Công nhân lao động Việt Nam đi đầu trong sự nghiệp CNH, HÐH đất nước

Gần 20 năm thực hiện đường lối đổi mới do Ðảng ta khởi xướng và lãnh đạo, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, tạo tiền đề vững chắc chuyển sang thời kỳ phát triển mới, đẩy mạnh CNH, HÐH đất nước. Tạo nên những thành tựu to lớn đó, có sự đóng góp quan trọng của đội ngũ công nhân, viên chức, lao động (CNVC-LÐ).

Ðội ngũ CNVC-LÐ nước ta đã có sự phát triển về số lượng, nâng cao về chất lượng và chuyển dịch về cơ cấu. Số lượng CNVC-LÐ nước ta hiện nay có gần 11 triệu người. Trong đó, số làm việc trong các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuộc các thành phần kinh tế là hơn 8,3 triệu và hơn 2,6 triệu người làm việc trong các cơ quan Nhà nước, Ðảng, đoàn thể, các đơn vị sự nghiệp, các tổ chức xã hội, nghề nghiệp từ trung ương đến phường, xã. Do yêu cầu sắp xếp, đổi mới, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước, số lượng CNVC-LÐ ở các doanh nghiệp này có nhiều biến động, chuyển dịch sang các thành phần kinh tế khác. Các cơ sở sản xuất, kinh doanh tư nhân, hợp tác xã, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần số lượng CNLÐ đang tăng nhanh, với hơn 4,3 triệu lao động. Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, hiện có gần 950 nghìn lao động và đang tiếp tục thu hút ngày càng nhiều CNLÐ trẻ, trong đó có một bộ phận được đào tạo cơ bản, có trình độ khá về chuyên môn, nghiệp vụ, tay nghề.

Chất lượng đội ngũ CNVC-LÐ nước ta được nâng lên về nhiều mặt. Nhìn chung có tuổi đời trẻ, lao động dưới 30 tuổi chiếm hơn 36%; trình độ học vấn đã khá hơn trước, có khả năng thích ứng với cơ chế thị trường, tiếp cận nhanh với khoa học và công nghệ tiên tiến, hiện đại. Ở một số ngành kinh tế như dầu khí, hàng không, điện, điện tử - tin học, bưu chính - viễn thông, xây dựng, giao thông vận tải, thủy điện, lắp máy..., đã hình thành đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề, có trình độ cao.

Phần lớn CNVC-LÐ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất tốt, luôn tin tưởng, ủng hộ và quyết tâm thực hiện đường lối đổi mới do Ðảng khởi xướng và lãnh đạo; có tinh thần yêu nước, đoàn kết, tương thân, tương ái; có ý chí tự lực tự cường, năng động, sáng tạo vươn lên khắc phục khó khăn, thử thách; chủ động trong tìm kiếm việc làm và lựa chọn nơi làm việc; cố gắng học tập nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ; không trông chờ vào sự bao cấp của Nhà nước.

CNVC-LÐ nước ta đã nhận thức rõ hơn về nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa, xu thế cạnh tranh và hội nhập kinh tế quốc tế; tích cực tham gia xây dựng Ðảng, xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh; kiên quyết đấu tranh chống lại các âm mưu "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch, góp phần củng cố an ninh, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc; tích cực chống tham nhũng, tiêu cực và các tệ nạn xã hội.

Tuy chiếm tỷ lệ không lớn trong dân số và lực lượng lao động xã hội, song, với bản chất cách mạng, sự kiên định, vững vàng về chính trị, giai cấp công nhân vẫn luôn luôn là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp CNH, HÐH, là cơ sở chính trị - xã hội quan trọng của Ðảng, chỗ dựa vững chắc của Nhà nước, giữ vai trò nòng cốt trong khối liên minh công nhân - nông dân - trí thức và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Hàng triệu CNVC-LÐ trong tất cả các lĩnh vực trên khắp mọi miền đất nước đang ngày đêm hăng say lao động sáng tạo, vượt mọi gian khổ, khó khăn làm ra nhiều sản phẩm, hàng hóa, của cải cho Tổ quốc với năng suất, chất lượng, hiệu quả ngày càng cao. Hàng nghìn công trình, sản phẩm đã hoàn thành hoặc đang được thực hiện, đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng và an ninh, tạo nên tầm vóc mới của đất nước ngay trong những năm đầu thế kỷ 21.

