội nghị thượng đỉnh quốc tế về Không gian vũ trụ là sáng kiến do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khởi xướng, tổ chức vào ngày 9 và 10/9/2026 tại Paris nhằm thúc đẩy đối thoại và định hình hợp tác quốc tế trong lĩnh vực không gian vũ trụ, góp phần định hình các chuẩn mực, quy tắc và khuôn khổ quản trị trong lĩnh vực không gian. Hội nghị này không chỉ là một sự kiện đa phương chuyên ngành mà còn mang ý nghĩa chiến lược cao, phản ánh tầm nhìn dài hạn của Pháp trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế về không gian, công nghệ vệ tinh, an ninh và chủ quyền công nghệ trước bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng.

Hội nghị đề ra 4 ưu tiên cụ thể gồm: An ninh không gian; Nền kinh tế không gian; Định hình quy định, luật lệ trong lĩnh vực không gian; Tăng cường nghiên cứu khoa học, khám phá vũ trụ, thúc đẩy phát triển công nghệ và sự tham gia của giới trẻ.

Hội nghị dự kiến xem xét thông qua 3 dự thảo tuyên bố với nội dung chính như sau:

(i) Tuyên bố về điều phối các hệ thống giám sát không gian (SSA): Khẳng định mục tiêu bảo đảm sử dụng không gian vũ trụ an toàn, bền vững vì lợi ích chung; tái khẳng định vai trò trung tâm của Liên hợp quốc, đặc biệt là Ủy ban Liên hợp quốc về sử dụng hòa bình không gian vũ trụ (COPUOS), trong thúc đẩy hợp tác và xây dựng cơ chế quản trị quốc tế về không gian; kêu gọi tăng cường điều phối quốc tế, minh bạch, xây dựng lòng tin và thực hiện các hướng dẫn về phát triển bền vững các hoạt động không gian; hoan nghênh việc thành lập Nhóm chuyên gia về SSA trong khuôn khổ COPUOS, thúc đẩy xây dựng lộ trình quốc tế về điều phối giao thông không gian, đồng thời hướng tới thành lập một Ủy ban quốc tế về SSA do Văn phòng Liên hợp quốc về các vấn đề không gian vũ trụ hỗ trợ thư ký.

(ii) Tuyên bố về dữ liệu khoa học không gian: Khẳng định vai trò của dữ liệu khoa học không gian; thúc đẩy tiếp cận, chia sẻ và sử dụng không gian mở, tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

(iii) Tuyên bố về khuôn khổ pháp lý đối với tần số vô tuyến phục vụ hoạt động không gian: Tái khẳng định ủng hộ khuôn khổ pháp lý của Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU); nhấn mạnh việc điều chỉnh các quy tắc liên quan đến tần số và hoạt động của các chòm sao vệ tinh cần được thực hiện trong khuôn khổ đa phương, đồng thời đề cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý trong bảo đảm tuân thủ các quy định của ITU.

Trên bình diện đa phương, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris thể hiện tầm nhìn phát triển và tinh thần chủ động hội nhập của Việt Nam, triển khai ở cấp cao nhất các chủ trương, định hướng lớn của Đảng về đối ngoại, hội nhập quốc tế và phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện Việt Nam tham gia định hình các khuôn khổ hợp tác quốc tế trong một lĩnh vực ngày càng có ý nghĩa chiến lược đối với chúng ta. Công nghệ không gian hiện gắn trực tiếp với kinh tế số, viễn thông, quan sát Trái đất, quản lý tài nguyên, dự báo và phòng, chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, an ninh cũng như nhiều lĩnh vực thiết yếu khác.

Theo TTXVN, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đánh giá, chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Pháp, được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị và những gắn kết sâu sắc giữa hai nước. Chuyến thăm sẽ mở ra những cơ hội hợp tác thực chất trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát huy thế mạnh của Pháp, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược và công nghệ không gian, gắn với nhu cầu phát triển mới của Việt Nam.