Tuy nhiên, một bộ phận CNVC-LÐ nước ta chưa có ý thức tổ chức kỷ luật, trình độ tay nghề còn thấp. Thêm vào đó, tình trạng vi phạm pháp luật về lao động trong các DN diễn ra khá phổ biến, nhất là vi phạm những quy định về thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, trả lương chậm, vi phạm những quy định về giao kết hợp đồng lao động (HÐLÐ) và việc ký thỏa ước lao động tập thể (TƯLÐTT). Một số DN tư nhân trốn tránh, chiếm dụng, nợ tiền đóng BHXH, BHYT còn phổ biến và khá nghiêm trọng, nhưng Nhà nước chưa có biện pháp chấn chỉnh; chế tài xử lý và việc thực thi pháp luật chưa đủ mạnh, nên những quyền lợi thiết thân của người lao động còn bị xâm phạm. Việc thực hiện giao kết HÐLÐ ở khu vực DN nhà nước, DN có vốn đầu tư nước ngoài đạt 90%; DN tư nhân đạt 60%. Phần lớn là HÐLÐ ngắn hạn và xác định thời hạn từ một đến ba năm (chiếm hơn 80%). Ðiều đáng quan tâm là, nhiều DN tư nhân mặc dù có công việc thường xuyên, nhưng người sử dụng lao động chỉ ký HÐLÐ dưới ba tháng để trốn tránh nghĩa vụ đóng BHXH, gây thiệt thòi cho người lao động. Tỷ lệ DN ký TƯLÐTT có tăng nhưng còn thấp: DN nhà nước đạt 80%, DN có vốn đầu tư nước ngoài đạt gần 30%, DN tư nhân đạt 25%.

Quyền lợi của một bộ phận CNVC-LÐ bị xâm phạm dưới nhiều hình thức, như cường độ lao động cao, trong khi tiền lương được hưởng thấp; tình trạng các chủ sử dụng lao động tự đưa ra định mức lao động cao hơn thực tế, bắt CNVC-LÐ phải làm tăng ca, làm thêm giờ cao hơn mức quy định của Bộ Luật Lao động diễn ra khá phổ biến, nhất là ở các ngành may mặc, da giày, chế biến thủy hải sản. Chủ sử dụng chỉ ký hợp đồng lao động thời vụ, lao động hợp đồng ngắn hạn, cho nên nhiều quyền lợi của người lao động chưa được quan tâm.

Tâm tư, nguyện vọng chung của CNVC-LÐ hiện nay là mong muốn đất nước ổn định về chính trị; an ninh, quốc phòng được giữ vững, kinh tế, xã hội ngày càng phát triển; bản thân và con cái họ đến tuổi lao động có việc làm ổn định và thu nhập tương xứng với sức lao động; đòi hỏi Nhà nước có chính sách thật sự bảo đảm cho CNVC-LÐ được học tập nâng cao trình độ học vấn, tay nghề; các quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng như về tiền lương, nhà ở, bảo hiểm y tế, lao động... được bảo đảm; đời sống văn hóa, tinh thần được nâng cao.

Hiện hơn một triệu lao động trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh chưa tham gia công đoàn. Trong năm năm tới, các cấp công đoàn cần có kế hoạch tuyên truyền vận động để hơn một triệu lao động này tham gia công đoàn. CNVC-LÐ mong muốn tổ chức công đoàn ngày càng vững mạnh, có nhiều đổi mới nội dung, hình thức hoạt động, thật sự là chỗ dựa đáng tin cậy, người đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của mình.